Tekst jest esejem na temat twórczości poetyckiej Izabeli Zubko.The text is an essay on Izabala Zubko's poetical creativity

Tytko, Marek Mariusz

Jagiellonian Univeristy Repository

Źródło: Marek Mariusz Tytko, „W imię Syna...”, „Myśl Polska. Tygodnik poświęcony życiu i kulturze narodu”,[red. nacz. Jan Engelgard], r. 75: 2016, nr 11-12 (2079), 13-20 marca 2016, s. 11. [Dodatek: „Myśl Literacka”].Marek Mariusz Tytko„W imię Syna...”Warszawska poetka katolicka średniego pokolenia, publicystka, tłumaczka (ur. 1974) wydała swójtomik literacki pt. W imię Syna (2015). Z wykształcenia jest rusycystką, absolwentką filologii rosyjskiejwe Wszechnicy Polskiej Szkoły Wyższej w Warszawie (2014). Tytuł pracy magisterskiej: Традиция исовременность русского театра на примере драматургии и режиссуры Ивана Вырыпаева(Warszawa 2014); w polskim tłumaczeniu: Tradycja i współczesność w teatrze rosyjskim na przykładziedramaturgii  i  reżyserii  Iwana  Wyrypajewa.  Autorka  jest  także  absolwentką  Studium  Literacko-Artystycznego przy Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (2008).Zadebiutowała  w 1992 roku wierszami  Nocna transakcja oraz  Smak ciszy w „RocznikuSzkolnym 1991/1992” XXXVII LO im. Jarosława Dąbrowskiego w Warszawie, którego jest abiturientką.Debiut poetycki w prasie ogólnopolskiej miał miejsce w „Zielonym Sztandarze” (12 października 1997roku), gdzie opublikowała trzy wiersze: We dwoje raźniej, Mój ty, Co czuję, Zaklęta pustka.Swoją twórczość poetycką zebrała w kilku tomach poezji:  Gołębie (1993),  Stratus (1995),Niebieski domek (1996),  Nocą budzi się sen (2004, wydany także w 2015 po ukraińsku i rosyjsku pt.Noč'û prosypaetsâ son, ze wstępem Nikolasa Fainy w tłumaczeniu autorki),  Życie w galopie (2004,arkusza poetyckiego ze wstępem Zbigniewa Jerzyny),  Obraz w wierszu : wiersz w obrazie (2006, zewstępem Zbigniewa Jerzyny), W imię Ojca... (2008, ze wstępem Ernesta Brylla), Łącząc brzegi przepaści(2010, ze wstępem Andrzeja Zaniewskiego),  Wiersze zebrane (2013). Wydany niedawno dziesiąty,jubileuszowy tomik literacki – zbiór wierszy pt.  W imię Syna... (2015) jest drugą częścią książkowegotryptyku poetyckiego (W imię Trójcy), którego pierwsza część już się ukazała osiem lat temu (W imięOjca...), natomiast część trzecia (W imię Ducha) została zapowiedziana. Jej teksty literackie jak dotądwydrukowano w prawie dwudziestu almanachach lub antologiach. Izabela Zubko wpisała się w krajobrazpolskich poetek i poetów religijnych, będąc współautorką Antologii modlitw współczesnych „Do CiebieOjcze…”  (2003, pod red. Jadwigi Góźdź). Ujawniła się także w znanym, kilkudziesięciotomowym,słynnym almanachu poezji religijnej pt.  A Duch wieje kędy chce (tom XVII, 2007, pod red. MarianaHermaszewskiego), nazywanym „Polską psalmodią”, w której zebrano jak dotąd utwory około tysiącapolskich poetów chrześcijańskich. Wniosła swój wkład do książki literackiej poświęconej PapieżowiBenedyktowi XVI pt. Z brewiarzem wspomnień (2006), chicagowskiego zbioru poetyckiego pt. Poecinaszych czasów (2006), almanachu literackiego Życie z weną (2006) i almanachu grupy Terra Poetica pt.Odbicia. Almanach 1. (liryka, satyra, proza) (2009, ze wstępem Stanisława Stanika). I. Zubko zaznaczyłaswoją obecność także w Mini-słowniku biograficznym polskich współczesnych poetów religijnych (tomIV, 2010).Udzielała się jako współredaktorka i autorka dodatku literackiego do „Myśli Polskiej”. Docenionoją  w wielu  konkursach poetyckich  (nagrody,  wyróżnienia).  Miarą  uznania  niechaj  będzie  fakt,  żepowoływano ją jako jurorkę w ogólnopolskich lub międzynarodowych konkursach literackich. IzabelaZubko jest członkinią Stowarzyszenia Autorów Polskich (od 2008 r.), warszawskiej Grupy Literacko-Muzycznej „Terra Poetica” oraz sekcji WENA przy Robotniczym Stowarzyszeniu Twórców Kultury(RSTK). Za osiągnięcia literackie została odznaczona dwoma odznakami RSTK – srebrną (2010) i złotą(2015). Edward Przebieracz, poeta i wydawca, określił Izabelę Zubko słowami: „bardzo dobra religijnapoetka z Warszawy” (list z 21.12.2015).Zbiorek zawiera zaledwie czterdzieści  krótkich utworów. Każdy wiersz ma jakby swój plastycznyodpowiednik w postaci artystycznej fotografii przedstawiającej motyw krzyża, obrazu Chrystusa czyrzeźby Matki Bożej, nastrojowego otwartego krajobrazu lub fragmentu przyrody. Autorami niezwykleudanych czterdziestu mistrzowskich fotografii są ks. Mieczysław Kucel CSMA oraz Rafał Jarnicki. Tekolorowe, bardzo piękne zdjęcia czynią z książki jakby mini-album, którego plastyczne ilustracje są wzasadzie  równoprawnymi  cząstkami  dzieła  poetyckiego.  Zwłaszcza  wybitnie  kadrowane  fotografiemotywów sakralnych, głównie zdjęcia autorstwa wspomnianego ojca-michality, twórcy wielu książekartystycznych, warte są uwagi. Uzupełniają go doskonale fotografie uzdolnionego pasjonata obiektywu –R. Jarnickiego. We wstępie do tomu Zenon Ziółkowski podsumował wiersze ze zbiorku Izabeli Zubko słowami:„Całe człowieczeństwo nasze i równocześnie nasze przebóstwienie – skoro jesteśmy dziećmi Bożymi (Rz8,16) – wyrażają wersety tego tomiku w »znaku krzyża świętego«, podzielone białą prozą tej bardzoosobistej poezji, tak jak ostatnie, zatytułowane »Nieśmiertelność«” (s. 7).Głównym przesłaniem tomiku W imię Syna jest Miłość w świetle relacji człowieka z Bogiem.Relacja miłości Syna Bożego (Boga, Logosu) do ludzi (rodzaju ludzkiego uosobionego w konkretnej,indywidualnej  osobie)  oraz  odniesienie  człowieka  (kobiety-podmiotu  lirycznego)  do  Boga  (JezusaChrystusa). Nie sposób zanalizować tu całości tego wielostronnego, bogatego w myśli i uczucia, zbiorupoetyckiego, zatem przytoczę przykłady kilku wierszy, aby czytelnik mógł się zorientować w typie tejtwórczości. Np. można przeczytać taką sentencję: „Żywy obraz Boga / tkwi w sercach / otwartych nawieczność / gdzie grzech zamilkł / przenikniony / rozmową z Chrystusem / w chwili odkupienia” (Fiat, s.43). Takie krótkie, a zarazem głębokie, poetyckie westchnienia religijne zwane „adagiami” warte sąupowszechnienia. Poetka nie stroni od śmiałych zestawień w poetyckim obrazowaniu, które zawszeodświeżają poezję. Wiedział o tym ks. Jan Twardowski, kiedy tworzył swoje zaskakujące wyobraźniąwiersze. Wyobraźni poetyckiej i świeżości spojrzenia nie brakuje także Izabeli Zubko, która pomału i zwielkim trudem przebija się do świadomości literackiej Polaków. Nieobca jest jej poetyka paradoksu, októrej pisał kiedyś Bogusław Żurakowski (Paradoks poezji, 1982). I. Zubko buduje obrazy paradoksalne:„Uklękłam na progu / świętości i grzechu / już nic nie było takie samo / sumienie uciszał hałas / ahałas sumienie / Święty Antoni nerwowo / rozglądał się za kluczem / do mojej wiary / zaczęłam szukać jejw sobie / wyuczona na pamięć / ledwie zaskomlała / przybliżając do siebie Światłość / jednocześnie od niejucieka” (Bezdomność, s. 47). Czy Izabela Zubko jest takim „Twardowskim w spódnicy”? Czy może buduje swoją własnądrogę, którą nie tylko ona sama idzie, ale za którą pójdą inne autorki? Niewątpliwie w polskiej poezjibrakuje nam współcześnie Anny Kamieńskiej czy Kazimiery Iłłakowiczówny, które tematykę religijnąuczyniły ważnym motywem swoich wierszy. Nowatorskie, niezwykle „plastyczne”, eksperymentalnezestawienia poetyckich obrazów dotyczących Boga (Jezusa Chrystusa)  i  człowieka (wierzącego)  wutworach  Izabeli  Zubko  zapewne  warte  są  głębszej  analizy  literaturoznawczej  i  teologicznej(porównawczej). Tu przykład wiersza pars pro toto: „Twoja wielkość / mieści się w ziarenku prawdy /cnoty są nienazwane / z braku określeń w słowniku / Jesteś rozżarzonym węglem / który przerzucanymiędzy słowami / nabiera temperatury / gasnącego życia / W imię tego co było / co jutro będzie / czekaszw pozycji embrionalnej / na bilet do nieba” (W poczekalni, s. 63).Poetka potrafi  unieść wielki temat  tajemnicy ludzkiego losu w kilku linijkach. Oto próbka„protologiczna” i „eschatologiczna”, dotycząca zarazem powstania i końca świata, z zaskakującą pointąewangeliczną: „W jednym błysku powstał byt / jego sztywna kurtyna / chroni przed przeciągiem / zbytwielu pytań / Wisi na progu nocy i dnia / zatopionego w morzu / ludzkich sprzeczności / o końcu świata /Kilka kroków w stronę życia / wywinięta do góry nie opada / tworząc okno dla tego / który idzie z nowiną”(Kurtyna, s. 59).Kim jest Chrystus? Poetka tak Go opisuje: „Chowa się w dłoniach / przybitych / do krzyża / Czeka/ w świetle pokuty / na ciszę sumienia / Ukrywa / w sylabach niemej / modlitwy” (Nieśmiertelność, s. 71).Kim jest człowiek? Kim jest kobieta? Poetka kreuje taki oto podmiot liryczny kobiecości:„Jestem kobietą / którą stworzyła natura / sama tworzę naturę / rodząc kolejne kobiety / one powrócą nałono / w sukni z rumianku / i kapelusza z białej chmury // Jestem kobietą / idącą śladami Chrystusa / wlesie bez echa / wybiorę drzewo na krzyż / postawię go na łące / by w samotności / ukazywał moją siłę”(Powrót do natury, s. 39). Warto sięgnąć do tomu Izabeli Zubko pt.  W imię Syna...  i zapoznać się z jej wyciszonymireligijnymi utworami poetyckimi.Bibliografia: Izabela Zubko, W imię Syna..., wstęp Zenon Ziółkowski, Wydawnictwo Św. Macieja Apostoła, Lubliniec 2015, ss.88, fot.___________________________________________________________Źródło: Marek Mariusz Tytko, „W imię Syna...”, „Myśl Polska. Tygodnik poświęcony życiu i kulturze narodu”,[red. nacz. Jan Engelgard], r. 75: 2016, nr 11-12 (2079), 13-20 marca 2016, s. 11. [Dodatek: „Myśl Literacka”].Postprint  autorski.  Recenzja  książki:  Izabela  Zubko,  W imię  Syna...,  Wydawnictwo  Św.  Macieja  Apostoła,Lubliniec 2015, ss. 88.

W imię Syna...

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Jagiellonian Univeristy Repository