Taha Toros Arşivi, Dosya No: 9-Aziz-Mehmet Raif Ogan. Not: Gazetenin "Müsahabeler" köşesinde yayımlanmıştır.Unutma İstanbul projesi İstanbul Kalkınma Ajansı'nın 2016 yılı "Yenilikçi ve Yaratıcı İstanbul Mali Destek Programı" kapsamında desteklenmiştir. Proje No: TR10/16/YNY/010

Ogan, Mehmet Raif

Istanbul Sehir University Repository

T ' r ' T ' T ’T ’T n  'T ' T 'C T  ' l  ' T 'T  'V 'T 'T '  'T  *T ' T T ' T n  '
MUSAHABELER î'
★  * *  * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *  +.
“Hukuk Devleti,, 
Ne Demektir ?
28Mayıs tarihli Cumhuriyet gazetesinde sayın Hıfzı Velldedeoğlu, (Hukuk 
Devleti) baslığı ile bir makele 
neşredildi. (Hukuk Devleti) ni,
Y asan : 1 î  ; 1 »
lVI.RaifOGANp
suzluktan meşruiyete, emniyet- 
sizlikten emniyete geçiş olarak 
târif edip mevzuunun izahına# 
geçiyor ve diyor ki:
‘‘‘Bir cemiyette ferdin devlet 
le ve ferdin ferdle olan müna­
sebetlerini istikrarlı ve her türlü 
keyfî harekete sed çeken kat’î 
kaidelere bağlayıcı nizam ve •
iyin) muharrir, yazısında çok ' d
keyfîlikten hukukîliğe, kanun. âiEkate lâyık bir prensip koy- 7.
muştur: “ Vatandaşın keyfîliğe VJ 
karsı emniyet altında bulunması 
için, artık (önce icraat, sonra 
kanım) parolası değil, (önce-ka­
mın, sonra icraat) parolası hâ­
kim olması lâzımdır.,,
Ancak, belki de farkında ol, 
madan, kendisi bu prensibin di­
bamı nlar mevcut olmadıkça ve f B™“  «*n u s  bulunmaktadır: 
bunlar her vatandaşa eşit ve • Dinin teşvik edildiği hukuk 
âdil bir seklide tatbik edilmedik- ] mevzuatı, müstebit huk.ımdaria- 
çe o cemiyette hukuk devleti ! ,U1 elinde ’’ içe indirilmiş ise 
kurulduğundan, vatandaşın key- . bundan nıes ul^kanun,^ yaııl  ^şeri- 
filiğe karşı emniyet altında bu- ,
Umduğundan bahsedilemez. Ar- ■
tık (önce icraat, sonra kanun) 
parolası değil (önce kanun, son­
ra icraat) parolası hâkimdir. Bu­
günkü medenî cemiyetlerin ço­
ğunda - derece farklariyie - ku­
rulmuş olan hukuka bağlı niza­
mın eskiden kurulmamış olması­
nın başlıca sebebini (İnsanlar 
arasında müsavat) ve (ferdin 
devlet karşısında hak ve hiirrl-
at değildir. Sadece icra mevki­
inde bulunanların kötü işleridir.-. 
Şu halde nasıl olur da kendisi 
(hak) olarak ortaya attığı pren- ;! 
sibe uymazlık göstererek (icra- ■ 
at) dan (kanun) u, yani şeriat! ; 
mes’ul tutar?
Beğendikleri ve beğenilen dün-, 
kü ve bugünkü Arap hukuk e-! 
saslan da, zaman zaman müs­
tebitlerin zalimane icraatına 
mani olabilmişler midir? Fransa,
yeti) mefhumlarının ve devletin ' ihtilâlinin (insanlık hakları) be- 
şahlanmıs ifadesi olan hüküm- yannamesi onu yapanlar ve lıa- 
dar karşısında ferdlerin her« zıplayanlardan bir kısmının, yi- 
lıangi bir hak iddia edebilecekle» ı n_e yapaiılar ve hazırlayanlardan 
ri düşüncesinin doğup yapılma-T™1, takımlarının en haksız şe-<
mış olmasında aramak lâzım­
dır.”
Sonra şunları ilâve ediyor:
“ Bugün bize pek tabiî gelen 
bu mefhumlar çok ağır yürüyen 
ve asırları dolduran bir tekâmül 
ve inkılâp silsilesi neticesinde ve 
çok yeııl zamanlarda ancak yer­
leşme yolunu tutmuş, fakat he­
nüz maalesef tam olarak yerleşe- 
inemiştir...
Bizim asıl üzerinde dur­
mak istediğimiz noktalardan 
birincisi budur. Bu iddia, garp 
âlemi ve garp hukuku bakımın­
dan tamamen doğru olabilir. İs­
lâm hukuku itibariyle ise tama­
men yanlıştır.
Hukuk bilgini, bu ifadesini 
veslkalandırmak üzere semavi 
şeriatlerin koyduğu hukuk e- 
saslannı ele alarak bazı mütalâ­
alar yürütüyor.
Hıfzı Bey büyük dinlerin koy­
duğu hukuk esaslarının müstebit 
ve zalim hükümdarların ellerin-
yokkilde barbarca hayatlarını 
etmeğe engel oldu mu?
Madam Kolan idama götürü­
lürken hürriyet heykeline karşı: 
“— Ey hürriyet, senin adına 
ne cinayetler irtikâb olunuyor!” 
Diye bağırdığı zaman Fran- 
sada (insan hakları beyanname­
si) ilân olunmamış mı idi? Kiral 
on altıncı Loui ile Kraliçe Ma­
ri Antuvanetin idam makinesin­
de kafalarının kesilmesi (insan 
haklan beyannamesi) hükümle­
rine mi uydurulmuştu!
de nasıl hiçe indirildiğini me­
sellerle anlattıktan sonra şer’i 
kaynaklara bağlı hukukî ve ce­
zaî müeyyidelerin tarif ve tas­
niflerin« geçiyor; - «  nctloede
(dinî hukuk) un devlet idaresin­
de reise - yani imama - verdiği 
geniş selâhiyetin (hürriyet, ma­
suniyet) gibi âmme haklarının 
inkişafına imkân vermediği ve 
bugünkü mânâsiyle (Hukuka 
bağlı devlet) müessescsinin kıı- 
için zemin mevcut dİ.
Danton’un ihtilâl mahkemesi­
ne verilmesi, diyelim kİ (insan 
i hacları beyannamesi) nin hiç 
bir mücrimin muhakemesiz ceza- 
laııdırılamıyacağı maddesine uy- 
I durulmuştu. Fakat ona tam ser­
best bir müdafaa hakkı verilme- 
I mesi de ayni insan haklan be­
yannamesi miıktezlyatındaıı mı 
idi!
Görülüyor ki, (sayın) Hıfzı 
kendi kendi diktiği ağacı kendi
İlhakları beyannameSt) hükümle­rine aykırı en zulümkâr icraatı yapanlar İçin de bunların bu cebbarlıkları (İnsan hakları be­yannamesi) nin kifayetelzliğin- den mi ileri geldi diyecektir? O takdirde, (önce kanun, sonra ic­
raat) hükmü nerede kalır? İcra­
at ve vasıtalarile kanun karşı­
laştırılınca, âletler ve vasıtalar 
yani makam ve fnevki «sahipleri 
kanuna uymamış ve onu çiğne­
miş olmalarından dolayı mua­
heze edilebilirler. Fakat onların 
kanun dışı cüretlerinden dolayı 
kanun mesul tutulamaz. Böyle 
olunca, İslâm hukukuna, İslâmî 
tarihinde görülen zalimlerin ve 
idaresizlerin o hukuka taarruz 
ve tecavüzlerinden dolayı taay­
yün olunamamak icab eder. (Sa­
yın) muharririn bu noktadaki 
sakat mülâhazası çokları tara­
fından tekrarlandığı ve bilhassa 
dil Ve tarih devrimi üzerinde pek 
hassas ve pek hazımsız olan (sa­
yın) Hikmet Bayur’un, din ve 
(siyasa) mevzuundaki yazıların­
da, sistematik şekilde İslâm şe- 
j ¡atinin usulüne, İslâm hukuk­
çularına tarizlerde bulunduğu 
Şi&lûmdur. Zalimler ve İdaresiz­
lerin tarihte görülen hataları 
ve özürleri hakkında “ bunlar 
İslâm esasında yoktur.” demek 
kâfi gelmez. Bu iddiaya, tedenni 
ve inhitat sebeblerinln hakiki 
veçhesini değiştirmekte İsrar 
gösteren ve her bilmediğini bili­
rim sayan bazı asri görünüşlü 
İslahatçıların da katıldığı gü­
düldüğünden bu ehemmiyetli i 
mesele üzerinde biraz uzunca i 
durmağı lüzumlu buluyorum.
JKanun v« şeriat) İle (kötUfcc.
raat) ve (kötü icraatın âletleri) 
ni ayırmak bahsi böylece bitir», 
dikten sonra, makalenin, muasır 
insan hakları beyanname ve e- 
saslarım şer’î mevzuattan daha 
sağlam gören kısımlarına eqvap 
vermeğe sıra geliyor. Onu î  da 
müteakip yazımda yerin« gethr- 
meğe çalışacağım.
baltalıyor ve meydana attığı 
(önce kanun, sonra icraat) düs­
turunu şeriat babında da, mede­
ni esas haklar mevzuunda da ta­
rafsızlıkla tatbik eylemiyor!
Şu halde soruyorum: İslâm
hükümdarlarından zalimler, ida­
recilerinden kifayetsizler çık­
mış ve bunlar nâsın insanlık 
haklarını çiğnemişler ise böyle 
yapmalarını icab ettiren İslâm 
hukuku ve şeriat kanunlarının 
kifayetsizliğidir derse, Fransa'.T ' ..........  7 K ı ı ı ugıaı a
hükmüne varıyor. —lihttl&İlnln vazeylediği (İnsan
M. Raif Oğan, Necip FaZı- *  X lı Büyük Doğu mecmuaların-*
X da adım adım takip ve takvi-
*  ye eden ve her fik ir nefesi- *X ni beraber alan İslâmî te fek-*
X kur kalemi, bundan evvelki 
t  günlük Büyük Doğu tecrübe¡ - J
7 A7 TPnvn l’ rt a i/i  W /i. wî -  sinde, Necip Fazıl’a ve dâ-* 
vâya ihanet mevkiindeki o r -*
£  takla müşterek hareket et-, 
jjt ij,ği zannını vermişti. Fa 
% kısa samanda bizzat keti 
X sinin teyit ve tesbitiyle
*  ziyet meydana çık tı: 
î  Mahut ortak onu da X fal etm iş; ve Necip Fazılın 5 . 1 1 ! 
J  müesseseyi sebepsiz olarak*
*  bırakıp g ittiğ in i iddia ederek }
*  ve bu hususta Necip Faz 
İ  hileyle imzalattığı fesih 
j  rarım  vesika ( ! )  diye göst, 
i  rerek kendisinin yardın
*  : ıdpitl
S  temine çalışmıştır .  Hiçbv, 
ff şeyden haberi olmıyan R  
% Oğan, işte bu yüzdendir 
% Necip Fazıl ayrıldıktan, dı 
doğrusu hileyle^  ha Ibuyi ot* ıvuty i,i-t>
*  diktan sonra eski ( Büyük*
*  Doğu) larda yazı ygzmıya ; 
mam etmek gibi bir gaf-\ 
e düşmüştür. Her şey i son*
i * * i<ıföfiöf Kon
/•'Si •: .-S ı s ?buruıtulBı
1
ve birdenbire öğrenen*
*  Raif Oğan, tekrar elini dos-jf
*  tuna uzatmış, vaziyeti id -*
*  rak ve tesbit ettiğin i öz ağ-* 
X İsiyle temin etmiş ve a i 
t e l in  de. mukaddes ve m i -\ t
-f.
" •* <
*  nezzeh dâva yolunda kenti X sine uzandığına şahit olmuş-* 
X tur. Aynı Raif Oğan, bu v e r - î  j
*  ziyet ve şekil altında, y ine*
* -  beraberimizde ve hakikî dâ-* 
X vânın arkasındadır. *.
■fo1! }
* N * T-
Ipdrt: itJ <Ş. 7-, •i ti:. •, af úfe.? •
« ö f . - 1
\ : '  "Ü jr<Cİ> : {
■ı-h-MiJ. . rluu ¿Ji\ i *? |t€ 
t#: oıai Tf b j r t i î ı f---- .---
** '■* ■ 6** >. 3RL f. -
*£ 3  ‘J • ı B| *  j*
: î i r n > ,  . „ 2
t. î-.’  > î® i  İ,
, Seken y »M i  jtVf . n i r . «
3rr . .* ...
?*!«<• *4 - .■T ............. r f j «
ö  İ 1 % • •1 t »  £ t
Mı
c. B £
■ t  rk  t »  * rr» *•' ’
•î'Ji
L 'M js ,
*■' W*. .
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi 
Taha Toros Arşivi
7  0  0  6  *


Hukuk devleti ne demektir?

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository