Taha Toros Arşivi, Dosya No: 134-Mehmet Akif Ersoy. Not: Gazetenin "Sanat ve Edebiyat" köşesinde yayımlanmıştır

Nazım Kemal

Istanbul Sehir University Repository

-T A " A1'!K '?? '
I SAN AT VE EDEBİYAT
Mehmet Akif
ILI ehnıet Akif, hayatım bütünlü- s -  ■ 
ğile eserine aksettirmesini bi- f
Y  a z a o :
len Müslüman ruhlu büyük bir 
Türk şairidir. Her gerçek sanatkâr 
gibi, onun özlü bir hassasiyeti ve 
geniş bir muhayyilesi vardı. Sıkıl­
ganlığına rağmen tabiata katışmağa 
¡can atıyor, hudutsuz bir yaratma 
;kaygusiyle yanıyordu. Biricik gaye- 
| si, eşyayı zıtlıklariyle kavrayıp dü- 
izenli bir terkibe yatırmaktı: Kâina­
tı, bir destana 
du, #'
J
sığdırmak istiyor-
Nezım Kemal
cıyordu:
Cuşa geldikçe fakat ayni
teraneyle cihan. 
Görür oldum dönen işlerde
yedullalıı nihan.
Bu bakımdan, Âkifin nazarında 
sanat eseri, dinî cemaatin, hürriye
Akif, dürüst biı güzellik endişesi ¡tin ve Hakkın bir ifadesiydi. O, İıeı- 
sayesinde, kalbini İslâm dünyasına | keşçe malûm düşünceleri, ge - 
açık bulunduı-abiliyor, özlü hassasi- niş muhayyilesine göre katlayarak 
yetinin sınırını ölçüsüz bir sevgiye tazelemeğe, belirli ve taşkın bir 
kavuşturabiliyordu. Eşine az rastla-, renge büründürmeye çalışıyordu, 
mr millî bir ahlâk ve din adamıydı. Tanriyle sanki lirik bir dostluk te - 
Kâinatta ve tarihte kaynaşan istis - sis etmişti. O, bu dostluğa güvene- 
| nasız bütün hâdiselerin bir güzellik rek her eşya parçasında, aşkmlığa 
i tohumu taşıdığına ve birer sanat uzanan donmuş bir memnuniyetsiz- 
imaddesi olabileceğine kanidi. Eşya- lik ve bir «vaveyla, hali sezmekten 
İyi, ağır bir düşünce yiikile bulan - çekinmiyordu:
' dırmadan konuşturabiliyoıdu. Ta-ı Huzur imkânı yok. dünyayı 
biata, dini bir temaşa vecdiyle, sade 
ee. dışardan bakmakla yetiniyor,' 
onu. ne düzeltmeği, ne güzelleştirme 
ği veya çirkinleştirmeği ne de fikri-
leştirmeği düşünüyordu:
O güzel sine, o çöl şimdi ne
korkunç oluyor. 
Bir cehennem ki uzanmış, dili
çıkmış, soluyor. 
Ne zemininde sezersin, ne
etmiş cezben istilâ: 
Ne hüsrandır, ilahi, ma’bedim
çepçevre vaveyla! 
Derinlikler, kovuklar, kuytular,
şellâleier, yarlar. 
Bulutlar, yıldırımlar, çöller,
enginler, sular, karlar. 
Güneşler, gölgeler, aylar, şafaklar..
Hepsi çığlıkta... 
Mehmet Âkif, en alelade eşyaya
fezasında hayat; hile cezbeli bir taşkınlık kazandıra 
Ah bir reng-i'hayat olsa da biliyor, sokaklara, meydanlara, ma 
görsem... Heyhat!!halle kahvelerine, bozuk kaldırımla-, 
Benzi külden de uçuk... Nerde o |ra hulâsa her şeye hususî bir karak 
masmavi sema? i ter ekleyebiliyordu. O, yaşadığı ta- 
Yiııe biçarenin üstünde o müzmin' rihi devri, minareleri, ovaları, su- 
lıumına! | lan, kaynaşan kalabalığı ve şanlı or 
Yorulup titremeden, sanki dusiyle bir ışık oyunu halinde tes-
dalarken mahmura, i bit etmişti. «Kesilen fakat çekmeğe 
Gizli bir növbet gibi «erdense gelmiyen boynunu, daima dik tu
Re^iııı ve
filânı dini«..
M jfa/rcli Muhaınnıed İslaıııdan 
®  evvel Kâbeyi dolduran put­
ları andırdığı için heykelleri ve re­
simleri sevmezdi. Buna rağmen do­
kuz yaşında eslenen Hazreti Ay şe­
nin ilk evlilik senelerinde bebekler­
le oynadığı, evini insan, kanatlı at, 
kara kartal resimlerle süslü yabancı 
memleket kumaşlariyle döşediği ri­
vayet edilir; Hazreli Muhammed 
hanımını üzmemek için bunlara mü 
saıııaha gösterirdi, fakat namaz kı­
larken kıble ile kendisi arasında bu 
resimlerden biri bulunursa, zihnini 
meşgul etmemesi için kaidırtırdı; ya 
hut Ayşcden bu resimli kumaşları ke 
serek daha az göze batan yastıklar 
yapmasını isterdi. Yine rivayete göre 
Hazreti Muhammed şöyle buyurmuş 
tu:
— Kıyamet günü Allah bu sa­
natçılara «yaptığınız resimlere can 
verinizi, diyecek ve onlar korkunç 
bir telâşa düşeceklerdir!
Buna rağmen müslüman milletler 
hiçbir zaman resim ve heykel yap­
maktan geri kalmamışlardır; salahi­
yetli kimseler ve halifeler mâni ol­
madıklarına, hattâ çok zaman teş­
vik ettiklerine göre rivayetin asılsız­
lığını kabul mümkündür; zaten re­
simlere ve heykellere karşı gösteri­
len çekingenlik müslümanlan putla­
ra tapmağa dönmekten alıkoymak 
■çindi; İslâm dini iyice yayılıp yerleş­
tikten sonra bu korkuya yer kalma­
mıştı.
Halife Ahdülmelik halkı Kâbe • 
den soğutmak için Kudiiste inşa et­
tirdiği camiin kapısına cennet ve ce­
hennem resimleri yaptırmıştı; onun 
bu hareketi şüphesiz ki, asla müna­
sip ve caiz değildi.
Halife Mustansır BillâlTın vezir • 
'erinden Yesurî resme pek merak­
lıydı, Kalıireye pek çok sanatçılar 
’getirtmişti; Bgsralı İbn-el-Aziz ve 1- 
1 rals.li kusayr bunlardandı; bu iki res- 
■saın. vezirin sarayını çok ustaca re- 
’ simlerle süslemişlerdi; Kusayr’ın yap 
1 tığı resimlerin en meşhuru bir Hind 
Çengisi» idi; İbn-el Aziz de sarı bir 
zemin üzerine tüllere bürünmüş bir 
çengi resimlemişti: bunlardan başka 
-  Hazreti Yusufunu kardeşleri tarafın- 
k dan kuyuya atıldığını gösteren bir 
resim de vardı ve hu resimde Haz­
reti Yusufıın beyaz vücudü siyah 
zemin üzerinde pek iyi canlanıyor­
du. Elhamra sarayının mahkeme sa­
lonunda araniarın avlarına ve cirit 
oyunlarına, divan toplantılarına dair 
resimler vardı; Hattâ Kasr-el Emâ* 
re’nin duvarlarına çıplak kadın re­
simleri işlenmişti, flariri’niıı 198 say 
falık Makaıııat denilen hikâye ki­
tabında 101 resim bulunuyordu; bun 
larda çarşı hayatı, ordunun geçit 
resimleri, çalgıcılar, âlimlerin mec­
lisleri, halka nutuk, çölde dinlenme 
gibi konular işlenmişti.
Türklerde, nıüsliimanlığın tesiriy­
le son bir asırdan önceye kadar biç 
resini yapılmadığını sananlar var­
dır; halbuki meselâ Topkapı sarayı 
müzesi yalnız altın veya porselen eş­
yadan, kumaşlardan, silâhlardan iba 
ret değildir; yüksek birer sanat eseri 
olan resimler, minyatürler de çoktur. 
Millî Eğitim Bakanlığının İ952 se­
nesine mahsus sanat takvimi bize o 
eserlerden on kadar örnek veriyor. 
Aslının aynı denecek derecede renk 
li, yaldızlı ve mükemmel basılan bu 
resimler arasında yağız bir ata bin­
miş olduğu halde dört nal giden ve 
yarını dönerek arkasına doğru ok a- 
taıı bir sipahi resmi var ki, batı ül­
kelerinde yapılan klâsik emsalinden 
asla aşağı değildir. Eski l'iirk resim­
lerinde tiplerin değişikliği ve ifade 
zenginliği bilhassa göze çarpıyor. 
Bugünkü ressamlarımızdan yenilik 
iddiasiy le sapıtaııları dünkü ressam­
larımızla mukayese edince geriledi­
ğimize hükmedeceğimiz geliyor; fa­
kat bereket versin ki, ressamlarımı­
zın hepsi hakikatten ayrılmamışlar­
dır, acayipliğe düşmüyorlar...
Kadircan KAFLI
çıkıp şimdi somum.
Deşiyor bağrımı cevviıı. eşiyor,
aktarıyor,
O zaman işte ıııuhitatı alevler
tarıyor;
Bir avuç gölgeyi minnetle vereıı 
kuytuların,
Yalıyor, parçalıyor göğsünü
binlerce fırın!
Mehmet Akifin bütün şiirlerinde, 
«vahdet, e hasret çeken tekellüfsüz 
bir hürriyet ve inziva arzusu samimi 
biı- istihza ve safdil bir ümitsizlik 
havası gizliydi. Onun saadeti bile 
nedamete benziyordu, Hülyalarının 
azametiyle ı-eel'in cüceliği arasında 
ki farkı seziyor, üzülüyordu. Bu
tarak şerefli bir ömür sürecekti. 
Memleketini candan seviyordu. Va­
tan aşkı, din aşkı, adalet fikri, teh­
like ânında tedbir duygusu, felâ­
ket günlerinde sabır ve tahammül 
irâdesi işte bütün bunlar, Akifin ah 
lâkı görüşünün temelini teşkil eden 
unsurlardı. Bu yüzden destan, onun 
içinde rahatça nefes alıp sesini du-i 
vurabildiği, dehasına uygun, hususi 
bir malikânesi oldu. O buradan, İs­
lâm âlemine seslenecek, buradan! 
Çanakkalede can veren mübarek: 
şehitlere, «bir hilâl uğruna batan sa­
yısız güneşler, e cezbeli ve Müslü­
man ruhile_ haykıracaktı.
Mehmet Âkif, 26 Aralık 1936 da.
üzüntüden kurtulmak maksadiyle ilâ i bir akşam üstü hayata gözlerini ka- 
hi. mağfireti, beşeri karanlığımızı panııştı. Fakat aradan geçen 15 yıla 
aydınlatan bir nur halinde avuçla-jrağmen, onun Hakka susayan ¡inan­
mayı dileyordu/ Bu âlemin, ebediye- lı sesi, ebedi tazeliğiyle bu gün hâlâ
tin haşiyesinde her an öldüğüne de­
ğil doğduğuna ve hayatın sonsuz bir 
sevgi olduğuna inanıyordu.
Akif, ilahi mevcudiyetin dışında, 
hiçbir şeyden şüphe etmiyenleı-in a- 
maıısız düşmanıydı. Müslümanlığın, 
nefsimize karşı itimadımızı sağlıya - 
rak bizi tevazua sürüklediğini bık­
madan. mütemadiyen tekrarlıyordu. 
Kâinatın hassaİarımıza çarpan güzel­
liğine ve hiç aksamıyan düzenine 
hayrandı. Tabiat kuvvetlerinin hattâ 
sonsuzluğun ötesinde bile «vedullah.ı 
görmek uğrunda hakikî bir Müslii- 
mana lıas. tükenmez bir gayret har
kulaklarımızda çmlayor:
Alınır kal'a ıııı göğsündeki
kat kat îman? 
Hangi kuvvet oıııı. lıâşa. edecek 
kalırına râm?
Çünkü te'sis-i ilâlıi o metin
istihkâm.
Sarılır, indirilir mevki-i
müstahkemler.
Beşerin azınım tevkif edemez
sun-i beşer;
Bu göğüslerse Hudâmıı ebedi
serhaddi:
••O benim sun-i bediim, onu
çiğnetme» dedi!
..... . ■ ........  TÜRKİYE
Garanti Bankası a.o.
Garanti Sür'at ve Emniyetin 
Sembolüdür
i ; « ı
H ı c n
t t e h t i ı ı -
1951
A K . A I . I K
1369
K u m »
• v v e » 27 \ K M  I H
' 4n P lÜ K S K M B h
V ı k ı t V «Ü i î t ) fc/.Mn»
— — -
G ü n e ş 7.25 2.38
Ö ğ le 12.15 7.28
İk in d i 14.35 S U P
A k şa m 16.47 12 00
Y a ts ı 18.26 1 39
îm s â k 5 37 17.51
Taha Toros Arşivi
* 0 0  1 5  1 8 2 3 4 0 0 6 *


Mehmet Akif

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository