Lise öğrencilerinin istatistik okuryazarlık düzeyleri ile istatistik okuryazarlık öz yeterlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

The purpose of this study was to examine the existence of a relationship between statistical literacy levels and statistical literacy self-efficacy of high school students. A total of 163 high school students studying at two different high schools in the 10th, 11th and 12th grades constituted the study sample. The "Statistical Literacy Self-Efficacy Instrument" and selected questions from the "Levels of Conceptual Understanding in Statistics (LOCUS)" project, adapted into Turkish, were utilized for data collection. The data were analyzed using both qualitative and quantitative methods according to a correlational research design. It was determined from the results that the statistical literacy of high school students was at a "Low" level and their statistical literacy self-efficacy was at an "Intermediate" level. Importantly, the statistical literacy self-efficacy of students was found to be a significant predictor of statistical literacy. It was determined that the strongest predictor of statistical literacy were factors regarding efficacy related to basic statistical concepts and confidence related to the statistical process that follows, while the weakest predictor was a factor regarding the belief related to statistical reasoning. Thus, it was important that this research emphasized the affective aspect of statistical literacy in particular and portrayed that this aspect was of great importance for students statistical literacy. As a result, as part of the statistical teaching and learning process, activities aimed at developing the statistical literacy self-efficacy of students parallel to the target of students statistical literacy is proposed. © 2022 Turkish Education Association. All rights reserved.Bu çalışmanın amacı, lise öğrencilerinin istatistik okuryazarlık düzeyleri ile istatistik okuryazarlık öz yeterlik algıları arasında bir ilişki olup olmadığını incelemektir. Araştırmanın örneklemini iki farklı lisede öğrenim gören ve 10., 11. ve 12. sınıfta okuyan toplamda 163 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak “İstatistiksel Okuryazarlık Öz yeterlik Ölçeği” ve Türkçe uyarlaması yapılan “The Levels of Conceptual Understanding in Statistics (LOCUS)” projesinden seçilmiş sorular kullanılmıştır. Korelasyonel araştırma deseninin benimsendiği çalışmada veriler nitel ve nicel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, lise öğrencilerinin istatistik okuryazarlıklarının “Düşük” düzeyde ve istatistik okuryazarlık öz yeterlik algılarının ise “Orta” düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, öğrencilerin istatistik okuryazarlık öz yeterlik algılarının istatistik okuryazarlıklarının anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir. İstatistik okuryazarlığının en güçlü yordayıcısının temel istatistiksel kavramlarla ilgili yeterlik ve onu izleyen istatistiksel süreçle ilgili güven duygusu faktörlerinin, en zayıf yordayıcısının ise istatistiksel muhakeme ile ilgili inanç faktörünün olduğu görülmüştür. Böylece bu araştırmanın özellikle istatistik okuryazarlığının duyuşsal yönüne vurgu yapması ve bu yönün öğrencilerin istatistik okuryazarlığı açısından büyük bir öneme sahip olduğunu resmetmesi bakımından önemli olduğu düşülmektedir. Bu doğrultuda istatistik öğretme ve öğrenme sürecinde, öğrencilerin istatistik okuryazarlığının hedef alınmasına paralel olarak istatistik okuryazarlık öz yeterlik algılarının da geliştirilmesine yönelik etkinliklere yer verilmesi önerilmektedir