Taha Toros Arşivi, Dosya No: 444-Yusuf-Nuri Atılgan. Not: Derginin "Söyleşi" köşesinde yayımlanmıştır.Unutma İstanbul projesi İstanbul Kalkınma Ajansı'nın 2016 yılı "Yenilikçi ve Yaratıcı İstanbul Mali Destek Programı" kapsamında desteklenmiştir. Proje No: TR10/16/YNY/010

Çapan, Sungu

Istanbul Sehir University Repository

sahibi
SÖYLEŞİ / YUSUF ATILGAN
Yazarı Zebercet'i
anlatıyor
Kasaba ve kent insanının iç dün­
yasını, bilinçdışının karanlıkta ka­
lan yanlarını sergileyen, çevresiyle 
uyuşamayan yalnız kahramanlarıy­
la yalın, iç içe çağrışımlarla yürü­
yen bir anlatımın öne çıktığı, iki 
önemli romanla edebiyatımıza 
damgasını vuran Yusuf Atılgan, 
kendi deyişiyle “65’inden sonra 
şöhrete kavuştu.” Bu “şöhretin” 
nedeni, büyük ölçüde halen sine­
malarda gösterilen Anayurt Oteli 
filmi. Ömer Kavur'un, son Vene­
dik Film Festivali’nde bazı Yeşil- 
çam çevrelerinin dudak bükmesine 
karşın, Uluslararası Sinema Yazar­
ları Federasyonu 'nun (FIPRESCI) 
ödülü gibi son derece önemli bir 
ödülü kazanan filmine kaynaklık 
eden romanın yazarı, edebiyat 
çevrelerinin dışında çok tanınmı­
yor. Sinemamızın son dönemde­
ki belki de bu en olgun filminin 
uyarlandığı romanın, konuşmayı 
pek sevmeyen yazarıyla Nokta 
adına Sungu Çapan söyleşti.
Nokta: Edebiyatımızın benzersiz 
romanlarından birinin uyarlaması, 
sinemamızın son yıllardaki en 
umulmadık başarılarından birine 
dönüştü. Zebercet’in özel dünyasını 
günümüze getirerek perdede kuran 
Ömer Kavur’un filmini, romanın 
yazarı olarak siz nasıl değerlendi­
riyorsunuz?
Yusuf Atılgan: Roman başka, 
film başka tabii. Kanımca, Ömer 
Kavur romanın havasını, Zebercet 
kişiliğini çok iyi vermiş, iyi bir film 
olmuş Anayurt Oteli.
Nokta: Zebercet adının bir anla­
mı var mı? Bu pek rastlanmayan 
adı nasıl seçtiniz?
Y. Atılgan: Vaktiyle Manisa’da­
ki “ Anavatan Oteli” nin baba-oğul 
sahipleri olan Zebercet ile Ahmet 
Efendi’yi tanımıştım çocukluğum­
da, bu ad oradan geliyor. Zebercet, 
zümrütten daha açık yeşil ama 
zümrüt kadar değerli olmayan bir 
süs taşı demek. Romanımın başla­
rında Zebercet’i doğurtan ebe, be­
beğin ufak tefekliği nedeniyle “ Pa­
muğa sarıp inci kutusuna yatırılır 
bu; Zebercet koyun adını” der ba­
basına.
• ••
Nokta: 1970-71’lerde yazdığını­
zı bildiğimiz Anayurt Oteli roma­
nında 12 Mart döneminin bir etki­
sinden söz edilebilir mi, bir baskı ve 
yılgı süreciyle bağlantı kurulabilir 
mi? Keza Aylak Adam da aydınlar 
üzerindeki DP baskısının epeyi yo­
ğunlaştığı bir dönemin ardından 
gün ışığına çıkmıştı.
Y. Atılgan: 1970’in Ekimi’nde 
başladığım Anayurt Oteli’ni hiç 
unutmam, 1971 ’in, Kafka’nın 
ölüm günü olan 3 Haziram’nda bi­
tirmiştim. Bu romanda Zebercet’­
in emirerliğiyle ilgili bölümünde as­
kerliğe biraz değinmiştim, tabula­
rın elverdiği ölçüde. Kendimi biraz 
ister istemez sansür ettiğim bu bö­
lümün dışında, romanda kesinlik­
le 12 Mart etkisi yok. Çünkü yazar 
olarak benim sorunum, anlattığım 
kişilerle ilgili, yoksa birtakım do­
kundurmaların dışında belirli dö-
"Bunalımlı dünyası içinde, kendine göre bir mantık izleyen" zebercet'in yazarı 
Yusuf Atılgan
NOKTA 8 KASIM 1987 8  5
nemlerin sosyolojik araştırmasını 
yapmak değil. Ben “ metnin” tutar­
lı olmasına, kronolojik sıraya filan 
çok dikkat ederim. Sanıyorum 
“ Anayurt Oteli” yazdığım en iyi 
metindir.
Nokta: “Anayurt Oteli” adı ne­
reden geliyor?
Y. Atılgan: Roman büyük ölçü­
de benim yaşadığım bir bunalım 
döneminden kaynaklanıyor, otobi­
yografik özellikler içeriyor. Çocuk­
luğumdan kalan anılar arasında 
“ Anavatan Oteli” nin yeri önemli­
dir benim için. Ancak daha sonra 
kitabı yazarken o dönemin simgesi 
otelin isminde oynayarak Anayurt 
yaptım.
Nokta: Gerçek Zebercet’i tanı­
mıştınız herhalde...
Y. Atılgan: Evet. Doğrusu film­
deki Macit-Zebercet, gerçeğinin ya­
nında oldukça yakışıklı sayılır. Bu 
kişiliğe gerçek Zebercet’ten başka, 
ayrıca kendimden çok şeyler, derin­
lemesine yaşadığım bir bunalım dö­
neminin kimi özelliklerini de yük­
lediğimi ekleyebilirim. “ Metin” le- 
rimi sanki mektup yazarmışçasına 
yazarım, daha çok kendime yöne­
liktir bu çabam ve eleştirilerden de 
fazla alınmam, yüksünmem.
Nokta: Ömer Kavur’un filmde 
romandaki süreci günümüze, 80’li 
yılların Türkiye’si için alegorik an­
lamlar içerecek ölçüde canlı bir bi­
çimde taşımasını nasıl karşılıyorsu­
nuz?
Y. Atılgan: Filmin olayı başarıy­
la günümüze getirdiği kanısında­
yım, sözgelimi Zebercet’in doğumu
1930’lardan 1950’lere aktarılmış. 
İyi de edilmiş.
Nokta: Doyurulmamış cinsellik 
bunalımlarıyla saçma bir cinayete 
ve giderek intihara sürüklenen Ze­
bercet kişiliğine, günümüz Türk er­
keğinin simgesi denebilir mi? Aynı 
benzetmeyi daha da genişletirsek, 
filmdeki otel-konağın da günümü­
zün Türkiye’sini simgelediği ileri 
sürülebilir mi?
Y. Atılgan: Filmi değerlendiren 
eleştirmenlerin böyle bir yorumu 
olabilir ama romanda benim böyle 
bir amacım yoktu.
Nokta: Türk sinemasını izliyor 
musunuz?
Y. Atılgan: Kendimi bildim bileli 
sıkı bir “ sinema kuşu” yumdur. 
Gençliğimde, İstanbul’daki fakül­
te yıllarımda, tüm Beyoğlu sinema­
larının “ müdavimiydim.” Hatta 
okulu asıp üst üste, farklı filmlere 
gittiğim çok olmuştur. Hacırah- 
manlı’da yaşarken nerdeyse her 
gün bir film izlerdim, bir yazlık bir 
kışlık sinema vardı Hacırahmanlı’- 
da, “ La Dolce Vita” , “ Samuray” , 
“ Vanishing Point” gibi nitelikli ya­
bancı filmler kışlıkta, yerli filmler 
ise yazlıkta gösterilirdi. O yıllarda 
bazı dayanılmaz Yeşilçam filmle­
rinde sık sık kendimi tutamaz, hiç 
olmayacak türden kimi sahnelerde 
perdeye laf atar, kasabalı yerli film 
seyircilerinin “ konsantrasyon” unu 
çeşitli muzırlıklarla bozardım. Ve 
tabii ki tepkisini çekerdim herkesin. 
1976’da, İstanbul’a yerleştikten 
sonra da yeni yönetmenlerimizin
hemen hemen bütün filmlerini iz­
ledim.
Nokta: Seyirci olmaktan öteye si­
nemayla ilişkileriniz nasıl? Örneğin 
senaryo yazmayı düşünüyor musu­
nuz?
Y. Atılgan: Ben sinema salonun­
da film izlemeyi seviyorum. Zaten 
çok yazan biri değilim, senaryo ya­
zımının inceliklerini de bilmem. 
Günün birinde senaryo yazacağımı 
hiç sanmıyorum kısacası.
Nokta: Filmin oyuncuları roma­
nınızın kahramanlarına denk düş­
müş mü sizce?
Y. Atılgan: Evet. Macit Koper 
çok iyi oynuyor ama ben gerçek Ze­
bercet’i tanıdığım için olsa gerek, 
fizik olarak biraz yadırgadım ilk 
başta. Ama Serra Yılmaz’la Orhan 
Çağman rollerine cuk oturmuşlar­
dı doğrusu.
Nokta: Sevdiğiniz yönetmenler? 
Anayurt Oteli’ni kimin çekmesini 
isterdiniz örneğin?
Y. Atılgan: Sydney Pollack, 
Luchino Visconti, Federico Fellini, 
J. P. Melville ve bizden Ömer Ka- 
vur’la Şerif Gören. Sorunuzun 
ikinci şıkkına gelince, doğrusu 
Anayurt Oteli’nin filme çekilebile­
ceğini bile hiç düşünememiştim.
Nokta: Kendinize yakın buldu­
ğunuz, sevdiğiniz ve etkilendiğiniz 
yazarlar kimler?
Y. Atılgan: Şurası gerçek ki yaz­
dığımdan çok daha fazla okurum. 
“ Yazarlarım” a gelince, başta Çe- 
hov’la Kafka olmak üzere Faulk- 
ner, Joyce, Onat Kutlar, Oğuz 
Atay ve Nezihe Meriç’i sayabilirim#
"Anayurt oteli"nin başarılı oyuncusu Macit Koper, romanın yazarı Yusuf Atılgan'ın deyişiyle gerçek zebercet'in yanında 
"oldukça yakışıklı" kaçıyor...
86 NOKTA 8 KASIM 1987
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 2 4 1 0 8 0 0 6 *


Yazarı Zebercet'i anlatıyor...

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository