Taha Toros Arşivi, Dosya No: 24-Attila İlha

Açıkgöz, Esra

Istanbul Sehir University Repository

Y
IL
 1
9 
SA
Y
I 
10
21
 /
 1
6 
E
K
lM
 2
00
5 'Çünkü, Ayrılık da 
Sevdaya Dahil../
Attilâ İlhan şiirlerini, romanlarını, yazılarını ve 
senaryolarını bizlere bırakıp Onat Kutlar, Edip 
Cansever ve Orhan Veli'nin yanına, Aşiyan'a 
gitti. Ama sevenleriyle ilişkisi hiç bitmeyecek. 
Çünkü ayrılanlar hâlâ sevgili... Genç şairler, 
Attilâ İlhan'ı ve şiirlerini anlatıyor...
Esra Açıkgöz Sayfa 5
516 EKİM 2005 /  SAYI 1021
CAN BAHADIR
Onun şiiriyle, lisede tanıştım. 
Bir radyo programında Bela 
Çiçeği’ni dinlemiştim ve hem 
sesi hem de şiirinin iç sesi beni 
çok etkilemişti. Zaten onun 
şiirindeki ses çok önemlidir. 
Okuyanı o sesle büyük bir etki alanı içine alır.
Şiir yazmaya çalışan bir genç olarak, ustaları taklit 
etmeye çalışıyordum ve ilk şiirlerimde onun etkisi
görülür. Yayımlanmayan bu şiirlerim, Attilâ Ilhan’a 
öykünerek yaptığım denemelerdi. Sonra onun bütün 
kitaplarını okudum.
Türkçe şiir yazan, benim kuşağım ve benden önceki 
kuşak için eninde sonunda uğranılan duraklardan 
biriydi. Kimilerince küçümsenen, çok kolay sanılan, 
ama bence oldukça zor bir tekniği vardı. Böyle şiirler 
yazmak, bu dizeleri insanların akıllarına sokmak çok 
zordur. Bence en güzel kitabı “Böyle Bir Sevmek” .
Tabii Attilâ Ilhan, sadece şiiriyle değil, romanı ve 
senaryolarıyla da büyük bir yere sahip. Bence 
“Zenciler Birbirine Benzemez” Türk edebiyatı için çok
önemli bir roman. Farklı alanlarda yaptığı işlerin 
birbirini beslediğini düşünüyorum.
Onun dizelerini bilen birine romanının da daha 
tanıdık geleceğine inanıyorum. Ya da TRT’de 
yayımlanan “Baykuşların Saltanatı” dizisindeki 
diyalogları, şürini bilenler için, başka anlamlar ifade 
etmiştir.
Bence o, kasketi, duruşu ve tüm yaptıklarıyla bir 
fenomendi. Çok özgündü ve yaptığı işlerin tamamına 
baktığınızda ortaya bir şair imgesi çıkar. Romanı da 
senaryosu da gazete yazısı da hep şiir omurgası 
üzerindedir.
Toos Nijssen ve 'Biz Kimiz'
Bak bana 
gör beni...
Attilâ İlhan,
şiirlerini, 
romanlarını, 
yazılarını ve 
senaryolarını, yani 
bir büyük külliyatı 
bizlere bırakıp 
Onat Kutlar, Edip 
Cansever, Turgut 
Uyar ve Orhan 
Veli’nin yanına, 
Aşiyan’a gitti. Ama 
sevenleriyle ilişkisi 
hiç bitmeyecek. 
Çünkü ayrılanlar 
hâlâ sevgili... Attilâ 
Ilhan’ın en çok da 
şiirleriyle büyüyen 
kuşaklar
zincirinden, genç 
şairlere onu ve 
şiirlerinin 
üzerlerindeki 
etkisini sorduk...
Esra Açıkgöz
DENİZ
DURUKAN
Onu bir kez 
gördüm, iki ay 
önce, Marmara 
Etap’m 
kafesinde.
Kenarda, hayır 
en köşede saklanmış gibi oturuyordu. 
Sevgili İlhan Berk’le buluşmaya 
gitmiştim, ikisini de yan yana 
görünce onlara doğru ilerledim. Ilhan 
Berk bizi tanıştırdı, “içimde kanlı bir 
ihtilal kopacak” kadar 
heyecanlanmıştım. Şiirlerini mıh gibi 
aklımda tuttuğum usta karşımdaydı. 
Biraz solgun muydu, ya da keyifsiz? 
Anlamadığım bir durgunluk, yalnızlık 
hissettim yüzünde. Ilhan Berk’le ona 
veda edip yan masaya geçtiğimizde, 
arada göz ucuyla ona bakıyordum. 
Masaya kapaklanmış bir biçimde, 
önünde duran dergiyi okuyordu. 
Acıyla karışık bir hüzündü sanırım 
gördüğüm. Belli ki kafasını bir şey 
meşgul ediyordu, orada değil gibiydi.
Bir daha karşılaşmadık. Elbette ki 
Attilâ Ilhan’la ilk tanışıklığım 
kitaplarıyla oldu. Henüz on beş 
yaşındayken okumuştum şiirlerini. 
Farklıydı, öyle bir dil ve üslup 
oluşturmuştu ki, taklit edilemezdi. 
Tek başma bir akım gibiydi. Cesur ve 
mücadeleci tavrı da bir genç şair 
adayı olarak beni en çok etkileyen 
özelliği olmuştu. Toplumcu gerçekçi 
tavrını sonraki yıllarda, bireye 
yansıtarak sezdirme yoluna gitmiş, 
hem gelenekten beslenip hem de 
modern hayatın gerilimini, aşklarını 
şürlerinde kullanmıştı. O hem buralı, 
hem Batılı tavrıyla yazdıkları ve 
duruşuyla tam bir sentez adamıydı. 
Düşünce tarihimize de ışık tutan 
Atilla Ilhan, senaryoları, şürleri, 
romanları, denemeleri, “vahşi bir 
kadın gibi taşıdığı yalnızlığıyla” 
giderken bir boşluk bırakmadı 
ardında. Tüm boşlukları doldurarak 
gitti.
SEVDAYA DAH L...
ZEYNEP UZUNBAY
Şiirle tanışmam çok geç oldu. Kayseri’de sağlık 
meslek lisesinde okurken bir tek Nâzım Hikmet’i 
biliyordum. Kitapçı yok, kütüphane yok, başka 
şairlerin de olduğunu söyleyen yok... Sonra 
Ankara’ya geldim ve her şeyin ortasına düştüm. 
Ankara’da öğrenciyken, evimizde soba yoktu. 
Zaten odun, kömür de yoktu. Ankara kışı malum... Biz de ev arkadaşımla 
sokağa çıkar, sürekli Attilâ Ilhan şiirleri okurduk. Böyle böyle neredeyse 
tüm şiirlerini ezberledik. Yine bir gece barda sabahlamak zorunda 
kaldık. Onun “Emperyal Otel’de 3 gece kaldık, fazlasına paramız 
yetmedi” dizelerini kendimize uyarlayıp, “Ahbapta, dostta 3 gece kaldık, 
fazlasına yüzümüz tutmadı” diyerek ısınmıştık. 12 Eylül sonrası gözaltına 
alındık. Bu kez “24/61” şiirini uyarladık yaşadıklarımıza. Yani bize ve 
duyarlılıklarımıza hatta yaşadıklarımıza denk düşen bir şiiri oldu hep. 
Onunla hiç yüz yüze gelmedik, ama hep yüz yüze olduk.
Henüz adını koymadığım, bitirdiğim metnin içinde biri Attilâ Ilhan’ın 
şiirlerini okuyor. O sabaha da haberini aldım. Okula çıkmaya 
hazırlanıyordum ve içimden “güle, güle” dedim. Güzel yaşadın, iyi bir 
şairdin. Bana ve bu ülkenin gençlerine şiiri sevdirdin. Bence o, şiiri 
sevdirmek için yazdı ve bunu başardı.
+
ONUR
CAYMAZ
Attilâ Ilhan her 
şeyden önce 
benim için 
sayfaları artık 
solmuş bir telefon defteridir. 1993 yılının 
kasım ayında adıma imzalanmış bir “Ben 
Sana Mecburum” kitabı.
“Soğuk bir kasım günü” yazmış, altına 
o kocaman, aşağılara doğru uzayıp giden 
imzası...
Yağmurlu bir ekim günü şimdi. Haberi 
bir şair arkadaşımdan aldım. “Ben Sana 
Mecburum”dan çalıp çalıp çocuksu bir 
heyecanla yazdığım, benim saydığım, bir 
telefon defterine karalanmış dizeler 
gözlerimin önünde. 24-61 şürinin kıyısına 
yazdığım aşk mektupları...
Şapkası ve hep koltuğunun altındaki
çantasıyla Maçka Teknik Lisesinin 
önünden geçen o adam. Bilirdim. 
Tanırdım. Büyük bir şairdi. Bir şair olma 
âşıklısıydım. Geçtiği saati ezberlemiştim. 
O saatte edebiyat dersi olurdu. 
Girmezdim ben. Ondan iyi edebiyat 
dersi mi olur, diye düşünürdüm. Okulun 
demir parmaklıklarının önünde bekler 
yoluna çıkar şiirden konuşurdum. 
“Üniversiteye gir mutlaka,” demişti. 
“Derslerini ihmal etme...”
1998’in ekimi.. Bir kitap fuarı. Yanına 
gidiyorum çekinerek. Şiirleri yayımlanan 
bir üniversiteliyim artık. Yaklaşıyorum. 
Bakıyor. “Ne haber üniversiteli,” diyor. 
Tanıyor beni. Unutmamış.
Attilâ Bey. Sokaktaki Adam’dan, 
Yağmur Kaçağı’na... Hangi Sol’dan, Fena 
Halde Leman’a... Emperyal Oteii'nden 
Yarın Artık Bugündür’e...
Attilâ Bey, ustam, ben de sizi hiç 
unutmadım...
Hoşçakalın.
Z. Ezgi Altıner
İ stiklal Caddesi’nde, Robinson Crusoe Kitabevi’nin vit­rinine yerleştirilmiş iki ekranda, çeşitli insanların yüzle­rini gördü İstanbul. Sokakta, bankada, hastanede veya bir alışveriş merkezinde, sürekli etrafımızda olan, fakat 
durup bir baktığımızda, sanki bir şeyler söyleyecekmiş gibi bi­
zi gören yüzler... Proje, İstanbul Bienali ve Hollanda’da sür­
mekte olan “Eindhovenlstanbul” adlı sergi ile paralel olarak 
düzenlendi. Kayıtlarını, Hollanda Konsolosluğu’nun bahçe­
sinde yapan Toos Nijssen’le, insanoğlunun yaşadığı kimlik bu­
nalımına cevap verirken, ardında sorular bırakan “ ..Biz ..Biz 
kimiz” isimli bu proje hakkında konuştuk..
-Bu proje fikri nasıl oluştu? Neden böyle bir tekniğe baş­
vurdunuz?
insan psikolojisine özel bir ilgim var. Bizler çok ciddi bir ile­
tişim problemi yaşıyoruz. Problemin altında yatansa, kendi­
mizi tanımayışımız. Ama doğrudan birbirimize baktığımız ve 
yüreklerimizin, gözlerimiz aracılığıyla konuştuğu bu projede, 
kameraya bakan insanlar, o an aklındaki her şeye bakıyor ve 
sonra sorular geliyor.
-Nasıl seçiyorsunuz insanları?
Enerjisini hissettiğim insanları seçtim. Bu insanların içleri 
dışlarını bastırıyor ve söyleyecek sözleri, hissettikleri daha çok 
şeyleri varmış gibi duruyorlardı.
- Türkiye’de bir yardımcıyla çalıştınız. Onun seçimleri bir 
şey değiştirdi mi?
Dil problemi yaşadığım için ilk defa bir yardımcıyla çalış­
tım. ilginç oldu. Bazı insanlara bakıp, herhalde ben teklif sun- 
mazdım diye düşündüm. Ama o insanlar burada, kameranın 
karşısındaydılar.
- insanlar davederinize ne tür tepkiler verdi?
Kadınların büyük bir kısmı broşürleri almaktan bile kaçın­
dılar. Ama katılanlar da oldu. Erkeklerin sayısı ise hayli faz­
laydı. Ama iki tarafın da karar vermesi uzun sürdü. Çünkü gü­
venmiyorlar.
- Sizce neydi bu güvensizliğin sebebi?
Türkiye’deki insanlar kendilerine gereken değeri vermiyor. 
Teklif sunduğumuz bir adamm ilk cümlesi “Ben garibanın bi­
riyim. Daha büyük adamlar var, onları çekin” oldu. “Başımı­
za bir şey gelir mi? Bundan para kazanacak mısınız? Bize ne 
kadar ödeyeceksiniz? Yalancısınız! Siz kimsiniz?” gibi tepki­
lerle karşılaştık. Kimseye zararı olmayacak bir sanat projesi bu, 
çoğu insan bunu anlamak bir yana, dinlemedi bile. Ama di­
ğer yandan, Hollanda’da yapılan kayıtlara oranla, buradaki 
projeye iki kat fazla insan katıldı.
- Burada yaptığınız kayıtlarda ne gördünüz peki?
Mutsuz yüzler... Tuhaf bir hüzün hâkim Türkiye’deki insan­
lara. Bu projeyi daha önce Hindistan, Belçika ve İtalya’da sür­
dürdüm. .. Hindistan’da kast sistemi var ve insanlar hangi kas­
ta ait olduğunu, dolayısıyla nereye varacaklarını biliyor. Bu du­
rum onları umutsuz edecek bir hırsı engelliyor sanırım. Bura­
daki sonucu, geçim derdi yüzünden insanların kendini unut­
ması ve yapı olarak çok duygusal olmalarına bağlıyorum.
- Hareket noktanız sonuçlardan çok, sürecin kendisi diye­
bilir miyiz?
Evet. Mutsuz yüzlerden bahsettik, ama insanlar kayıttan 
çıktıklarında çok mutlu görünüyordu, içerdeyken, kameraya 
yansıyan bu mutsuzluğu, orada yeniden tarttı. Belki o gün, da­
ha farklı kararlar aldı.
- Sırada hangi ülke var?
Yeniden Hindistan. Çünkü orada daha önce yaptığım ka­
yıtlar birer saatti. Şimdi onar dakikayla sürdürdüğüm çekim­
leri Hindistan’ın kuzeyinde tekrarlamak istiyorum.
- 60 dakikalık çekimlerin farkı neydi?
insanlar ilk dakikalar çok gergin ama sonra rahatlıyor, fa­
kat yüzlerindeki maske hâlâ duruyor. Maskeleri bir saat gibi 
uzun bir süreye dayanamıyor. Ama insanlar bu kadar süre ka­
meraya bakmak istemiyorlar.
- Peki, mutsuz yüzlerden başka ne gördünüz İstanbul’da?
İstanbul çok gürültülü ve insanlar alışık olmadığım kadar 
yüksek sesle konuşuyor. Bu, iki ayrı kültürün desibel farkı ol­
sa gerek.
-Portreleme tekniğinizin, alışılmış olandan farkı ne?
Geçmişte hep belli bir sınıfın insanları portrelere konu olu­
yordu. Bize “Başka adam bulun, ben garibanın biriyim” di­
yen şahıs buna en güzel örnek. Şimdi ayrım gözetmeden her­
kesi bir portre olarak görmek, bu bozuk geleneğe verilen çağ­
daş bir cevap diyebilirim... •
Taha Toros Arşivi
* 0 0  1 5 1 9 4 4 4 0 0 6 *


'Çünkü, ayrılık da sevdaya dahil...'

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/158852/3/001519444006.pdf

'Çünkü, ayrılık da sevdaya dahil...'

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository