Taha Toros Arşivi, Dosya No: 6-Rıfat Ilgaz.

Not: Gazetenin "Bu Aşamada" köşesinde yayımlanmıştır

Kurdakul, Şükran

Istanbul Sehir University Repository

5631
H - £ - n  .
__________________ ______________________ SAYFA
__________________ 15
BU AŞAMADA
ŞÜKRAN KURDAKUL_________
Rıfat İlgaz, Ulusal 
Bağımsızlık Bilincimizde
Rıfat İlgaz’ı geçen yılın 7 temmuzunda yitirdik.
Sivas’taki insan kıyımından beş gün sonra.
Yalama olduğunu söylediği toplumun, o denli barbar­
lığı içinde barındırabilmiş olmasına 5 gün dayanabildi 
Rıfat İlgaz.
öldüğünü öğrendiğim zaman, kafasında taşıdığı sa­
vaşım tarihinin biriktirdiği güce tutunma isteğinden kop­
tuğunu düşünerek bozguna uğramış gibiydim.
45 yıl boyunca sabır anıtı gibi gördüğüm adam, sanki 
Sivas’taki yangından çıkamayanlardan biri oldu direnç 
yitimiyle.
Rıfat İlgaz, ilk şiirlerini 1928-39 yılları arasında Güneş, 
Çığır, Yücel, Varlık, Oluş ve Hamle gibi dönemin tanın­
mış dergilerinde yayımlamıştı. Bireysel duyarlıkları 
kendisinden önceki ustaların iç yapı özellikleri içinde 
yansıtmaya çalıştığı şiirlerdi bunlar, özgün olanları Ah­
met Haşlm’de -sonra da Ahmet Hamdl’de- gördüğümüz 
sözcüklerden oluşan tamlamaları kullanmayı 
seviyordu.
1939’da -demek ki 28 yaşlarındayken- kendi deyişiyle, 
“belki de üç kitap tutacak ş iir i”  yayımladığı dergilerde 
bırakarak bu dönemine noktayı koymayı başardı Rıfat İl­
gaz.
O yıllarından söz ettiği bir konuşmasında, özellikle 
vurguladığı bir gerçek var:
"Bu şiirler, benim gözü bağlı yaşadığım yılların en 
canlı ifadesidir. Artık kimin için ve ne için şiir yazdığımın 
farkındayım." (Başdan, 14 Eylül 1948).
Mesnevi'de (IV. Sf. 69) “İnsan gözdür. Öte yanı deri­
den, etten başka bir şey değil. Gözle neyi görürse değe­
ri o kadardır insanın”  diyordu Mevtana.
Görmeyi başarınca sabrını da kendinde yarattı Rıfat İl­
gaz.
Kaç yıl? Neler pahasına?
Benim bildiğim, 142. maddenin 6 aydan başladığı tek 
parti döneminde, parmaklıklar arkasında kaldığı günle- , 
rin toplamı 5 yılı aşkındır.
Akıl almaz baskılara karşın yaratılarını engelleyeme- 
diler ama.
Çağdaş Türk edebiyatında ikinci dönem şiirlerinin 
bende bıraktığı izlenimi şöyle belirtmiştim:
“Bireyi bulunduğu sınıfın özellikleri içinde vermek. Ve 
ince yergiyi, gizli hüzünlerin sınırına ulaştırmak...
Çoğunluğunu Yarenlik'te (1943) topladığı bu dönem 
şiirlerinin ortak niteliği böyle saptanabilir. Cenaze, Sa­
natoryum, Kitaplar özellikle Alişim’de alışılmamış ger­
çekçi öğelerin ağır basmasına karşın, okuru birden bire 
saran içtenlik değildir yalnız. Bireyselle toplumsalın 
kaynaşma düzeyindeki erişkenlik içinde bireyin sınıfsal 
özelliklerinin yansıtılmasından doğan duyarlıktır. Bu ne­
denle Rıfat İlgaz 'm işlediği temaları güncel saymak doğ­
ru değildir. Genellikle insansal olan, sorunsal olanın 
önüne geçmiştir.”
1960’tan sonra ise bir direnç adamının yaşamından 
yansımalar getiren şiirlerle buluşturur bizi.
“Tam çağı işe başlamanın doğan günle
Bul içine tükürdüğün kitapları yeniden
Her satırında buram buram alın teri
Her sayfası günlük güneşlik
Utanma suçun tümü senin değil ,m.,
Yırt otuzunda aldığın diplomayı 
Alfabetik çocuk ol.
Yollar kesilmiş, alanlar sarılmış 
Tel örgüler çevirmiş yöreni 
Fırıl fırıl alıcı kuşlar tepende 
Benden geçti mi demek istiyorsun 
Aç iki kolunu iki yanına 
Korkuluk ol.
(Aydın mısın...)”
Rıfat İlgaz, Markopaşa'da başladığı gülmece yazarlı­
ğını, 1960 öncesinde, özellikle Turhan ve İlhan Selçuk 
kardeşlerin yayımladığı haftalık Dolmuş dergisinde, de­
ğişik takma adlarla sürdürmüştü. Hababam Sınıfı da bu 
evrenin ürünüdür.
ölümüne değin sabırlı bir edebiyat emekçisi kimliğini 
koruyan Rıfat İlgaz’ı 1948’de tanıdım. Yeryüzü (1951-52), 
Beraber (1952-53) dergilerinde birlikte yazdık. Birlikte 
esir düştük Halil Lütfü Dördüncü’nün çıkardığı Tan ga­
zetesine. Geçen yıl Edebiyatçılar Derneği’nin Ankara'da 
düzenlediği ödül töreninde gördüm son kez. Doya doya 
konuştuk, hasret giderdik.
Sesi kulağımda:
“Ayrılırken öpüşelim... Belli olmaz..."
Belleğimde mutsuzluktan mutluluk çıkarma uğraşıyla 
geçen 45 yılın dostluğu...
Toprağa verdiğimiz zaman, söyleyebildiğim tümceyi 
yinelemek istiyorum:
"Rıfat İlgaz'ımızı gençliğin bağımsızlık bilincine ema­
net ediyoruz.”
Taha Toros Arşivi


Rıfat Ilgaz, ulusal bağımsızlık bilincimizde

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/168604/3/001519931006.pdf

Rıfat Ilgaz, ulusal bağımsızlık bilincimizde

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository