Taha Toros Arşivi, Dosya No: 24-Attila İlhan. Not: Gazetenin "Söyleşi" köşesinde yayımlanmıştır

İlhan, Attila

Istanbul Sehir University Repository

ATTİLÂ İLHAİ
Bunun, Neresi ‘Milliyetçilik’?..
2ağdaş Milliyetçilik, ne faşizan ‘etnik’ milliyetçilik­tir, ne emperyalist ‘ekonomik’ milliyetçilik; ne ırk ınlüğüne dayanır, ne çıkar üstünlüğüne; o toprak, 
tarih ve iktisat bütünlüğüne bağlı öyle bir ‘yurt milli- 
yetçiliği’öir ki; yüzyılın iki büyük lideri, Gâzi ve Lenin 
bunu pek güzel anlamışlardı.
Tekrarlamaya gerek yok, Gâzi’nin söylediklerini ve 
yaptıklarını hatırlamak yeterlidir; Lenin’e gelince, ta­
rihin yâni eski ‘kültürün’, sosyalizmin kültür sentezin­
de oynayacağı rolü; o, ‘proleter kültürün, önceki kül­
türleri yok sayıp, sıfırdan başlayacağını savunan’, 
Proletkult Hareketi’ni azarlayarak göstermişti. (Bkz. 
J.Perus, ‘Introduction a la Littérature Soviétique’, s: 
31/32, Editions Sociales, 1949.)
İnkılâp, ister ulusal ve demokratik olsun, ister 
sosyalist; geliştireceği ‘çağdaş kültür’ sentezini, 
yöntemde evrensel fakat içerikte ulusal olarak ger­
çekleştirecektir; yâni, ne Ulusal Demokratik Dev- 
rim’de, geçmiş medeniyet ve kültür yok sayılabilir, ne 
Sosyalist Devrim’de!
Peki, bu ‘ıspanaklı’ girizgâh niye? ‘Büyük Üstad’ 
Necdet Egeran, ‘milliyetçiyiz’ demiyor mu; Mason 
‘milliyetçiliğini’ irdeleyebilmek için!
Hangisine daha çok ‘benziyor’?..
şullar altında yeniden değerlendirerek, ‘ulusallaştır­
mak, demokratikleştirmek, laikleştirmek’ zorundadır.
B/Kötü örnek: Geçmiş medeniyeti yok saymak, 
sömürgecinin (emperyalistin) sömürge halkını -en çok 
da hamsalak ‘aydınlarını’- halkına ve ülkesine yaban­
cılaştırmakta ‘kullandığı’ bir yöntemdir ki, J.M. Alber­
tini, onu pek güzel tanımlamıştı:
“...sömürücü, yerli hcNfcın, metropoldeki sömür­
geci halka benzemesi amacıyla, eski anlayış ve 
kuruluşlara, yeni bir biçim vermeye çalışır; ama 
yerlileri, aşağı bir düzeyde tutarak, tam bir ben­
zerlikten, kesinlikle kaçınır: bu politika, iki temel 
ırkçı düşünce üzerine kurulmuştur: 1/ Hiçbir in­
san için, bir Avrupalıya benzemekten daha güzel 
bir şey olamayacağı için, Afrika, Asya ve Latin Ame­
rika halkına Batı uygarlığı aktarılmalıdır. 2 / Hiçbir 
uygarlık Avrupa uygarlığından üstün değildir. Bu 
arada yerlinin aşağılık bir varlık olduğuna, hiçbir 
zaman düzelemeyeceğine inanılmaktadır...” (J.M. 
Albertini, ‘Azgelişmişliğin Mekanizması', s: 141, May 
Yayınlan, 1974.)
Ayıptır sorması: sizce, ‘Masonik kültür idrâki’, bu 
iki örnekten, hangisine daha çok benziyor?
‘...kültür, zeminle mütenâsiptir!..’
i  A /lasonik kültür’ neymiş, önce onu nasıl anlatı- 
I V I  yor, bir bakar mısınız:
“...Masonik kültür Batı Medeniyeti’nin, Çağdaş 
Medeniyet’in ana kültürüdür, esastır, baz odur, onun 
üzerine kurulmuştur; aynı zamanda bu kültür, di­
ğer bütün kültürleri bir araya getirerek, onları 
dengeli olarak birbirine bağlamaya mâtûf bir kül­
türdür; onun için hakikaten üzerinde durulması 
lâzımdır ve bilhassa memleketimizde lâzımdır...”
“...çünkü ‘Çağdaş Medeniyet’ pek anlaşılma­
mıştır, hâlâ Doğu Medeniyeti’nden bahsedilir ve 
Doğu Medeniyeti’ni kendi medeniyetimiz olarak 
devam ettirmek isteriz; bu, yanlıştır: Doğu Mede­
niyeti’ni ortaya koyan, geliştiren Osmanlı İmpa­
ratorluğudur; OsmanlI İmparatorluğu yıkılmış 
batmış. Doğu Medeniyeti de onunla beraber bit­
miş gitmiştir: bizim onu yeniden canlandırma­
mız, onun üzerinde durmamız hata olur. Bizim 
‘Çağdaş Medeniyet’ üzerinde gelişmemiz lâzım­
dır, bu bir Dışa Açılma’dır...” ('Masonik Kültürün 
Esasları’, s: 1,18 Şubat 1997.)
Tesbit/1. - Egeran’a göre, ‘Çağdaş Medeniyet’, 
Batı Medeniyeti’, ‘Masonluğun ’  temeli bu; ‘ötekikül­
türleri dengeli olarak birbirine bağlamayı’ iş ediniyor! 
‘Çağdaşlık’ durağan değil, diyalektik bir kavram; son 
derece değişken; yarın Doğu Medeniyeti ağır basar­
sa, Masonluk onu esas alacak mı? Hayır, çünkü o ‘bat­
mış gitmiş’’, asıl ‘misyon’, Batı/merkezci kültür em­
peryalizmine öncülük!
Tesbit/2. - Devlet-i Aliyye, siyasi bir varlıktı; onun 
üstüne oturduğu Selçuklu/Osmanlı kültürü, mede­
ni bir varlık; birinin batması, ötekinin yok sayılmasını 
gerektirmez ki! Nasıl Türkiye Cumhuriyeti, siyasi 
düzeyde, Anadolu halkının yeni, ‘çağdaş’ ve ‘ulu­
sal’ bir sentez başarısıysa; onun gibi, kültürel dü­
zeyde yeni, ‘çağdaş’ ve ‘ulusal bir kültür sentezi, 
eski temel üzerinde gerçekleştirilecektir.
A/Iyi örnek: Fransız Büyük Devrimi, ‘çağdaş’ 
Fransız ulusal kültürünü, nasıl geçmiş ümmet kültü­
rünü ‘yıkılmış bitmiş ’ sayarak değil; ondan yararlanıp 
özümseyerek, laik düzeyde, demokratik olarak yücelt- 
mişse; Anadolu Devrimi de, Selçuklu/Osmanlı kül­
türünü ‘bitmiş gitmiş’ sayarak değil, onu çağdaş ko­
Te6bit/3. - Zaten Egeran ‘evrenselliğin milliyetçi­liği ortadan kaldırmayacağını’ belirttiği sırada; ‘ev- 
rensellik’ten, gerçekte, Yeni Dünya Düzeni’nin ‘kü- 
reselleşmesi’ni anladığını, açıkça söylemiş; diyor ki: 
“...evrensellik, evrensel zihniyet yâni globalizas- 
yon (küreselleşme) son zamanlarda bizde de ele 
alınmıştır ve ilerlememize yardımcı olacaktır” (Ay­
nı belge, s: 5).
Ne demek bu? Mason kültürü, ‘sistem’in kültür em­
peryalizmini, yâni Batılılaşmayı, yâni alafrangalığı be­
nimsemek anlamına geliyor; demokratik, laik fakat ‘ulu­
sal’ bir kültür sentezi yaratmak yerine, ‘ecnebi’ bir kül­
türe öncelik -öncelik de lâf mı?- ‘üstünlük’ tanıyor.
Gâzi’nin sorunu nasıl koymuş olduğunu hatırlar 
mısınız? “...lâalettayin bir ‘ecnebi’ kültürü, şimdi­
ye kadar izlenen yabancı kültürlerin tahrip edici 
neticelerini tekrar ettirebilir. Kültür zeminle (ha- 
râset-i fikriyye) mütenâsiptir, o zemin milletin se­
ciyesidir.” (Temmuz, 1921, Bkz. ‘Söylev ve Demeç­
ler’, 2.)
‘Çağdaş’ olmakla, ‘alafranga’ olmak arasındaki 
uçurum, buradan bakılınca, bütün korkunçluğuyla 
görünür: Osmanlı aydını, Ingiliz, Fransız ya da Ital­
yan ‘sermayes/’ninOsmanlıtoprağınayerleştirdiği Ma­
son Localarından, bu telkinleri almış; ‘alafrangalığı’, 
‘asrîlik’ zannetmişti; Osmanlı ‘alafrangalığı’ tam  
anlamıyla, bir Mason ‘alafrangalığıydı; üstelik, 
meselâ Hindistan’daki, ya da Senegal’deki M a­
son ‘aydınların’ ‘alafrangalığından’ hiçbir farkı 
yoktu.
Mustafa Kemal Paşa’nın, ‘şeriatçı’ tarikatlardan 
sonra, ‘imtiyazlı’ Masonluğu faaliyetten men etme­
sinde, bunun etkisi olmamış mıdır? ‘Mistik’ tarikat­
lar, inkılâbın laikliğini, demokratikliğini ve ulusal­
lığını; şeriatçılığa, ümmetçiliğe ve istibdada çe­
kiyorlardı; Mason takımı ise, kozmopolitliğe, yâ­
ni yabancılaşmaya, yâni ‘Tanzimat alafrangalı­
ğıma çekiyordu!
‘Büyük Üstad’ Egeran’ın, ‘atladığı’ gerçek bu: 
Osmanlı ‘batıp gitmişti’ ama, onu batırıp götürenler, 
bunlardı aslında!
http:// ww w.prizma.net. tr/ A ILHAN 
http://www.eda.tr/-bilgiyay/yazar/ailhan.htlm


Bunun neresi 'Milliyetçilik'?..

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository