Recenzja dotyczy tomu wierszy Jadwigi A. Wątorek (urodz. 1977) "Prośba o czułość" (Kraków 1995).The review concerns the volume of verses by Jadwiga A. Wątorek (born 1977) entitled "Prośba o czułość" ("Prosba o czulosc" [Request fo r tenderness, Request for caress, Request for affection],  (Krakow/Cracow 1995)

Tytko, Marek Mariusz

Jagiellonian Univeristy Repository

SFERA – 2 – Czerwiec 1996 15 15  Książki: Marek Mariusz Tytko Prośba  o czułośćDebiutancki tomik autorki rewelacją nie jest. W większości to nie jest poezja, ale poszatko-  _________________________________________ wana na wersy, ocierająca się o kolokwializmy i oczywistości filozoficzne proza. Brakuje w wier-szach metafory, intensywności obrazu, muzyczno-ści i plastyczności oraz organizacji naddanej w po-staci rygorów formalnych. Samo „pisanie pod Ró-żewicza” nie wystarcza, by by ć  oryginalnym. Au-torka usiłowała przekazać w utworach   wartości takie jak: miłość, czu łość, lekko ść. Biedermeie-SFERA – 2 – Czerwiec 1996 16  16 rowskie gemütlichkeit – to jedno oblicze wierszy. Z drugiej strony pojawiają się utwory z poetyką bru-talności w stylu „czarnej poezji” Andrzeja Bursy. Au-torka z pewnością nie osiąga głębi, pisząc np. o tym jak „żółw” jej „cichego talentu zesrał się”. Trzeci nurt – niewątpliwie najciekawszy – to drobne miniatury, afo-ryzmy, myśli nieraz interesujące, niestety nie zawsze dopracowane, wskutek czego zamierzona ironia rozmy-wa się, rozdrobniwszy na rozmaite niepotrzebne szcze-góły i wątki poboczne. W sumie pozostaje niedosyt i rozczarowanie z kil-koma wyjątkami. Z 57 stron tomiku wskazać należy kilka perełek, o reszcie wolałbym zamilczeć. Wiersz bez tytułu [”Przez ciebie...”] jest dobrym erotykiem. Gdyby słowo „ciebie’ napisać przez duże „C” – jednocześnie byłby to dobry wiersz metafizyczny. „Przez ciebie / je-stem nieśmiertelna / (...) / Pokochaj mnie raz jeszcze / mocniej – / a umrę z przesilenia”. Prośba o danie szansy jeszcze raz jest wzruszająca przez wzgląd na osobę, do której się zwraca. Niestety, erotyki „mocne” stają się zwykłym kiczem („Rozsuniesz krzesełka/ Przysuniesz stoliczek / Rozsuniesz spódniczkę / rozepniesz stani-czek.”). Z pewnością nie jest to Anne Sextone. Ciekawe są neologizmy „krwiowrzask”, „płaczociek”. Ale do Leśmiana autorce daleko, oj daleko. Autorka eksponuje seks, ale czuje niedosyt miłosny. Perełką wśród eroty-ków jest wiersz bez tytułu [”Jeżeli tylko wierzysz...”]. To właściwie mistrzowskie potraktowanie miłości sylogi-zmem. „Filozofia miłości”, zaprezentowana jest w krót-kich zdaniach warunkowych połączonych na sposób spiętrzonej piramidy, które rozładowane są prostym „to przyjdź”. Inny erotyk [”Ubiory dnia zrzuciliśmy...”] opowiadający o miłości jako o huśtawce. Ten odwieczny motyw porównania aktu miłosnego do ruchów huśtawki, eleganckie sformułowania takie jak „przycupnął biały motyl zachwytu”, odwrócenie przestrzeni (bo czyż mi-łość nie odwraca przestrzeni?) – są znakomite. Adam Borowski z „Dykcji” dopatrzył się w tym wierszu styli-styki Mniszkówny, co, bynajmniej, nie ujmuje wierszo-wi wartości. Wiersz ten brzmi melodyjnie: „Ubiory dnia zrzuciliśmy / na podłogę / Tuż pod sufitem / z ciał na-szych wyrwany / przycupnął / biały motyl zachwytu / tak lekko / i tak chłodno / w tył i / w przód / Nas dwoje / na letniej huśtawce / ”. Odkrycia w stylu sprzed tysięcy lat „By nas nie dzie-liło nic, prócz tego czego nie ma”. W kilku innych ero-tykach pojawiają się zeświecczone wątki Bożego Naro-dzenia i Zmartwychwstania Pańskiego przeniesione na grunt osobisty, miłosny. Wiersze te są mało przekony-wujące. Gdzie indziej autorka pragnie wręcz gwałtu pisząc: „Zostawmy sobie / ty mnie / a ja ciebie / na raz / na gwałt / na jedną chwilę”. Moment zdrady przez wszystkich „Jedynie Kraków mnie nie zdradził” jest kluczem do odczytania nieporadnego, ale szczerego przesłania autorki. Oto ucieczka w czułość, w piękno od brutalnego świata materialnego bez wskazania jednak dokąd. Nie ma w wierszach tych wymiaru absolutnego, ani świata wartości kreowanych obrazami. Erotyki zo-stały zepsute lingwistycznymi grami. Zamiast poetki – mamy kalamburzystkę. Rytmu, melodyjności, metafor – brak. Czułość, jak się wydaje, pokrewną wzorom Jasno-rzewskiej i Poświatowskiej, osiąga autorka w wierszu bez tytułu [s. 50]. Skąd się biorą wiersze z motywem alkoholu i papierosów – zmora poetów? Intrygujące jest porównanie ziemi do róży, słońca, trupa i cienia, ale pomysł nie został rozwinięty szerzej, a szkoda. Wiersze są jednowymiarowe. Niepotrzebne są aktualizacje np. podawanie marki papierosów. Wiersz o życiu snem – nihil novi, znamy Berkeleya, Calderona. Wiersz „Aler-gia” autorka zepsuła przydługim tekstem nie na temat. Niepotrzebnie autorka też łączy abstrakcję z konkretem (np. „walizy przykrości”, „kufry milczenia”). Banalne rymy: metki – marionetki, czekanie – stanie – stukanie – płakanie, usta – pusta, nożem – włożę, smutku – poma-lutku. Prawie wszystkie wiersze potraktowałbym jako szkice do obróbki, a tylko kilka ocaliłbym od zapomnie-nia. Ogólnie: zbyt wiele wątpliwości. ------------------------------------------------------------  Jadwiga A. Wątorek: Prośba o czułość. Krakowski Klub Artystyczno-Literacki, Kraków 1995, s. 64. 

Prośba o czułość

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Jagiellonian Univeristy Repository