Zabielski, Józef

Rocznik Teologii Katolickiej

Józef Zabielski

Crossref

A. Skreczko, Rodzina Bogiem silna, Białystok 2004, ss. 295

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

Sprawozdania i recenzje 1 73 A. Skreczko, Rodzina Bogiem silna, Białystok 2004, s s .  295 Uświadomienie celu i zadań - tak w życiu indywidualnym, jak i społecz­nym - domaga się poszukiwania charakterystycznych wyznaczników istnienia i działania osoby czy wspólnoty ludzkiej . Społecznością, która skupia w sobie cele i zadania zarówno jednostkowe, jak i wspólnotowe j est rodzina. Ona więc winna ciągle rozpoznawać zarówno stałe i niezmienne, jak też czasowe i sytuacyj ne wyznaczniki swego istnienia. Uświadomienie ich oraz kierowanie się nimi w codziennym życiu stanowi fundamentalny normatyw życia rodzinne­go. Tego rodzaj u  przekonanie znajduje  swe uzasadnienie zarówno w historii, jak w świadomości ludzi nam współczesnych. Pomocą w rozpoznawaniu owych wyznaczników i celów życia rodzinnego byli i są ludzie pełniący szczególne funkcje i zadania w danym okresie dziejów i w konkretnej społeczności. Ich po­glądy na wiele lat ukierunkowują myślenie innych, a postawy życiowe stają  się wzorcem do naśladowania. W odpowiednich sytuacjach życiowych wracamy do nich, starając się odnaleźć wskazania do czekających nas zadań i decyzj i .  Tego rodzaj u  problematykę podejmuje ks .  Adam Skreczko w swej książce zatytułowanej Rodzina Bogiem silna. Autor jest pedagogiem oraz dr.  hab .  teologii pastoralnej , pracownikiem naukowo-dydaktycznym Uniwersytetu Kar­dynała Stefana Wyszyńskiego ,  Instytutu Nauk o Rodzinie w Łomiankach. Przy­gotowanie merytoryczne Autora wyznacza sposób ujęcia podjętego w tej książce zagadnienia. Jest to analiza natury teologiczno-pastoralnej , z podkreś­leniem wymiaru duchowo-moralnego oraz pedagogicznym wskazaniami prak­tycznymi .  Tytuł książki stanowią słowa kard. S. Wyszyńskiego ,  który często podkreślał, że „rodzina Bogiem s ilna",  a „naród silny rodziną" . Wyjaśniając tytuł, ks .  A. Skreczko stwierdza: „By rodzina mogła nadać właściwy poziom i godność Życiu swoich członków oraz narodowi, sama musi korzystać z pierw­szego źródła, którym jest Bóg. Ma być silna w Bogu, umocniona przez Boga w swej trwałości i w swym działaniu, od Boga czerpiąca swą moc wewnętrzną" (s. 7) . Należy też pamiętać, że te idee stanowiły podstawę programu duszpa­sterskiego ,  jakim była Wielka Nowenna przygotowująca Kościół w naszej Oj­czyźnie do obchodów tysiąclecia Chrztu Polski w 1966 roku. Problemy rodziny tamtych czasów nie tylko nie straciły na aktualności ,  ale jeszcze bardziej dzisiaj domagają się pogłębionej refleksj i i poszukiwań ich rozwiązywania. 1 74 Sprawozdania i recenzje Autor omawianej książki swoje analizy podjętych tu problemów zawarł w trzech kolejnych rozdziałach. W pierwszym, zatytułowanym „Rodzina pod­stawową droga Kościoła", ukazuje panoramę podstawowych prawd i wymogów odnoszących się do natury i funkcjonowania rodziny, zwłaszcza w warunkach polskich . Uzasadniając fakt i wymóg, że rodzina jest w centrum pastoralnej działalności Kościoła, ks.  A. Skreczko pisze: „Decyduje o tym naturalna i nad­przyrodzona doniosłość posłannictwa rodziny, jak również liczba wciąż po­jawiających się zagrożeń utrudniających, czy wprost uniemożliwiających prawidłowy rozwój życia rodzinnego" (s .  1 1 ) .  Rozwijając tak poj mowany pro­blem, Autor najpierw charakteryzuje troskę polskiego Kościoła o małżeństwo i rodzinę, eksponując postawę Prymasa Tysiąclecia wobec polskiej rodziny. Ogląd tej rzeczywistość polskiej rodziny został poszerzony o wskazania i wymogi watykańskiej Karty Praw Rodziny, z podkreśleniem znaczenia tego dokumentu we współczesnej teologii i praktyce duszpasterskiej . Na płaszczyź­nie praktyki duszpasterskiej w Polsce rozumienie rodziny jako „drogi Ko­ścioła" ujawnia się - zdaniem ks.  A. Skreczko - w dwóch nurtach działania: przygotowania kapłanów do duszpasterstwa rodzin oraz w uczynieniu z rodziny fundamentalnego celu nowej ewangelizacj i .  Rozdział drugi poświęcony jest zadaniom wychowawczym rodziny. Jego tytuł - Rodzina środowiskiem dorastania - wskazuje na szczególną funkcję rodziny w formowaniu dojrzałości człowieka. Analizując to zagadnienie, Autor przywołuje nauczanie pasterzy polskiego Kościoła w okresie Wielkiej No­wenny. Na kanwie tej bazy źródłowej podejmuje  takie problemy, jak:  rodzina miej scem wychowania, rodzicielstwo oraz ojcostwo według kard. S .  Wyszyń­skiego .  Ks . A. Skreczko podkreśla, że „fenomen i znaczenie Wielkiej Nowenny zależały w dużym stopniu od jej trafności merytorycznej . Nauczano wówczas, że rodzina jest ostoją  państwa, stąd i państwo winno być całą swą istotą skie­rowane ku dobru rodziny. »Rodzina Bogiem silna« musi być nastawiona na dobro dzieci, i to jest j ej przyszłością. [ . . .  ] Podkreślana wówczas prawda, że rodzina jest podstawowym środowiskiem wychowania nie przestała być aktu­alna i w naszych czasach" ( s .  97) . Rodzina darem i zdaniem - to tytuł trzeciego rozdziału omawianej książki. Podejmowane tu zagadnienia oraz sposób ich interpretacj i koncen­trują się wokół charakteru normatywnego natury i funkcjonowania rodziny. Ten wymiar wspólnoty rodzinnej wynika - zdaniem ks. A. Skreczko - ze szczególnej natury owej wspólnoty. Należy bowiem pamiętać, że „wspólnota tworzona przez dwoje ludzi nie j est czymś statycznym. Wpisana jest w nią pewna dynamika, która stwarza pole zagrożeń, jest też źródłem konfliktów oraz kryzysów" (s .  1 55) . Analizując tak sformułowany problem, Autor  ukazuje najpierw najgroźniej sze i najbardziej rozpowszechnione dziś zagrożenia mał­żeństwa, wskazując na św. Józefa i Maryję jako wzór świętości życia małżeń­skiego .  Następnie podkreśla pewne uwarunkowania i sposoby zaradzania tru dnościom życia małżeńsko-rodzinnego .  Są to: przygotowanie do życia w ro­dzinie, problemy edukacyjne w życiu rodziny, w tym służebną funkcję szkoły, Sprawozdania i recenzje 1 75 świadomość wychowawcza rodziców, podeszły wiek w aspekcie wychowaw­czym, rodzina miej scem kształtowania kultury chrześcijaf1skiej oraz kultura życia rodzinnego .  Szczególną świadomość owych powinności życia rodzinnego w przeciwstawianiu się współczesnym zagrożeniom posiada rodzina katolicka. Ten normatyw trafnie dostrzega cytowany przez A. Skreczko L. Dyczewski. Podkreśla on, że „katolickie rodziny muszą tworzyć kolejną nową kulturę chrześcijańską. Winna ona być kulturą alternatywną w stosunku do dzisiej szej kultury dominującej . Przy czym katolicka kultura alternatywna to coś więcej niż tylko krytyka cech kultury ogólnie upowszechniającej się, to coś więcej niż tylko p1·opozycja ideologiczna, czyli zbiór powiązanych z sobą oraz uzasadnio­nych wartości, idei i norm. Katolicka kultura alternatywna to całościowy styl życia" ( s .  252 ) .  W ostatnim rozdziale swej książki k s .  A .  Skreczko zamieszcza wybrane dokumenty Kościoła w Polsce okresu Wielkiej Nowenny. Są to :  pisma Prymasa Polski ks .  kard . Stefana Wyszyńskiego ,  nauczanie Episkopatu Polski oraz pojedynczych polskich biskupów. Zawarte tu fragmenty kościelnego nauczania pasterzy polskiego Kościoła są dobrą ilustracją źródłową podjętych w omawia­nej książce problemów. Czytelnikowi umożliwiają też sięgnięcie do oryginal­nych wypowiedzi na tematy zawarte w tej książce . Ukazują one klimat życia polskiego Kościoła i rodzin tamtych czasów, dając też możliwość wykorzysta­nia ich w różnych formach pracy teologiczno-pastoralnej . Próbując wskazać szczególne walory i znaczenie książki ks .  A. Skreczko, należy podkreślić aktualność podjętych tu zagadnień. Autor, podej mując ana­lizę kościelnych dokumentów konkretnego polskiego Kościoła, w tym także problemy ówczesnych rodzin, w sposób profesjonalny od strony teologii ro­dziny oraz trafnie ze względów pastoralno-pedagogicznych ukazuje podstawo­we problemy życia rodzinnego . Drugim bardzo ważnym atutem tej książki jest  jej wiarygodność źródłowo-eklezjalna, co we współczesnym zamieszaniu poglądów i postaw życia religijno-moralnego należy szczególnie podkreślić. Te aktualne dziś problemy rodziny, zakotwiczone w wiarygodnych źródłach teologiczno-eklezjalnych, ks. A. Skreczko ukazuj e w sposób analitycznie po­prawny, merytorycznie pogłębiony, przystępnym językiem, ze wskazaniem trafnych i „życiowych" wniosków i praktycznych zastosowań prowadzonych analiz. Z tych względów książka ta godna jest polecenia zarówno teologom, jak duszpasterzom i wszystkim zajmującym się pomocą rodzinie, ale też - a może przede wszystkim - tworzącym wspólnoty życia małżeńsko-rodzinnego .  Zaangażowanie czytelnika w lekturę tej interesującej książki rodzi też pewien niedosyt . Pierwsze wrażenie, jakie się narzuca można by określić mia­nem „szybkość edytorska" . Dostrzec tu można swoisty pośpiech w przygoto­wywaniu zawartych tekstów do druku, co objawia się np. brakiem choćby krótkich wprowadzeń do poszczególnych rozdziałów, które j eszcze lepiej pozwalałyby czytelnikowi wstępnie zorientować się w zwartości merytorycznej danej części książki. Tego rodzaju wprowadzenia „domaga się" zwłaszcza ostatni rozdział książki, zawierający teksty nauczania pasterskiego polskich 1 76 Sprawozdania i recenzje biskupów. Czytelnik współczesny, zwłaszcza wiekowo młody, z pewnością byłby wdzięczny za choćby krótkie wprowadzenie w klimat tamtych czasów i orientacj ę  co do postaci Autorów prezentowanego nauczania pasterskiego .  Dobrze by też  było,  gdyby Autor zatroszczył s ię  o zamieszczenie choćby wy­branej literatury przedmiotu, również z myślą o czytelniku chcącym pogłębić sobie treści spotykane w tej książce. Wprawdzie książka - j eżeli dobrze odczytałem zamiar Autora - ma charakter bardziej „praktyczny" niż „teo-1·etyczny" , co usprawiedliwia wskazane tu braki , ale owe uzupełnienia z pew­nością powiększyłyby jej wartość. Lektura książki Rodzina Bogiem silna skłania do wyrażenia radości z faktu j ej ukazania się, a Autorowi wdzięczności za podj ęcie tej problematyki i kompetentne jej przedstawienie. Sarn tytuł , podkreślający źródło siły wspól­noty rodzinnej ,  jakim jest Bóg j est trafny i znamienny w naszych czasach za­mętu wokół poj mowania rodziny, jej egzystencjalnego zakotwiczenia oraz sen­su i celu istnienia. Rozwijając tytułowy problem, Autor konsekwentnie wyka­zał, w czym wyraża się owa Boża siła rodziny, jak ją  rozpoznać i osiągać w codziennym życiu tej wspólnoty. Te i inne walory omawianej książki pozwa­lają  polecić ją dosłownie każdemu, gdyż każdy z nas w rodzinie ma swój po­czątek, a zdecydowana większość społeczności ludzkiej w rnałżef1stwie i rodzi­nie realizuje  swe życiowe powołanie. W realizacj i  zaś zadania, aby była ona Bog'iem silna w dużym stopniu pomoże nam lektura książki ks. A. Skreczko. Ks . Józef Zabielski 

A. Skreczko, Rodzina Bogiem silna, Białystok 2004, ss. 295

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)