Taha Toros Arşivi, Dosya No: 117-Ahmet Muhip DranasUnutma İstanbul projesi İstanbul Kalkınma Ajansı'nın 2016 yılı "Yenilikçi ve Yaratıcı İstanbul Mali Destek Programı" kapsamında desteklenmiştir. Proje No: TR10/16/YNY/010

Geçer, İlhan

Istanbul Sehir University Repository

\T ?$% V
\U ^  *
v*h ı
AHMET MUHİP DIRANAS’IN ŞİİRLERİ
■ İLHAN GEÇER ■
A hmet Muhip Dıranas, sevdiğim, gönlümce buldu­ğum şairlerin başında gelir. Onun şiirine sevgim 
ve tutkum çok eski yıllara uzanmaktadır. Lise sırala, 
rında tutmaya başladığım şiir defterinin ilk sayfasında onun 
«Seranad» şiiri yer alır. Şiir okumak istediğim zaman­
lar ilk önce hep onun şiirlerine el atmışımdır. Ahmet 
Muhip Dıranas benim şairlerimdendir. Gönlümce söyle­
miştir şiirlerini.
Yeni Türk şiirinin bu büyük ustasının mısraları 
uzun yıllardır dillerde dolaşır durur. «Fahriye 
Abla», «Seranad» gibi şiirler geniş bir okuyucu toplulu­
ğunun sevgilisi olmuştır. «Ağrı», «Kar», «Olvido», «A- 
yaklar» ve benzeri şiirleri ise daha çok şiire yakın ve 
yatkın kimselerin hafızalarında yer alan parçalardır. 
Az, ama öz yazan bir şairimizdir o.
Şiirimizde çeşitli akımlar belirmişse de, Dıranas 
bu akımların hiç birine katılmamış, hiç birinden et­
kilenmemiş, kendi şiirini sürdürmüştür. Şiir gücü 
aynı sanat anlayışındaki çevrelerce olduğu gibi, deği­
şik görüşteki çevrelerce de kabul edilmektedir. O, 
Anadolu’yu ve Anadolu insanını çağdaş şiir tekniğiy­
le ve hiç bir ard düşünceye saplanmadan vermiş; 
Baudelaire şiirini halk şiirimize yerli bir biçimde sin­
dirmiş ve bu yönüyle de kişiliğine kişilik katmıştır. 
Güzel bir üslûp sahibi olan şair «Ağrı», «Parçalar» 
ve «Dağlara» gibi destanımsı şiirlerinde büyük güç, 
kudret ve yeteneğini göstermektedir. Güzelliğe, iyili­
ğe ve tabiata olan sevgisini, duygularını gür ve sağ­
lam sesiyle nusralaştırır. Mecazlara, halk motiflerine 
bolca yer vermesine rağmen, şiirlerinde sunilik ve 
yapmacık yoktur, Anadolu insanını, Anadolu gerçek­
lerini çok iyi bildiği ve bu konulara sık sık eğildiği 
halde yıkıcı, karalayıcı, ve bağımlı şiirden yana ol­
mamış, siyaset ve ideoloji bezirgânlığı yapmamıştır. 
Ona göre, sanat, sanat içindir. Şiir kelimelerle dör­
düncü bir boyut yaratma çabasıdır. Şiirin önderi 
insandır. Dıranas, yazmış olmak için yazmaktan dai­
ma kaçınmış, yeniliği dıştan çok içte aramış, moda 
akımlara iltifat etmemiş, şiirini sağlam temeller üze­
rine oturtmuş bir şairimizdir. Onun yıllardır özlenen 
ve beklenen kitabı «ŞİİRLER» îş Bankası Kültür 
Yayınları Dizisinden çıkmış bulunuyor. Kitap içi ile 
olduğu kadar dışı ile, yani, kâğıt, kapak ve baskısı 
ile de Dıranas'ın ününe ve değerine yakışır bir bi­
çim ve güzellikte. Eseri sonbaharın hüzün ve şiir dolu 
günlerinde okudum. Kitaptaki/Ve doldurup bir özsu 
gibi kalbimin tasını/Sonbahar tenha yolun, boş dal­
ların arasından/Sen in güzelliğini gösterecek aynastn-
dan/mısraları ile örülü «Sonbahar» şiiri kalbimin 
tasını öz ve gerçek şiirle doldurdu, beni şiirin gör. 
kemli ve ılık iklimlerine ulaştırdı.
Ahmet Muhip, konu bakımından dağarcığı zengin 
bir şair. İlk şiirlerinde aşk, gurbet, yalnızlık ve ölüm 
gibi temaların ağır bastığı görülür» Sonra, gerçeklere, 
metafizik sorunlara ve Anadolu'ya eğilmiş bu türler­
de de en güzel örnekleri vermiştir.
Tatlı bir lirizme, sade, akıcı bir dile ve mükem­
mel bir biçim ustalığına sahip olan Dıranas, mısra­
larında musiki ve imajı ustaca kaynaştırmayı başarır. 
«Selâm» şiirinden aldığım iki kıta buna örnektir;
Uçuşuyor, duran bir ânın havasında 
İşıktan kuşları bir akşam seherinin,
Gündüzün geceyle buluşan noktasında 
Yaklaşıyor musikisi eteklerinin 
Selâm, sonsuzluğun aydınlık bahçesinden 
Selâm, senelerce, senelerce evvele,
Hâtırası kalbe ışıklarla dökülen 
Un sevgiliye, en iyiye, en güzele.
Daha çok hece vezniyle yazan Ahmet Muhip, bu 
veznin belirli ölçüleri dışında değişik heceler kullan­
mış, durakları kaldırmış, hece veznine yeni bir ses, 
renk ve ahenk getirmiştir. «Olvido» şiiri bu özellikle­
ri taşır:
Hoyrattır bu akşam üstüler daima.
Gün saltanatıyla gitti mi bir defa 
Yalnızlığımızla doldurup her yeri 
Bir renk çığlığı içinde bahçemizden.
Bir el çıkarmaya başlar bohçamızdan 
Lavanta çiçeği kokan kederleri,
Hoyrattır bu akşam üstüler daima.
Hem içli, hem gür bir ses dokusuna sahip olan 
«Kar» şiirini okuyunca bu pırıl pırıl mısraların etki­
sinden uzun süre kurtulamıyoruz.
Kardır yağan üstümüze geceden.
Yağmurlu, karanlık bir düşünceden,
Ormanın uğultusuyla birlikte 
Ve dörtnala, dümdüz bir; mavilikte 
Kar yağıyor üstümüze, inceden.
Sesin nerde kaldı, her günkü sesin,
Unutulmuş güzel şarkılar için
27
Bu kar gecesinde uzaktan, yoldan,
Rüzgâr gibi tâ eski Anadolu'dan 
Sesin nerde kaldı? Kar içindesin!
Şimdi de şairin en sevilen, en yaygın şiiri 
«Fahriye Abla»yı ele alalım. Bu şiir, şairin uzak hâ­
tıralara dayanan, çocukluk yıllarına uzanan bir hayat 
bölümünü dile getirir. Gerçekçi tavırda bir şiir olma­
sına rağmen yeteri kadar hayal ve musiki de vardır 
«Fahriye Abla»da. Bir Artadolu kasabasının kıyı ma­
hallesinden olan bu orta halli aile kızının aşk ve ha­
yat hikâyesi çok inandırıcı ve ilgi çekici bir biçimde 
verilmiştir. «Fahriye Abla»nın fakir ama sevimli ve 
cana yakın mahallesinde dolaşır, penceresindeki 
saksılar» seyreder, onun çapkın bakışlarını, sıyrılan 
eteklerini görür, sıcaklığım duyar gibi oluruz.
Eviniz kutu gibi küçücük bir evdi,
Sarmaşıklarla) balkonu örtük bir evdi,
Güneşin batmasına yakın saatlerde 
Yıkanırdı gölgesi kuytu bir yerde.
Yaz, kış yeşil bir saksı ıtır pencerede,
Bahçende akasyalar açardı baharla.
N e şirin komşumuzdun sen, Fahriye abla!
önce upuzun, sonra kesik saçın vardı,
Tenin buğdaysı, boyun bir başak kadardı^
İçini gıcıklardı bütün erkeklerin
İsmet Erel
28
Alim bileziklerle dolu bileklerin.
Açılırdı rüzgârda eteklerin,
Açık saçık şarkılar söylerdin en fazla.
Ne çapkın komşumuzdan sen, Fahriye abla!
Dıranas’ın çok sevilen, çok okunan bir şiiri de 
«Serenad»dır. Bu güzel aşk şiirinde şöyle seslenir sev­
gilisine:
Yeşil pencerenden bir gül at bana,
Işıklarla dolsun kalbimin içi 
Geldim işte mevsim gibi kapma 
Gözlerimde bulut, saçlarımda çiğ.
Bu şiirinde, Dıranas, duygusal, romantik bir aşkı 
dile getiriyor. Muhayyilesinde yarattığı his ve hayal 
dolu sevgiliye seslenirken kullandığı teşbih ve tasvir­
ler ayrı bir özellik taşımaktadır.
«Yağma» şiiri, onun, gençlik yıllarının eski İs­
tanbul'una duyduğu özlemi, bugünün yozlaşmış, koz­
mopolitleşmiş kuru kalabalıklarla dolu İstanbul'una 
beslediği öfkeyi, kınamayı dile getlrir./Boğaz'ın bir 
kıyısında, aydınlık/Pencerelerde-her bulutun yolu-/ 
Bir mevsim, seninle başbaşa kaldık./Yaşadıkdi bir za­
man İstarbul'u/Akan suda kuş gibi Gemilerle,/Eski 
evler ve tenha sokaklarla,/Şarkı gibilerle, düş gibi­
lerle/ Sarmaş dolaş... Olmaz gibi bir dünya/MutluIuk- 
lar şehri bir İstanbul'du,/Şiirler, buluşmalar, Aşk­
lar... şimdi/Akşam olan bir gün gibi son buldu./Ne 
şiir kaldı, ne aşk, ne beklenti ./Boğaziçi, daha sağken 
gömülmek/lçin dönüşmüş beton mezarlara,/Bir hipi 
kızı, bir deccal, şimdi. Bebek/Koylarında ilham, ar­
sız, farfara/O güzelim aşkın vücudu yağma,/Şarkısı 
ne mahur beste, ne Itrî.../Tenekeler çalıp çığlık çığ­
lığa/ Yan bir sevişme, ayaküzeri/
Her konuya eğilen Dıranas, kahramanlık şiiri söy­
lerken de bunu sulandırmadan ve ustaca yapıyor. İşte 
«Bayrak» şiiri:
Şehirlerden şehirlere,
Uçtu, kuş gibi, bir haber:
Bayraklar açmada fecre 
Şarkının her vardığı yer.
Kaldı bîrden bire step 
Yalın ayaklar altında,
Yürii! bayraklar altında,
Yürii davullar çalsın hep. ,
Kitapta daha pek çok güzel şiir var. Meselâ şii­
rimizin doruklarından olan «Ağrt». Bir dağ gibi sağ­
lam ve görkemli. Bu şiirin tamamını okumak gerek.
Şiiri sevenler, gerçek şiirin tadına varmak iste­
yenler Ahmet Muhip Dıranas'ın ses, renk ve musiki 
dolu «Şiirler»inde aradıklarım bulacaklardır.
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi 
Taha Toros Arşivi


Ahmet Muhip Dıranas'ın şiirleri

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository