Taha Toros Arşivi, Dosya No: 134-Semiha-Zeliha BerksoyUnutma İstanbul projesi İstanbul Kalkınma Ajansı'nın 2016 yılı "Yenilikçi ve Yaratıcı İstanbul Mali Destek Programı" kapsamında desteklenmiştir. Proje No: TR10/16/YNY/010

Toptaş, Nilgün

Istanbul Sehir University Repository

5 EKİM 1993 SALI CUMHURİYET 2
KÜLTÜR
Bakırköy Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Zeliha Berksoy:
Tiyatroya inanmak gerek...
NİLGÜN TOPTAŞ
“ Robert Strua dünya çapında 7-8 yö­
netmenden biri. Yazın buradaydı, 
Brecht’in Sophokles’ten uyarladığı Anti­
gone’yi sahneleyecek. Bir gün oyun üzeri­
ne konuşuyoruz, fakat ben onunla fazla il­
gilenemiyorum çünkü ortada para yok. 
Benim Kültür Bakanlığı’yla yaptığım 
bazı telefon konuşmalarına tanık oldu. 
Sonra, ‘Buyrun masaya’ dedim, renk ver­
memeye çalışıyorum ama adam bir oyunu 
10 bin dolara sahney e koyuyor. Fakat ka­
faya koymuşum, bunu yapacağız... Duru­
mu anladı tabii,‘Anladım paranız yok’ 
dedi, kem küm ettim. ‘Ama olacak’ dedi, 
sonuçta bize 5 bin dolara yapacağım söy­
ledi. Gitti. Ardından bir faks geldi, dekoru 
kendi tiyatrosunda yaptırıp getireceğini 
söylüyordu, sonra ikinci bir faks geldi, 
Gürcistan’da bize bir sponsor bulduğunu 
yazıyordu. Düşünebiliyor musunuz , 
Strua, bizim oyunun dekorunu kendi ti­
yatrosunun atölyesinde yaptırıyor ve bize 
bir de sponsor buluyor. Dekorunu da, pa­
rasını da getiriyor. İlginç birşey , bu faks 
tarihsel bir faks!”
Bakırköy Belediyesi Şehir Tiyatroları 
Genel Sanat Yönetmeni Zeliha Berksoy, 
bu sezon sahneleyecekleri “Antigone” ad­
lı oyununu sahneye koyma öyküsünü bu 
çarpıcı anektodla aktarıyor.
2 ekimde Aristofanes’in “Barış” adlı 
oyunuyla yeni sezonu açan Bakırköy 
Belediye Şehir Tiyatrosu, çalışmalarım 
artık Yunus Emre Kültür Merkezi'nde 
sürdürecek. Zeliha Berksoy, tiyatro ya­
pabilmek için verdiği savaşı, güçlükleri, 
yeni sezonda gerçekleştirecekleri etkin­
likleri anlattı.
- Tiyatronuzdan yedi oyuncu birden is­
tifa etti, bu sizi ne derecede etkiledi?
Genç oyunculardı, zaten önemli değil­
di. Çift prova yapmak zorunda kalındı 
ama paylaşıldı. Benim söylemek istedi­
ğim yalnızca şu, herşey Işıl’ın (Kasapoğ- 
!u) üzerindeydi. Işıl benim öteden ,beri 
çok beğendiğim bir yönetmen, öyle 
katıksız, yalnızca tiyatro diye çarpan bir 
yüreği var ki, her türlü ağırlığın altına ra­
hatlıkla elini sokuyor. Işıl yeteneği, en- 
tellektüel birikimi, fantezi inceliğinin ya­
nında koca bir yürek taşıyor. Y ani, tiyat­
roya inananlar için çok basit şeyler bun­
lar. Tiyatroya inanmak lazım.
- Ödenekli tiyatro olmanıza karşın, 
ekonomik açıdan zorlandığınız görülü­
yor...
Yerel yönetimlerde tabii parasal konu­
lar çok zor. tiyatro para konusunda zor­
lanıyor. Özellikle prodüksiyonlar açı­
sından. Ama ben tiyatronun kesinlikle 
yapılması ve yaşaması safında yer alıyo­
rum. Tiyatro sanatının, insanların artık 
medya aracılığıyla resmen değersiz görü­
lüp itilip, kakıldığı şu dönemde insana 
sıcacık elini uzatması, hümanizması 
paha biçilmez birşey. Bu nedenle nere­
sinden bakarsanız bakın sanatın korun­
ması, hem de koşulsuz korunması gere­
kiyor. Bu da maddi olanaklar gerekiyor. 
Sanat narin birşey ama çok da önemli 
birşey. Sanatı konfeksiyon olarak, ticari 
meta olarak değerlendiremezsiniz. Sa­
natı aldatamazsınız. Tiyatronun yanma 
başka birşeyi de sıkıştırayım, ondan da 
şunu elde edeyim derseniz tiyatro kovar 
sizi.
- Aziz Nesin Sahnesi’nin şu anki duru­
mu nedir?
Şu anda kaymakamlığın elinde, kay­
yımda. Tabi zaman ne gösterir bilin­
mez.
- Yunus Emre Kültür Merkezi sizin is­
tediğiniz gibi oldu mu, eksikleri var mı,
yor. Sahnemiz var, şu kadar spotumuz 
var ancak bir yönetmen fantezisini geliş­
tirmeye başladığı zaman, sonsuz imkan­
lar ister, çünkü artık beyin başlamıştır 
üretmeye. O sırada sahneyi altüst eder 
hayalinde, onu ister, bunu ister.. .Buna, 
bir yönetmenin rüyasına teknik yetişmi­
yor. Bu yapılmaz değil, yapılır da para 
yok ve bunu inşa edecek teknik eleman­
lar yok. Yani bu bir altyapı meselesi. 
Hadi diyelim ki, dışardan getirdiniz tek­
nik elemanı, parayı da buldunuz sil baş­
tan yaptınız, -mesela AKM yapıldı-, 
burda kullanılacak öyle bir makinist eki­
bi.yok. Dışarda bunları kullanan ekip
caklayan bir teknik ekibimiz var.
- Ödeneğiniz ne kadar?
18 milyar ama bu konuda zorluklar 
yaşanıyor.
- Ne gibi zorluklar?
Ödemeleri almak bürokratik neden­
lerle çok zor. Maaşların ödenmesi sağ­
lanıyor ama, bunun yanında encümen 
sonra bir de hesap işleri müdürlüğü 
problemi var. Bunun gibi şeyler.
- Yasal düzenleme mi gerekiyor?
Yasal düzenleme yeterli ama bir de
meseleye bakış açısı var. Herkes bizim 
gibi tiyatroya inanmak zorunda değil. 
Tiyatro ne yazık ki, diğer sanatlarda da
‘Tiyatronun,insanların medya aracılığıyla itilip kakıldığı şu dönemde insana sıcacık elini uzatması paha biçilmez...’
neler?
Tabi ki bazı eksikleri var. Ama yapı 
olarak gerçekten İstanbul’un en güzel ti­
yatro, kültür merkezi ve sahne yapısıdır. 
Ayrıca böyle bir tarihi yapının içinde 
modem bir deneme sahnesi, sergi salo­
nu, kendi içinde 400 kişilik tiyatrosu 
olan bir kültür merkezi, dünyada örneği 
nadir olan birşey, İstanbul’un -yüzük 
taşı diyelim-. Bu İstanbul adına onurlu 
bir şey tabii.
Eksikleri şu: Tiyatro standartlarına 
bakarsanız, bizde hiçbir tiyatro tam de­
ğildir. Çünkü bizde tiyatro tekniği, tiyat­
ro mimarı yok. Tabii ki bu standart dü­
şüklüğünden Baruthane de payını alı­
var, yani sahne üzerinde 15 kişi oynu- 
yorsa arkada 55 kişi var. Bu ayrı bir sa­
nayi, ayrı bir kültür. Bizde bu yok, yapı­
lmamış. Öyle vahim durumlar oluyor ki, 
siz sahnede oynuyorsunuz teknisyen ar­
kadan paldır küldür geçiyor.
- Teknik kadronuz kaç kişilik?
Teknik kadromuz çok kısıtlı. Ama o 
kişileri biz özel eğittik, onun için bizim 
teknik ekibimiz inanılmaz bir özveriyle, 
çalışır, kotarır. Ben bir toplantıda şunu 
dedim ‘Dünya bir öküzün iki boynuzu 
arasında duruyor lafı tartışma götürür 
ama bizim tiyatronun teknik ekibin elle­
ri üstünde durduğu tartışma götürmez’ 
gerçekten böyle, hcrşeyiyle tiyatroyu ku­
olduğu gibi halk diliyle ‘fantezi’ görülen 
birşey, yaşamsal olarak bakılmıyor. 
Tabii ki altyapı hizmetleri yerel yöne­
timlerin asli görevidir ancak, artı yap­
ması gereken şey, kendi toplumunu eğit­
mek ve onu üst düzey kültür kumul­
larıyla donatmak, uygarlaştırmak, kent 
soylu yapmak.
- Baruthane’ye ne kadar harcandı, ne 
kadara maloldu?
Barulhane’yi Emlak Bankası yaptı. 
Onim karşılığında Belediye bir değiş 
tokuş yaptı. Arsasıyla binasıyla 40-50 
milyarlık bir proje.
- Böyle bir yatırım yapılıyor ve onu işle­
tenlerin ödenek sorunu oluyor..
Evet. Biz orada gerçekten bir takım 
çalışması yapıyoruz. Halkla ilişkilerin- 
den,sahne direktörlüğünden, reklam 
toplayıcısına kadar bir takım çalışması 
tam Batı’daki çağdaş işletmecilik an­
layışına uygun. 20 kadrolu oyuncumuz 
var bunun yanında konuk ve stajyer 
oyuncularımız var, toplam 50 kişiyiz.
- Kendi oyunlarınız dışında başka et­
kinlikler de olacak değil mi?
Tabii. Ayda iki defa İstanbul Devlet 
Operası geliyor. İstanbul Devlet Senfoni 
Orkestrası’nm konserleri var. Kasımın 
ilk haftası Yunus Emre Bayramı yapıla­
cak. Bunun yanında yıl boyunca Anka­
ra’daki Çankaya Kültür Vakfı’yla ortak 
bir programımız var. Bu etkinliklerin 
aynısını biz de burada yapıyoruz. Ayrıca 
kendi çocuk kulübümüz var, çocuk ti­
yatrosu eğitimi yapıyoruz. Sergiler, söy­
leşiler, dans gösterileri, caz dinletisiyle 
kendi içinde bir çevre oluşturmak, böyle 
bir platform oluşturup oralardan kültür 
yaymak görüşündeyiz.
Fakat mesela sergi salonunun ışık do­
nanımı kötü, 10 milyon lira gerekiyor, 
bunun peşine düşüyoruz. Bina yapılmış 
güzel de, işe kalktığınız zaman ihtiyaçlar 
daha çok ortaya çıkıyor. İşte o zaman 
bazı özel kuruluşların yatırım yapmaları 
lazım. Çünkü artık 10-20 milyon lira on­
lar içi n para deği 1. Mesela sergi salonun u n 
ışık düzeni, deneme sahnesinin ışık ve ses 
düzeni. Oralarda tabii yerel yönetimler 
zorlanıyor. Siz de orada etkinlik yap­
mak istiyorsunuz, başlıyor korkunç bir 
çatışma. Siz herşeyi hayata geçirmek için 
korkunç bir mücadele halindesiniz, in­
sanlara ulaşmak istiyorsunuz önünüzde 
bir barikat, bir barikat daha.. Çocuk Ti­
yatro Kulübü’nü paralı yapıyoruz, baş­
ka organizasyonlar düşünüyoruz, ora­
dan gelecek parayla aylık program, fo­
toğraf gibi acil bazı ihtiyaçlanmızijVan 
giderleri karşılamaya çalışacağız, öyle 
çok yan gider var ki gazete alamıyoruz 
tiyatroya. Bizim günümüz böyle geçi­
yor. Havanda su dövmek, akıntıya kü­
rek çekmek gibi.
- Konuk yönetmenler kimler?
Birisi Robert Strua. Savaştan başını 
alırsa, Türkiye'ye gelecek. Devlet Tiyat­
rosundan oyuncular ve yönetmenler bi­
zimle çalışıyorlar. Başta Kenan Işık,“ 
Binboğalar Efsanesi”ni sahneye koya­
cak. Bunu Devlet Tiyatrosu’yla ortak 
yapım olarak hazırlıyoruz. Tabii bu bizi 
olanaklar konusunda çok rahatlatıyor. 
Sonra Sophokles’in Brccht’in yeniden 
uyarladığı bir“ Antigone” var. Brecht’in 
1947’lerde yaptığı bir “Antigone”yi Ro­
bert Strua sahneye koyacak, Ahmet Ce­
malin nefis çevirisiyle. Yaşar Kemal bir 
dakikası değerli bir yazarımız, altı ay 
“Binboğalar EfsancsTni yazdı bizim için. 
Demek ki bizim tutkumuz, bil tutkuya 
sahip diğer insanlarla çakışıyor. Tutku 
zaten öyle bir şey, bir anda görürsünüz 
aşık olursunuz, birlikte olursunuz, bi­
zimki de sanat aşkı.
Taha Toros Arşivi


Bakırköy Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Zeliha Berksoy:Tiyatroya inanmak gerek...

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/151270/3/001522184006.pdf

Bakırköy Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Zeliha Berksoy:Tiyatroya inanmak gerek...

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository