Taha Toros Arşivi, Dosya No: 64-Salah-Adalet-M.Ali Cimcoz.



Not: Gazetenin "Işıldak ve Yelpaze" köşesinde yayımlanmıştır.Unutma İstanbul projesi İstanbul Kalkınma Ajansı'nın 2016 yılı "Yenilikçi ve Yaratıcı İstanbul Mali Destek Programı" kapsamında desteklenmiştir. Proje No: TR10/16/YNY/010

Birkiye, Atilla

Istanbul Sehir University Repository

O ' *  „ _
5 EKİM 2000 PERŞEMBE
IŞILDAK YE YELPAZE
ATİLLA BlRKlYE
'Dostları Ona Ada, Derdi'
Çocukluğumda eve Hayat dergisi alınırdı; daha 
sonra Ses de alındı. 1960’ların ilk yarısıydı; ailecek 
bir sinema gezgini olduğumuzdan, o yıllar yalnızca 
radyo dinlendiğinden; kulaklarımda bir Adalet Cim- 
coz adı yankılanırdı.
İster istemez belleğimde bir “imaj” oluşmuştu. Bu, 
çevremdeki “büyüklerden” ve dönemin medyasın­
dan aldığım izlenimlerle oluşmuştu.
Daha sonraki yıllarda, seksenlere yaklaşınca diye­
lim; Adalet Cimcoz’un Nâzım Hikmet, Sabahat­
tin Ali gibi solcularla arkadaşlığı, dönemin entelek­
tüelleriyle arkadaşlığı, dahası, elime geçen çeviri ki­
taptan beni “şaşırtmıştı. ”
Çocukluğumun “kulak dolgunluğu" imajı yerine 
oturmuyordu. Yadıngamıştım. Seksenlerden sonra, ya­
ni yıllar geçtikçe, yani daha okudukça, daha yaş al­
dıkça, daha çok “şey” öğrendikçe bu yadırgama git­
mişti. Zaten yaşam da böyle bir şey...
“Adı Adalet Cimcoz; ama dostlan Ada derdi... ’’
Mine Söğüt, Adalet Cimcoz adlı kitabına böyle baş­
lıyor ve bir buçuk yıllık araştırmasını alçakgönüllü bir 
biçimde tanımlıyor: Biryaşamöyküsü denemesi...
Adalet Cimcoz sıradışı, “özgün ” bir kadın. Belki bir 
sanatçı değil, ama gerçek bir sanatsever, sanatçı ve 
sanat dostu, özellikle resim sanatında önemli bir ye­
ri olan Maya’yı yaşatmak için verdiği çaba, parasal 
desteği -daha çok eşi Mehmet Ali Cimcoz’un kat­
kısı kuşkusuz-, başka işlerde daha çok çalışması, genç­
leri sergi açmaya özendirmesi vb. vb. bunun örnek­
leri.
Bir çevirmen. Almancadan yaptığı otuza yakın çe­
virileri arasında -sanınm Ada’dan ilk okuduğum çe­
viri bir oyundu- Knut Hamsun, Kafka, Brecht, Ti- 
bor Dery, Max Frish gibi ünlü yazarların romanları 
ve oyunları var; bu anlamda da “edebiyatçı. ” Bunun 
kanıtı da Kafka’dan yaptığı Milena’ya Mektuplar çe­
virisiyle 1962’de Türk Dil Kurumu Aımağanı’nı kazan­
ması.
Adalet Cimcoz ilklere imza atan; ilklere imza atma­
sını seven bir kadın. İlk dedikodu yazarlarından. Bu 
yazılannı, Fitne Fücur imzasıyla Tasvir gazetesinde 
ve Hafta, Salon, Aydede gibi magazin dergilerinde 
yazıyor. Çoğunlukla bu yazılar başına iş açıyor, tep­
ki topluyor, tartışmalara neden oluyor.
Kitapta, bu yazılardan yapılmış küçük bir derleme 
de var. 15 Aralık 1947 tarihli Salon dergisinde çıkan 
“Taksim Paviyonu" başlıklı yazısından birkaç bölü­
mü alıntılayalım:
“Güzel ve şık kadınlan bir arada görmek isterse­
niz Taksim Gazinosu’nun paviyonuna gidin. Bütün 
iddialı kadınlanmızı orada görmek kabildir...
“Bayan Muzaffer’/n elbisesini sevmedim. Bu ak­
şam biraz mahzun bir edâsı var onun, yalnız karde­
şi ile dans etti, fakat sambayı onlar kadar iyi oyna­
yan yok...
“Nevin Akkaya ile ebedîbekârlanmızdan Ferdi Tay­
fur yanak yanağa dans ediyorlar. Nevin de uzun mo­
dasına hemen uyuvermiş, elbisesi balık gibi delikli 
ve dantel cinsinden bir şey.
“Genç nişanlılar Münevver ve ressam Edip de yer 
bulamadan döndüler, halbuki bayan Münevver’in 
çok şık bir kıyafeti olmalıydı, ne yazık ki yakından gö­
remedim. ”
Hiç kuşkusuz ki en büyük özelliği, kulaklanmızdan 
silinmeyen sesi. Adalet Cimcoz, ünlü dublaj sanat­
çısı Ferdi Tayfur’un kız kardeşi. Bu vesileyle o da 
“dublaj kraliçesi" oluyor ve sinema dünyasının ünlü 
kadın starlarını yıllarca seslendiriyor.
Adalet Cimcoz çirkin bir kadın; ama güzel kadın­
lar onun yanında toplanıyor. Belli ki kıskanmıyor. Öte 
yandan garip bir çekiciliği var, erkekler de hep çev­
resinde (Scola’nın Aşk Tutkusu filmini anımsatıyor).
Etrafına insanlan toplamasını biliyor; hem de “önem­
li” insanları. Belli ki aklı ve kültürü bunun “üstesin­
den” rahatlıkla geliyor.
Yaşamöyküsü yazmak aslında “tehlikell”d\r. Ya­
zan, kendini ne kadarıyla metnin içine sokacaktır. 
Hiç sokmasa didaktik bir metin olur; çok soksa işin 
içine kişisellik girer. Bıçak sırtıdır. Mine Söğüt, bunu 
tam kıvamında ve tadında yapıyor.
Mine Söğüt, kitabı yazarken bir serüvene çıkmış; 
bir yolculuk bu. Gerçi tüm yazma süreçleri bir yolcu­
luktur ama metnin işlenişinde bu daha da belirginle­
şiyor. Akıcı bir Türkçesi, anlatımcı bir biçemi var.
Çok sayıda, Ada’nın dostuyla, arkadaşıyla konuş­
muş; bazı belgelere de ulaşmış, ama daha çok “anı­
lara” yaslanarak yazmış kitabı:
“Eğer yeterince bilgiye ve belgeye ulaşabilseydim 
Adalet Cimcoz’un gerçek yaşamöyküsünü yazabil­
meyi çok isterdim; ama sayfalar dolusu yazdıklanm, 
asla bir yaşamöyküsünün kusursuzluğunda ve bü­
tünlüğünde değil. Evet, her şey baştan sona bir in­
sanın hayatıyla ilgili, ancak bu hayatın her köşesin­
de dolaşmıyor. Sadece açabildiği küçük deliklerden 
içeri bir göz atıyor ve çoktan yitirilmiş eski zamanla- 
nn bölük pörçük öykülerini işittikçe heyecanlanıyor; 
o kadar. ”
“Bir yaşamöyküsü denemesi" olsa da kitabı oku­
duktan sonra, “belleğimdeki” Adalet Cimcoz “ima­
j ı ”  yerli yerine oturuyor.
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 2 2 8 3 3 0 0 6 *


Dostları ona Ada, derdi

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/151990/3/001522833006.pdf

Dostları ona Ada, derdi

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository