5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 24 üncü maddesinde “kanunun
hükmü ve amirin emri” başlığı altında yetkili bir merci tarafından verilip
de yerine getirilmesi görev gereği zorunlu olan bir emri yerine getirenin sorumlu
tutulmayacağı ifade edilmiştir. Bununla birlikte suç teşkil eden emrin
hiçbir şekilde yerine getirilemeyeceği, yerine getirenin bir emri yerine getirdiği
gerekçesiyle sorumluluktan kurtulamayacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı
maddenin son fıkrasında ise emrin hukuka uygunluğunun denetlenmesinin
kanun tarafından engellendiği hallerde emrin yerine getirilmesinden sadece
emri verenin sorumlu olacağı belirtilmiştir. Anayasa’nın “kanunsuz emir”
başlıklı 137 nci maddesinde de aynı mahiyette bir hükme yer verilmiş, suç
teşkil eden bir emrin yerine getirilmesi halinde emri verenle emri yerine getirenin
sorumlu olacağı temel ilke olarak belirtildikten sonra askeri hizmetlerin
görülmesi, acele hallerde kamu düzeni ve kamu güvenliğinin korunması amacıyla
kanunla bu ilkeye istisna getirilebileceği ifade edilmiştir. Askeri Ceza Kanunu’nun 41 inci maddesine göre ise adli ve askeri bir suç işlemek amacıyla
verildiğinin anlaşılması veya verilen emrin sınırının aşılması halleri hariç hizmete
ilişkin olmak koşuluyla suç teşkil eden emri yerine getiren sorumlu tutulmayacaktır.
İşbu çalışmada Anayasa ve Türk Ceza Kanunu’ndaki düzenlemeler ışığında
suç teşkil eden emir ve emri yerine getirenin sorumluluğu üzerinde
durulmuş, bu çerçevede özellikle askeri hizmetler açısından konu irdelenerek
bir sonuca varılmıştır.Article 24 of Turkish Criminal Code (TCC) numbered 5237, under the
title of “Mandatory Provision and Order of the Supervisor” stated firstly a
person who meets an order given by an authorized body as a part of his duty
may not be kept responsible from such act then the following regulation enacted
as an order constituting an offense should never be fulfilled. The last
paragraph of same article also mentioned that in cases where inspection of the
order in respect of compliance with the laws is avoided, the person giving the
order is responsible from fulfillment of the order. In the article 137 of Constitution,
under the title of “unlawful order” a provision which has a same nature
is reviewed as in case of unlawful order, the main principal is the person executing
the order and the person giving the order, both shall not evade responsibility,
but exceptions designated by law relating to the execution of military
duties and the protection of public order or public security in urgent situations
are reserved. According to article 41 of Military Panel Code, a person who executes the unlawful order does not be responsible under the condition
that the execution should be related to service apart from two circumstances
as; if giving order in order to commit a legal and military crime is explicitly
clear or if crossing the limits of order. This study, in the light of regulations of
Constitution and Turkish Criminal Code, elaborates the unlawful order and
the responsibility of the person who executes the order and within this scope
the issue is concluded by examining especially military services
