Ayanoğlu, Fazıl

English

DSpace@FSM Vakif University

TAHRİP EDİLEN ESKİ ESERLER SERİSİ LUTFÛ EFENDİNİN MEZARI İstanbul'da eski eserlere karşı ya­pılan saygısızlık son haddini bulmak-udır. Bir taraftan çeşme ve namazgâh-lann tehrip edilerek dümdüz edilmesi ve diğer uraftan mezarlık ve türbele­rimize karşı revâ görülen tecâvüzün âdı birer vak'a gibi sayılarak ehemmi­yet verilmeyişi hepimizi üzmektedir . Lutfl efendi'nin rumî 1325 târihin­de ölmesi üzerine, Sofu'lar'da Şeyh Ekmelüddin Tekkesi mezarlığına gömül müştür. Bundan uzun bi r zaman önce tekke binası "Sarıgüzel Semt Ocağı" namı altında kullanılmakta iken Ocak Başkanı ve Maliye Kazanç Tetkik ve itirazat Komisyonu memuru İb rah im Karadayı zamanmda kışm odununu temin etmek için mezarlıktaki ağaç lan kesmeye başlamışlardır. Bu arada dü­şen büyük bir dal, Lutfî efendiye ait mezarın baş ve ayak taşlarını kırmış ve bu sırada mekânsız b i r köpek de bu mezarın üzerinde yuva yapmış ve doğ­urduğu yavrularını bu mezarın üzerinde büyütmeye başlamıştır. 1 No. lu resim­de köpek yavruları ve 2 No. lu resimde Lütf! efendi'nin k ınk mezar taşı görül­mektedir. Lutfî efendi'nin mezar kitâbesi Fazıl AYANOĞLU 1325 * ^ ' L i l l J U ; 4 » , ' ^ ^ Hüvelhayyülbaki Btr asırlık ömrünü kesbl kemale sarf edüp Her birinde mazhar obnuşidi bi hakkı bihakkm hürmete Eylese şayan dü Alem serfüru tarihine E l ç e k ü p beznü fenadan gitti LütfI cennete Sudur-i İzamdan vak'a nüvis-idevlet Ahmed Lutfl efendi ruhiyçün Rızaen lillahi teala elfatiha L U T F İ EFENDt'NİN H A L TERCÜ­MESİ : Lutfî efendi İ s tanbul lu ve mevlevi olup muhtelif memuriyetlerde bulun­duktan sonra (1250) hicrî 1834 Milâdi tâ r ih inde Tıbb 'ye mektebi edebiyat mu­all imliğinde ve Tıbbiye mektebi azalı-ğında. (1281) 1864'de matbu'at nezâre­tinde bu lunmuş , (1282) 1865 yılı son­lar ında vak 'anüvis o lmuş tur . Bu, me­muriyet in yirmisekizincisidir. ESERLERİ : 1 — 12 cil t Devlet-i Aliyye Târ ih i 2 — Matbu' divanı 3 — Robenson tercümesi 4 — Tefhim-i Mual l im nâmiyle Tâ­l i m ül-Mütaallim tercümesi 262 FAZIL AYANOĞtU 5 — (1281) 1864 vakayi'ini câmi tarihçe 6 — Dört yıllık takvim hülâssala-nndan mürekkep târihçe 7 _ 53,000 kelimeyi hâvi Lûgat-ı Kamus'dan ibârettir. AYNALI ÇEŞME : (İSMAİL PAŞA ÇEŞMESİ) Bu çeşme Beyoglunda İngiliz Sefa­retinin Haliç tarafmda Beşir Fuad Soka­ğı ve eski (Deve Meydanı Caddesi) ile Arslan sokağının birleştiği köşede idi. Bu muhteşem çeşmenin eni 4 metre, yüksekliği 5-6 metre tahmin edilebilir. Kitâbesi güzel bir tâlik kalemle yazıl­mış ve şâiri Sünbülzâde Vehbî'dir. Çeş­me kemerinin ik i tarafındaki tezyinat ve yine bu kemerin iç kısmındaki süsle­meler ve ön kısımdaki estelakditler ile ve bütün ihtişâmiyle büyük bir âbide olduğu görülmektedir. Son târih mıs-ra'ına göre (1145) 1732 târihinde ya­pılmış ve 1942 târihinde İstanbul Be­lediyesi tarafından yıktırılmış ve başka bir yere yapılmak üzere Altıncı Beledi­ye Dairesine nakledilmiş olduğu söy­lenmiş ise de bugüne kadar yirmisekiz yıl geçmiş olduğu halde yapılmadığı an­laşılmıştır. Çeşmenin yerine bir manav barakası yapılmış ve halâ orada o bara­ka mevcuttur. İsmail Paşa, Yeniçeri olup Ocak'da yetişmiştir. (1144) 1731 târihinde Yeni­çeri ağası, (1145) 1732'de veziriik'le Rumeli Vâlisi tnebahti muhafızı, (1147) 1734'de Diyarbakır vâlisi, (1148) 1735'-de Sadnâzam olmuş ise de ik i ay yedi gün sonra azl ve Sakız'da ikamete me­mur edildi. (1151) 1738'de orada öldü. Çeşmenin Kitâbesi İşte ezcümle bu ab ü tabi İcra eyledi Zâbit-i bektaşiyan serçeşmeHİ cûd-i »eha Yani İsmail Paşa kim vücud-1 pâkldir Âbirûyi ehl-4 devlet adtü ihsan ü ata Oldu târihe seza bir hayr-ı câri Vahbiya Vakf-ı İsmail Paşa Çeşme-i dflcu bina 114S AHMET EFENDİ TÜRBESİ : Ahmet Efendi Türbesi , E y y ü p Ca-mi'i şadırvan kısmında kad ın l a r ın ab-dest aldıkları mahaldedir. Kesme taş-dan yapılmış olan türbıenin kap ı s ına geçirilen levha üzerinde (Genel Elek­t r ik) yazılıdır. Bu kapının yan ında ge­niş parmaklıklı pencerenin üs t ta raf ın­da soba deliği görülmektedir . T ü r b e kapısınm üzerinde şu ki tâbe yazı l ıdır : İ İ 3 8 "Şerefbahş-ı zemiin bağ-ı âtem-i hüner bir kâmil Misal-i sâye-i mihr-i cihan tâb oldu nâbedid Çeküp gitti elin ezhar-ı gülşen-i zlb-1 dünyadan TAHRİP EDİLEN ESKİ ESERLER JERİSİ 263 0 ^ y a yâni kiınj Yusuf Efendizâde-1 dâna O âll^*^ lahta tâbut menzllgâh Ohırken bezm-1 İrfana neşatengiz ü ruhefza Serâmed icU hüsnü hulkiyle gülzar-t dehrlÇJ» I^elânun gevher-4 zibende etmişti anm Mevlâ Hüdaya kabrlıri tâbende eyle nur-ı rahmetle Behlşti şevk ile seyreylesun ol zat-ı bî hemtâ puâ edip Nectba dedi bir târih-İ müstesna Kıla Ahmet Efendi l â t ezan Cenneti me'va" Sene 1138 Yukarıda görülen resim ve kitâbe-den anlaşılıyor k i bu tü rbede yatan Yu­suf Efendizâde Ahmet Efendi ve bulun­duğu devrin kıymetlin insanlar ından biridir. (1138) 1725 târ ih inde ölmesi üzerine kendisine hususî olarak yapılan bu türbeye gömülmüştür , ve resimleri tarafımdan 35-40 yıl önce çekilmiştir. Belediyenin bu târ ihden önce türbeyi işgal ettiği anlaşı lmaktadır . Bu gibi ta­biî vakıflardan bulunan b i r türbenin, kullanılmak üzere Vakıflar idaresi ta­rafından verilmesine imkân ve ihtimal yoktur. Bu affedilmez b i r cü rümdür . CAFER ABAD T E K K E S t : Yukarıda " 1 " No. l u resimde Süt-lüce'de Elif Efendi sokağında "Şahku-lu" diğer adı "Câferâbad" tekke binası ve yan tarafında mezar t a ş l an başaşğı toprağa sokulmuş ve önler ine tel geçi­rilmiş bir vaziyette görülmektedir . "2" No. da, bu resimlerden b i r in in daha ya­kından tesbit edilen vaziyetidir. "3" No. lu resim ise. Derviş Al i 'n in tâlik hatt ile yazılmış ki tâbesidir . Türk târihinin ayn ayrı şubelerini yakından alâkadar eden T ü r k . mezar 1 " « I " I51S urihiruie d m u j ve C*fer Çcucbi, F i -Ç«r»»mb«'<lı kendi camii harimlne gön>ülmü»lür. taşlar ına karşı yapılan tecavüzler yuka­r ıdaki resimlerde görülmektedir . Bu ç i rkin hareketleri yapan, Eyyüp Feshâ-ne fabr ikasında çalışan Nedim adında bir isidir , ve bu adam sonra ölmüştür . Bahçe haline getirilen bu mezarlıkla hiç kimse a lâkadar olmamış ve yapılan ikazlar da bir tesir göstermemişt i r . Sonra bu . taş lar yok olmuştur . CÂFERÂBAD T E K K E S t : Bu tekke dörtyüz küsur yıl önce t âmi re muhtaç olduğu zaman, Tâcizâde Tevkiî Câfer Çelebi tarafından tâmir ve ihya edildikten sonra "Câferâbad" adını a lmışt ı r . Okmeydanının hududu ile i lg i l i fer­manlar (Câferâbad) ve (Tevkiî Câfer Çelebi menzili) gibi kayıtlar, Câfer Çe­lebi ve Okmeydanı hakkında b i lg i ver­mektedir. Câfer Çelebi, Fâtih, Bayezit devir­lerinde yaşamış vc Yavuz Sultan Se-lim'e Tevkiî o lmuş ise de yine S. Selim taraf ından idam edilmiştir. ' İ dam se­bebi şudur : Sultan Selim, Çaldıran seferinde askeri ayaklandıranlar ın ba­ş ında Câfer Çelebi ile Yeniçeri ağası Osman Ağa'nın bulunduğunu zannede­rek soruş turmaya lüzum görmeden ik i ­sini de yok etmişt ir . Fakat çok geçme­den Padişah Sultan Selim: "Sal tanat ı ­mız i k i büyük zâtın varlığına medyun­dur, bunlardan b i r i Sinan Paşa 'dır , ihtiyarlığı zamanına rastladık, ikincisi Câfer Çelebi'dir, kendi elimizle kıydık, demek suretiyle hatâsını anlamış ve p işma nolduğunu açıklamıştır . Câferâbad Tekkesi, birçok yangın geçirdikten sonra yeniçerilerin ortadan kaldırıldığı (1241) 1825 târ ihinde Bek-tâşi ler in yeniçerilerle alâkalı olması sebebiyle bu tekke yıktırılmış ve şeyhi de sürü lmüştür . (1) No. lu resimde görülen bina bugün yoktur. Kanunî Sultan Süleyman istirahata muhtaç ol­duğu zamanlar bu tekkeye gelir, b i r za­man burada kalırmış. FAZIL AVANOOU DERVİŞ ALİ'YE AİT MEZAR KİTABESİ j y *>^.jjy^^cu j ı» 1137 <i ServeH âgehdllan ü vakıf-ı sırr-ı Fena Merdi-i meydaiw tecerrüd Hazret-I Derviş AÜ Terk-i âsiyab-ı dhan etti mânend-l Mesih tek ti tecerrüdde seyahatla Veli Kest edip aktaı^t âlemi de çu hurşid-i felek Pertev-i irfan ile tâbi olunca müncel l Can atup gitti baka İklimine seyyedi olup Kakb-ı ruhun dahi terkeyleyince ol veli Söyledim bir nusra'-ı garra ile târihini Alem-i ukbâda buldu matlabın Derviş AU 1137 I . Bu mısri ' ın tut} tarafı kır ıkt ı r . FAZIL AYANOĞLU ı Resim: 1 _ Lütfi Efendinin mezann.n Vak ı f l a r î d . r e s i t a r a f ı n d a n t ami r edilmeden ö n c e k i ha l i . 'M m. '•m I Resim: 2 — Lütf i Efendinin k ı r ı lmı ş m e z a r t a ş ı Resim: 3 — İsmail P^^şa Çe^mcs» Resim: 4 — Eyüp Camii avlusundaki Yusuf Efendizâde Ahmet Efendi türbesi . Bugün elektrik işlerinde k u l l a n ı l m a k t a d ı r . FAZIL AYANOĞLU Resim: 5 — Yusuf E f e n d i z â d e Ahmet Efendi t ü r b e s i n i n kitabesi İS c Resim: 6 — G ü m ü ş S u y u Hastahanesinin k u z k u l l a n ı l a n mezar t a ş l a n . 1.1} Resim- 7 _ C n f e r âhâa tekkesinin olıi7 vı! önceki hali Resim : 9 Resim : 8 Cafe r -âbâd tekkesi avlusundaki mezar t a ş l a n . Ters çev r i lm i ş ve tellerle avlu ç e v i r m e d e k u l l a n ı l m ı ş ı 

Tahrip Edilen Eski Eserler Serisi Lütfü Efendinin Mezarı

http://acikerisim.fsm.edu.tr/xmlui/bitstream/11352/1637/1/Ayano%c4%9flu.pdf

Tahrip Edilen Eski Eserler Serisi Lütfü Efendinin Mezarı

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

DSpace@FSM Vakif University