Taha Toros Arşivi, Dosya No: 9-Bedrettin DalanUnutma İstanbul projesi İstanbul Kalkınma Ajansı'nın 2016 yılı "Yenilikçi ve Yaratıcı İstanbul Mali Destek Programı" kapsamında desteklenmiştir. Proje No: TR10/16/YNY/010

Dalay, Esin

Oktulmuş, Buket

Istanbul Sehir University Repository

t îM - th
"P -CauSS
Kent Oyuncuları İzmir'de
•KENT Oyuncuları, Necati Cumalı’nın N alın lar oyununu, 17-19 Ocak’ta İzm ir A tatürk Kültür M erkezi’nde sahneleyecek. M ahir Canova’mn yönettiği oyunda başrolü Y ıld ız 
Kenter’le M üşfik Kenter oynuyor. Oyun, 24- 31 Ocak’ta 
tekrarlanacak.
Atat
• RÖkorizleneb:
toplant
etkinliğ
Dalana sert tepki
Dolmabahçe ve 
Garabeti Usta
• ARAŞTIRMACI ve yazar Prof.Dr. Pars Tuğlacı, 
geçen yıl Yeni Çığır 
Kitabevince 
yayınlanan 
"Osmanlı 
Mimarlığı'nda 
Balyan Ailesi'nin 
Rolü" adını taşıyan 
kitabında,
imparatorluğun son 
yıllarına damgasını j 
vuran bu ünlü 
mimar aileyi ve 
yapıtlarını anlatıyor. Dolmabahçe 
Sarayı'nı inşa eden mimar Garabed 
Amira Balyan için ise şu satırlara yer 
veriyor:
O t u z  YILDA YEDİ SARAY
"Garabed Amira, Sultan İkinci 
Mahmut tarafından, babasının yerine 
hassa mimarlığa atandı. Yaklaşık 30 yıl 
süren meslek yaşamında yedi saray 
veya kasır, dört fabrika, bir kışla, bir 
cami, yedi kilise, iki hastane, üç okul, 
iki su bendi, bir sebil, bir türbe 
tasarlayıp inşa etmiştir. Bu yapıların 
büyük bir bölümü bugün ayaktadır ve 
çoğunluğu sağlam olup özgün 
durumunu korumaktadır. Hemen 
tümü birinci dereceden tarihi eser 
sayılıp, koruma altına alınmıştır.
Garabed Kalfa, ailenin en usta 
mimarlarından biridir.
OSMANLI'NIN YENİ DÖNEMİ
En ünlü yapıtı da 1856'da 
tamamlanan Dolmabahçe Sarayı'dır. 
İstanbul'un en görkemli ve güzel 
yapılarından biri olan bu sarayın 
özellikle süsleme elemanları ve 
motifleri muhteşemdir.
İmparatorluğun son büyük 
konstrüksiyon denemesi olan Saray, 
İstanbul için kentse! ölçekte belirleyici 
olan karar ve tercihleri 
görselleştirmektedir. Sarayın yüzyıllar 
boyunca yerleşmiş olduğu tarihi 
yarımadadan ayrılması ve Galata-Pera 
yarımadasına taşınması, Osmanlı 
yönetiminin yeni yönelişlerini ifade 
etmektedir.
E rMENİ USTANIN ESERLERİ
Garabed'in tasarımı, kentsel boyutu 
ile önemlidir. Özellik ve özgünlük 
taşıyan bir tasarımdır. Yapılar 
arasındaki geometrik ilişkilere dayanan 
klasik bir konumlandırma yoktur.
Denizle ilişkiyi esas almıştır.
Kirkor Amira Balyan'ın oğlu Ermeni 
Garabet Balyan'ın önemli eserleri 
arasında Dolmabahçe Sarayı (1842- 
1853), Çırağan Sarayı, Fındıklı Cemile 
ve Münire Sultan sahil sarayları,
Yeşilköy Hünkâr Köşkü, İzmit Hünkâr 
Kasrı, eski Yıld ız Köşkü, Ortaköy 
Cam ii, Beykoz Deri ve Kösele 
Fabrikası, Harbiye O kulu, İkinci 
Mahmut Türbesi, Bahçeköy Valide 
Bendi, Bakırköy Dokuma Fabrikası var.
BEDRETTİN Dalan'ın, Dolmabahçe Sarayinın mimarisi ve mimarı 
hakkındaki sözlerine, mimarlar ve sanatçılar çok sert tepki gösterdi 
Kültür ve sanat mirasımız politik alanda polemik konusu olacak 
şeyler değildir. Biz İstanbul Belediye Başkanı adaylarının, İstanbul gibi 
dünya kültür mirasına malolmuş bir kentin tarihi dokusunu nasıl 
koruyacaklarına dair programlarını duymak istiyoruz.
Metin Sözen
Dolmabahçe Sarayı
İstanbul kültürüdür
•TBMM Kültür ve Sanat Danışmanı Metin Sözen, şu 
açıklamayı yaptı: 
“Büyük yanlışlara, 
kültürel kimliğin 
acımasızca, hızla 
zorlanmasına karşın 
İstanbul’da yaşamak 
gene de bir kültürdür. 
Dolmabahçe Sarayı gibi yapılar ise, 
Boğaziçi kültürü, İstanbul kültürü, 
dünya kültürü için bir simgedir. Rica 
ediyorum bu kadar büyüklükler için 
artık olumsuz tartışmalar yapmayalım. 
Kültürümüzü inceltmeye, yaymaya 
bakalım. A.H. Tanpınar’ın şu 
düşüncelerinin bugün de geçerli 
olduğunu kanıtlamaya çalışalım: “ İşte 
İstanbul... Bu devamlı şekilde 
muhayyilemizi işletme sihriyle bize 
tesir eder. Doğduğu yaşadığı şehri 
iy i kötü bilmek gibi tabiî bir iş, 
İstanbul’da bir nevi zevk inceliği, 
bir nevi sanatkârca yaşayış tarzı, 
hatta kendi nev’inde sağlam bir 
kültür olur.”
Son dönem
S & ly a ıt'Ja ım  a ş a ri
•PSD üyesi ressam Handan Börüteçene, 
“Gelenekte bir 
deyiş vardır. Zevkler 
ve renkler tartışılmaz 
diye, ama bu deyiş 
tarihe malolmuş 
sanat eserleri için 
geçerli değildir. 
Dolmabahçe Sarayı, Ihlamur Kasrı, 
Çırağan Sarayı, Aksaray Valide Camii 
gibi yapılar OsmanlI’nın son döneminde 
inşa edilmiş ve Avrupa’da moda olan 
bir mimari tarzın ürünleridir ve sanat 
tarihi terminolojisinde “piç” dönem 
diye de anılır. Birçok üslubun birarada 
kullanıldığı bir tarzdır. O dönemin 
dünya görüşünün ürünüdür.
Balyan Ailesi Osmanlı’nm 
sermimarıdır ve sayısız ürün vermiş bir 
ailedir. Bugün Balyan Aüesi’nin inşa 
ettiği yapılan kaldırsanız OsmanlI'nın 
son dönemine ait İstanbul’da, ortada 
yapı kalmaz. Bütün bunlar bugün tarih 
olmuştur ve artık bu yapılar bizim 
kültür mirasımızdır”  dedi.
MİMARLAR ODASI 
COK ÖFKELİ
DY P  Büyükşehir Belediye Başkan adayı Bedrettin Dalan ile mimarlar arasında yeni bir tartışma başladı. Mimarlar Odası Büyükşehir 
Şube Başkanı Oktay Ekinci, Dalan’ın 
“Dolmabahçe Sarayı sanat adına b ir 
rezalettir. Tarih i üslubu yoktur ve 
m im arı Ermeni Balyan ustadır” 
sözlerine büyük tepki göstererek, 
“ E lek trik  mühendisi Dalan bu 
sarayın m im arî üslubunu 
anlayamaz. Barok stildeki 
Dolmabahçe Sarayı’nı m im arının 
m illiyetiy le  ölçen Dalan, Bosna’da 
Mimar Sinan’ın köprüsünü yıkan Sırp 
vahşetiyle aynı çizgiye gelm iştir” 
dedi.
Bedrettin Dalan’ın cevabı, 
mimarlar ve tarihçiler arasında büyük 
tepki topladı. Dalan’m sözlerini 
“ Büyük g a f ’ olarak değerlendiren 
Oktay Ekinci, sarayın dünya mimarlık 
tarihinde yeri olan ve İstanbul’un kültür 
mozaiğini yansıtan eşsiz bir eser 
olduğunu vurgulayarak, şunları söyledi: 
“ Dalan, m im arının Ermeni 
olduğunu söyleyerek hem eski 
hatalarım  örtmek, hem de seçim 
kazanabilmek için  halkm  şovenist 
duygularını sömürmek istiyor. 
İstanbul’un tarih i b ir bahçesi 
yağmalandı. Bahçenin 
yağmalanmasını yerine yapılan 
binanın güzel ya da ç irk in liğ iy le  
örtm eye kalkm ak boşunadır.”
Mimar Yücel Gürsel de, Osmanlı 
İmparatorluğu’nun bir döneminin 
simgesi olan sarayın, tarihsel 
değerinden soyutlanarak sadece mimari 
açıdan değerlendirilemeyeceğini söyledi. 
Sarayın bahçesinin dünya bahçecilik 
tarihine geçtiğini belirten Gürsel, 
“ Dalan’ın  bu değerlendirmesinin 
arkasında, hukuk dışı b ir oteli 
savunma amacı yatıyor”  dedi.
D A L A N : KONUYU  
SAPTIRIYORLAR
Bedrettin Dalan konuyu saptırıp 
seçim havasmda olayı tartışmaya 
dökmek isteyenler olduğunu söyledi. 
Dalan, kendisini şöyle savundu: 
“ Dolmabahçe Sarayı’nm  m im ari 
b ir üslubu olm adığını bana sanat 
tarihçileri söyledi. Ben sanat 
tarihçisi değilim . Doğrusunu 
öğrenmek istiyorsanız gidin sanat 
tarih ç ileriy le  münakaşa edin.
Erm enilerin 
yaptığını 
söylerken de 
Erm enileri 
küçümsemedim. 
Louvre
Sarayı’nın içine 
camdan pram it 
yapılm ıştır. Bu 
manada
giderseniz bütün 
Beşiktaş’ı 
ka ld ıralım  Dolmabahçe Sarayı 
kalsın  g ib i b ir m antık doğar k i bu da 
terstir. Sonuç itirab iy le  Dolmabahçe 
Sarayı tarih i eser olsa da olmasa da 
Atatürk’ün vefat ettiğ i yer olması 
nedeniyle tarih i b ir eserdir.”
Esin DALAY/Buket OKTULMU
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 2 2 9 9 7 0 0 6 *


Dalan'a sert tepki

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository