Taha Toros Arşivi, Dosya No: 179-Sabri Esat Siyavuşgil.



Not: Derginin "Edebiyatçılarımızı Tanıyalım" köşesinde yayımlanmıştır.Unutma İstanbul projesi İstanbul Kalkınma Ajansı'nın 2016 yılı "Yenilikçi ve Yaratıcı İstanbul Mali Destek Programı" kapsamında desteklenmiştir. Proje No: TR10/16/YNY/010

Yazar, Mehmet Behçet

Istanbul Sehir University Repository

Sayfa 14 YEDÎGÜN S
£ TSİ
SABRI ESAT SİYAVUŞGİL
ABR1 Esat, 1906 da Istanbulda 
doğdu. Babası Kurenadan mer­
hum Ahmet Esat bey, annesi Ne- 
viye Yekta hanımdır. Antalyada 
ilk tahsilini bitirdikten ve îstanbul- 
da, Muallim mektebinden 1925 de 
mezun olduktan sonra bir aralık 
İstanbulda ilkmektep hocalığında 
bulunduğu gibi, o esnada liseden de 
şehadetname alması üzerine 1926 da 
Hukuk Fakültesine yazılarak ora­
ya da devama başladı. 1922 de fel­
sefe tahsili için Fransaya Dijon’a 
gönderildi. 1932 de Lyon Üniversite­
sinden felsefe mezunu olunca ayni 
sene, Ankarada Gazi Lisesine staj­
yer hoca tayin edildi. 1933 te İstan­
bul Üniversitesine umumî psikoloji 
doçenti olarak getirilen Sabri E- 
sat Siyavuşgil, o tarihtenberi bu 
vazifeyi ifa etmektedir.
*  *  ♦
Sabri Esat, daha lisenin son sı­
nıflarında iken şiir yazmıya başla­
mış ve 1928 de Yaşar Nabi, Muam­
mer Lûtfi, Vasfi Mahir, Ziya Os­
man, Cevdet Kudret, Kenan Hulûsi 
ile birlikte Yedi Meşale ünvanı al­
tında müşterek bir kitap çıkarmak 
için gayret göstermiş ve 11 man­
zumesini muhtevi bulunan bu ese­
rin de, tarafından yazıldığı bilinen 
mensur mukaddemesinde: «Sanat 
aşkı ile çalışan birkaç gencin bir 
senelik edebî mahsulünü her türlü 
müşkülâta rağmen bu kitapla tak­
dim ettiğini ve kendilerini taklit­
ten kurtamayı en büyük bir vazife 
bildiklerini, yazılarında ne dünün 
mızmız ve soluk hislerinin, ne son 
zamanların renksiz ve dar Ayşe ve 
Fatma terennümlerinin bulunmadı­
ğını, her şeyden evvel duygularını 
başkalarının manevi yardımına 
muhtaç kalmadan ifade etmiye ça­
lıştıklarını, kendi dar hususiyetle­
rine, aşklarına, sevinç ve kederle­
rine bu kitapta az yer verilmiş ol­
duğunu, hem artık bugünkü neslin, 
hisleri aynen terennümden zevk al­
madığım, meselâ ıztırabın da bir 
kahkaha şeklinde anlatılabileceğini 
ve en derin hıçkırıklardan fazla e- 
lem ifade eden tebessümler bulun­
duğunu; mevzularını da kabil oldu­
ğu kadar genişletmiye çalıştıkları­
nı; «hep ayni vefasız sevgiliden 
başka bahsedecek bir şey bulamı­
yor musunuz?» diyenlere bu suali 
kendilerine değil, evvelki nesillere 
sormaları daha münasip olacağım 
ve müşterek bir eser neşrine teş­
vik eden fikirlerini: canlılık, sa­
mimiyet ve daima yenilik ile izah 
edebileceklerini, bildirmiştir. Bu 
gruba dahil olan gençlerden Vasfi 
Mahirin sekiz yıl sonra çıkardığı 
Yeni Türk edebiyatında bu mukad- 
demeye temas ederek «kitabın ba­
şında kendilerini takdim eden yazı 
da onların umumî ve müşterek dü­
şüncelerinin ifadesi değildir. Her­
hangi bir arkadaş tarafından okun- 
mıya bile lüzum görülmeden çık­
mıştır. Bu genç şairler sanat yol­
larında biraz daha ilerledikçe ara­
larındaki seciye farkları daha bü­
yüdü..» dediğine de bakılırsa her-
Befiçetyağa'ı
halde Yedi Meşale mukaddemesin­
de işaret ettiği noktalarla, Sabri 
Esad’ın daha o zamandan, az çok, 
kendi sanatının müstakbel esasla­
rım tesbit etmiş olduğu anlaşılmak­
tadır.
Sabri Esat, bu tarihten sonra 
muhtelif mecmualarda neşrettiği 
manzumelerden 44 nü seçerek Oda­
lar ve Sofalar ünvanı altında ve 
78 sayfadan ibaret olmak üzere 1933 
de kitap halinde bastırdı.
Bundan sonra da yine şiir yazmı- 
ya devam eden şairimizin, hattâ 
«Orkestra» adlı bir şiir mecmuası
Sabri Esat Siyavuşgil.
ve nesir nevinden «Antalya hatıra­
ları» isimli bir eseri dahi olduğuna 
muttali bulunuyorsak da, bu kitap­
larım henüz tabettirmemiştir. An­
cak Sabri Esat, son iki, üç yıl için­
de eser neşri hususunda başka bir 
yönden faaliyet göstererek 1938 
de Eminönü Halkevinde verdiği 
bir konferansı İstanbulda Karagöz 
ve Karagözde İstanbul ünvanı ile 
ve «İstanbul Eminönü Halkevi dil, 
tarih ve edebiyat şubesi neşriyatı­
nın beşincisini teşkil etmek üzere 
ayni tarihte tabebttirdi ve bu ese­
rinde vesikalara istinat ederek muh­
telif asırlarda İstanbulda tesadüf 
edilen Karagöz oyunlarına temas 
ettiği gibi, bilhassa bu oyunlardan 
«Ağalık, Büyük evlenme, Cazular, 
Hamam, Orman, Şairler, Kayık, 
Bahçe, canbazlar, Kanlıkavak, Kan­
lı Nigâr, Mal çıkarma, Sünnet, 
Tahmis, ödüllü..» de Istanbulun İç­
timaî hâdiselerinin âdeta günü gü­
nüne tesbit edilmiş olduğunu be- 
lirtmiye Ve bu suretje folklorumuza 
hizmet etmiye çalıştı.
Bundan başka, 1939 da A. Binet 
ve Th. Simon’dan Anormal çocuk­
lar; Jean Piaket’den Çocuklarda hü­
küm ve muhakeme ve Çocukta dil 
ve düşünme; A. Malche’den Bilgi 
ve hata ve Yeni terbiyenin prensip­
leri tercümelerini, 1940 da A. 
Maurois’dan Cephe sohbetleri ve 
J. Giono’den Tepe romanının. F.
de Curel’den Yeni mabut piyesi­
nin ve F. Stro-wski’den Tiyatro ve 
bizler etüdünün tercümelerini neş­
retmek suretile de ilim ve sanat â- 
lemimize yine faydalı hizmetlerde 
bulundu.
Dört yıl süren bir Avrupa haya­
tı, herhalde Sabri Esad’ın hüviyeti­
ne yeni bir haysiyet vererek zekâ­
sını aydınlattığı gibi, hayalini de 
zenginleştirmiş ve humour kabili­
yetini olgunlaştırmıştı. Esasen 
kaynakları bize gizli kalan bir acı­
nın zebunu olduğu sezilen şairimiz, 
bu itibarla tabiata ve haricî eşyaya 
bir ressam gözü ile, fakat bir «zeh­
ri'hand» ile bakmış ve hâdiseleri de 
yine o çerçevenin içine sığdırmıya 
çalışmıştır. Her manzumesinde te­
sadüf edilen müteaddit gibi’lere re­
fakat eden imajları, kâğıt fenerler, 
renkli fincanlar, mavi çiniler, nur­
dan tırtıllar, Japon yelpazeleri., ile 
bezenmiş ve peyizajları ile, saksılar 
ve akuvaryumları ile resimler ve 
bibloları ile her mevzununda dahi 
yeni bir renk ve ziya ve modern bir 
hava gizlenmiştir. Gerçekten Sabri 
Esad’ın her manzumesi yeni zevk1 e 
ve yeni görüşlerle yoğrulmuş canlı 
birer tablo halindedir: Mor mürek­
kebi ile hokkasından, odasındaki 
resimler ve biblolardan, şiryanların­
dan ve veritlerinden çizdiği levha­
larında humour’un ve «Basık şe­
hir» inde satire’in özünü bulan, 
«Bağdat caddesinde öğle», ve «Yaz 
ve yalılar» da tabiatın ve haricî ha­
yatın en realist bir tercümanı olan, 
«öçle sıcağı», «Güvertede», «Kanal» 
gibi şiirlerinde muvaffak bir em­
presyonist kudretini gö'teren: «Ev­
lilik», «Halsizlik», «Nasıl dönece­
ğim», «Geliş» ba-lıklı manzumele­
rinde ekspresyonizm tecrübeleri ya­
pan ve nihayet «Akis», «Oda’ar ve 
sofalar», «Gece, kar ve sayıklama» 
parçaları ile sanatının ayrı ayrı 
unsurlarından nasibini almış em­
salsiz fanteziler yaratan sairimizin 
bazı manzumeleri sathî bir nazar­
la kolay kolay anlaşılamasa bile, 
bu eserile artık edebiyatımızı ma­
zinin her türlü rü=ubundan avırm’ş 
olduğu açık olarak görülmektedir.
Bununla beraber Sabri Esat Si­
yavuşgil, Odalar ve sofalar’ile kah­
ramanı olarak yaşamakta olduğu 
hayat piyesinin ancak humouriste 
bir ressamın ve zengin muhayyileli 
bir rejisörün vücude getirebileceği 
canlı bir sahne dekoundan ibaret 
kısmını henüz ibda etmiş olsa ge­
rek!.. Bu «tertibat ve tezyinat» o 
piyesle alâkadar şeyler olduk1 arını 
intuition suretile bize ke*fettirse- 
ler bile, şairimizin beklemiye hakkı­
mız olan büyük eserini, bu müjde­
ci renk ve ziya âleminden ve bu 
müstehzi ve zekâî hava içinden yi­
ne ayni zevk ve ayni vecd ile te­
maşa etmekten mahrum kalmak 
istemiyoruz.
M. Behçet Yazar
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi 
Taha Toros Arşivi


Sabri Esat Siyavuşgil

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository