Tezin basılısı İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi'ndedir.Alman hukukçu ve siyaset felsefecisi Carl Schmitt’in siyaset felsefesinden yola çıkarak oluşturduğum bu çalışmada onun hukukun otonomisine karşı siyasetin otonomisini savunduğu tezine karşı çıktım. 20. yüzyılın başlarında sosyal bilimlerin, fen bilimlerinin kesinliğine yaklaşabileceği düşüncesi özellikle ekonomi kuramına hakim paradigma idi. Ekonomi kendine has diğer sosyal olgulardan bağımsız kuralları olan kendinden menkul bir bilim sahası olarak görülmeye başlanmıştı. Sosyal gerçekliği (hukuk, siyaset, ahlak, ekonomi vb.) kategorik düşünme biçimi ile ele alan otonomi tezleri yalnızca ekonomi kuramı ile sınırlı kalmamıştı. Kelsen hukuk kuramında ‘olan’ ve ‘olması gereken’ arasında kesin bir ayrım yaparak hukuku sosyal gerçeklikten bağımsız bir bilim sahası haline getirmeye çalışıyordu. Schmitt, kendi çağına hâkim bu paradigmayı hem eleştirmiş hem de siyaset kuramı alanında kendi düşüncelerine zemin oluşturmak için kullanmıştır. Bunu yaparken Schmitt literatüründa savunulan genel görüşün aksine hukukun otonomisini külliyen reddetmemiştir. Schmitt, özellikle siyasetin otonomisini savunsa da hukukun otonomisine dair çok farklı bir bakış açısı getirmiştir. Onun çok az değinilen hukuk kuramını, hukuk sahasının otonomisine ve kendine has özelliklerini nasıl sosyal gerçeklikte gösterebileceğine dair fikirler içermektedir. Üzerinde az yoğunlaşılan, normativizmin karşısına ‘kararcılığı’ koyan hukuk kuramı ile Schmitt, bize özellikle hukukun ontolojik otonomisini nasıl sağlayabileceğimizi gösterir. Hukuk, istisna ile olağanlık arasında karar verebilen bir egemenin varlığıyla ancak sosyal gerçeklikte varlık alanı bulabilir. Bu analiz, hukuk ve siyaset krizlerini neredeyse her on yılda bir yaşayan Türkiye’nin, hukukla olan sorununa da çözüm sunabilecek sonuçlar verebilir.ÖZ ............................................................................................................................... iv
ABSTRACT ................................................................................................................. v
TEŞEKKÜR ................................................................................................................ vi
İÇİNDEKİLER .......................................................................................................... vii
GİRİŞ ........................................................................................................................... 1
BÖLÜMLER 1. SİYASAL KAVRAMI YA DA DOST-DÜŞMAN AYRIMI ................................. 8
1.1. Otonomi Savı Üzerine Literatür Karmaşası .................................................... 18
1.2. Siyasal (politik-olan) Kavramının Yorumu: Yoğunlaşma Derecesi ............... 22
1.3. Genel olarak Otonomi Savlarının Anlamı ....................................................... 29
1.4. 20. Yüzyıl Entelektüel Konjonktürü ve Schmitt’in Otonomi Tezi.................. 32
1.5 Yaşam Alanları Perspektifi .............................................................................. 37
1.6. Hukuk ve Siyasetin Teorik Sınırı: Dost Düşman Ölçütünün Doğuşu ............. 48
2. HUKUK ve SİYASET ALANLARININ KESİŞİM KÜMESİ: DEVLET AYGITI .................................................................................................................................... 58
2.1. Bir Hukukçu Olarak Schmitt’in Hukuk Kuramının Unsurları ........................ 58
2.1.1. Maddi ve Şekli (Prosedüral) Hukuk ......................................................... 59
2.1.2. Hukuk Biliminde Olan, Olması-gereken ve Olağanlık ............................. 61
2.2. Bir Devlet Kuramcısı olarak Schmitt: Mekanizmaya Karşı Organizma ......... 63
2.3. Anayasada Devletin Dört Görünümü: Hukuk Alanının Genişliği .................. 70
2.3.1. Olağan Yasama Prosedürü: Parlamentarizmin Hukuki Eleştirisi ............. 79
2.3.2. Olağan Yasa Koyucu Olarak Parlamenter Mekanizma ............................ 80
2.3.3. Olağandışı Yasa Koyucu Kavramı ........................................................... 83
2.3.4. Olağandışı Yasa Koyucular: Hukuk ve Siyaset Alanlarının Sınırını Belirleyenler........................................................................................................ 85
2.3.4.1. Ratione Materiae: Anayasal Değişikliklerde Nitelikli Çoğunluk Ne İçin Vardır? .................................................................................................... 85
2.3.4.2. Ratione Supremitatis: Halk Anayasal Sistemde Gerçekte Nerededir? ........................................................................................................................ 89
2.3.4.3. Ratione Necessitatis: Diktatör Ne Yapar, Egemen Kimdir? ............. 94
3. NORMUN OTONOMİSİNE KARŞI KARARIN OTONOMİSİ........................ 100
3.1. Hukuk ve Siyasetin Kavramsal Sınırı: İstisna ............................................... 103
3.2. Hukuk, Doğal Hukuk Zemininde Otonom Olabilir mi? ................................ 109
3.3. Otonomi Karmaşası: Anayasanın Koruyucusu ............................................. 114
SONUÇ .................................................................................................................... 123
KAYNAKÇA ........................................................................................................... 12
