Bu çalışmanın amacı organik ve konvansiyonel tüplü asma fidanı üretim maliyet ve karını hesaplamaktır. 2013–2015 üretim döneminde Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü seralarında yapılan bu çalışma ile tüplü organik ve konvansiyonel asma fidanlarının dekara üretim maliyetlerinin karşılaştırılması yapılmıştır. Dekar bazında üretim maliyeti organik tüplü asma fidanında 19016.03 TL, konvansiyonel tüplü asma fidanında 17144.47 TL olarak belirlenmiştir. Dekara net kar organik tüplü asma fidanı için 20178.97 TL ve konvansiyonel üretim için 10610.53 TL dir

ATEŞ, Fadime

Uysal, Hulya

Organic Eprints

8 1. Giriş Artan dünya nüfusunun gıda ihtiyacını karşılayabilmek için tarımsal üretimde yoğun girdi kullanımına yönelik uygulamalar oldukça yaygınlaşmıştır. Bu amaç doğrul-tusunda yürütülen tarımsal faaliyetler sonucunda; doğal denge bozulmuş, yaşanan çevre kirlilikleri insan sağlığını ve doğal kaynakların sürdürülebilirliğini teh-dit eder boyutlara ulaşmıştır. Bu olumsuz etkilerin ortadan kaldırılabilmesi için tarımda yoğun girdi kulla-nımını azaltarak, toprak, su ve diğer kaynakların ko-runmasını sağlayan organik tarım; başta gelişmiş ülke-ler olmak üzere; birçok ülkenin gündemine girmiştir. Bugün dünyada 172 ülkede 43.7 milyon ha alanda organik tarım yapılırken en çok organik üretim alanı sırasıyla; Avustralya (17.2 milyon ha), Arjantin (3.1 milyon ha) ve ABD’de (2.2 milyon ha) yer almaktadır (IFOAM, 2016). Türkiye’de 1985 yılında sadece 8 ürüne yönelik yapı-lan organik üretim 2014 yılında 208 ürün çeşidine ulaşmıştır. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın 2014 yılı verilerine göre Türkiye’de 71 bin 402 üretici tarafından 1.64 milyon ha alanda organik tarım yapıl-Organik ve Konvansiyonel Tüplü Asma Fidanı Üretim Uygulamalarının Ekonomik Karşılaştırması ISSN: 2148-0036 Yıl /Year: 2016 Cilt(Sayı)/Vol.(Issue): 3(2) Sayfa/Page: 8-12      Araştırma Makalesi Research Article Hülya UYSAL, Fadime ATEŞ Bag cılık Araştırma Enstitu su  Mu du rlu g u , Manisa hulya.uysal@tarim.gov.tr (Sorumlu Yazar) Özet Bu çalışmanın amacı organik ve konvansiyonel tüplü asma fidanı üretim maliyet ve karını he-saplamaktır. 2013–2015 üretim döneminde Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü seralarında yapılan bu çalışma ile tüplü organik ve konvansiyonel asma fidanlarının dekara üretim maliyet-lerinin karşılaştırılması yapılmıştır. Dekar bazında üretim maliyeti organik tüplü asma fidanında 19016.03 TL, konvansiyonel tüplü asma fidanında 17144.47 TL olarak belirlenmiştir. Dekara net kar organik tüplü asma fidanı için 20178.97 TL ve konvansiyonel üretim için 10610.53 TL dir.  Anahtar Kelimeler: Bağcılık, Organik tüplü asma fidanı, konvansiyonel tüplü asma fidanı, Üretim, Maliyet. Abstract The aim of this study was to calculate production cost and revenue of organic and conven-tional potted grapevine sapling. This study was carried out Viticulture Research Institute in Manisa during the production period 2013-2015. It was determined to production costs of organic potted grapevine and conventional potted grapevine sapling per decare. Production cost was 19016.03 TL for the potted organic vine and for the conventional potted vine 17144.47 TL. Per decare net profit was 20178.97 TL for potted organic vine and 10610.53 TL for conventional potted vine.  Keywords: Viticulture, Organic potted grapevine sapling, Conventional Potted Grapevine Sapling, Production, Cost.  An Economic Comparison of Organic and Conventional Potted Grapevine Sapling Production Applications Geliş Tarihi (date of arrival): 23.06.2016  Kabul Tarihi (date of acceptance): 21.07.2016 9 maktadır (GTHB, 2016). Bu üretimlerde kuru meyveler ve sert kabuklu meyveler ile yaş meyve sebzeler ön plana çıkarken işlenmiş ürünler içerisinde de meyve suları ve konsantreleri, dondurulmuş meyve ve sebze-ler ile zeytinyağı ilk sıralardadır. Pek çok ülkede organik tarım yöntemleri yasa ve ku-rallarla belirlenmiştir. Türkiye'de organik tarımın ticari önem kazanması 1990'larda olmuştur. 1992 yılında “Ekolojik Tarım Organizasyonu Derneği (ETO)' kurul-muş, 1994'de “Bitkisel ve Hayvansal Tarım Ürünlerinin Ekolojik Metotlarla Üretilmesine ilişkin Yönetmelik”, 2002'de ise “Organik Tarımın Esasları ve Uygulaması-na ilişkin yönetmelik” yürürlüğe girmiştir. 2004 yılında “5262 sayılı organik tarım kanunu” kabul edilmiş ve böylece Gıda, Tarım ve Hayvanlık Bakanlığı’nın kontrol ve denetiminde organik üretimin kuralları belirginleş-miştir (03.12.2004 tarih ve 25659 sayılı Resmi Gazete). Organik bitkisel üretimde; bu ürünlerin yetiştirilmesi için gerekli olan tohum, fide ve fidan gibi üretim ma-teryallerinin de organik olması gerektiği "Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik" ile belirtilmiştir (11.07.2002 tarih ve 24812 sayılı Res-mi Gazete). Fakat iç piyasada organik çoğaltma mater-yallerinin bulunmaması nedeni ile bu karar esnek bir şekilde uygulanmaktadır. Halen organik fide ve fidan üretimi konusunda bugüne kadar büyük bir gelişme olmamış, konuyla ilgili çalışmalar son dönemlerde yürütülmeye başlamıştır. 2004 yılında Adana koşulla-rında organik çilek fidesi yetiştirme olanakları araştırıl-mış; bazı geleneksel uygulamalar ile organik fide uygu-lamalarının verim ve kaliteye etkileri incelenmiştir (Iğdırlı ve Türemiş, 2008). Değerlendirilen koşullarda (çiftlik gübresi, tavuk gübresi, yeşil gübreleme ve bun-ların kombinasyonları) organik çilek fidesinin verim ve kalitesi kontrole göre artmış ve organik çilek fidesi yetiştirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Gaziantep’te 2007-2008 yıllarında sera koşullarında üretilen antep-fıstığı fidanlarına uygulanan organik kaynaklı girdilerin (gidya, hümik asit, torf ve saman gb) en az kimyasallar kadar bitkinin fiziksel gelişimini olumlu etkilediği ifade edilmiştir (Demirkıran ve Cengiz, 2011). 2015 yılında üretilen sertifikalı asma fidanı sayısı 4,981,436 adettir (GTHB, 2016). Ancak organik asma fidanı üretimi henüz mevcut değildir.  Konvansiyonel asma fidanı üretiminde randıman ve kaliteyi arttırmak için anaçla kalem arasındaki kallus bağlantısının çok iyi kurulması, köklenmenin normal düzeyde olması ve çimlendirme sonrası ortam koşullarının optimum düzeyde bulunması gerekmektedir. Bunu sağlayabil-mek için birtakım hormon uygulamaları yapılmaktadır. Ancak organik üretimde hormon uygulamalarının yasaklanmış olması nedeni ile bitki gelişimini teşvik edici bakterilerden (PGPR) yararlanılabileceği bu şekil-de kök gelişiminin teşvik edilebildiği belirtilmiştir (Çakmakçı vd, 2007). Organik asma fidanı üretiminde; bitki gelişimini teşvik edici bakteri uygulamaları ile hem fidan randıman ve kalitesinin belirlenmesi hem de uygulamaların ekonomik faktörler açısından değer-lendirilmesi ile elde edilen bilgi birikimi; organik ta-rımda fidan üretimine yönelik altyapının oluşturulması bakımından önemlidir. Bu doğrultuda yapılan bu çalış-ma ile Türkiye’de bağcılığın en yoğun olduğu Ege Böl-gesinde; organik tüplü asma fidanı üretim uygulama-ları ile geleneksel olarak üretilen tüplü asma fidanı üretim uygulamalarının ekonomik açıdan karşılaştır-masını yapmak amaçlanmıştır.  2. Materyal ve Yöntem Sera koşullarında 1103 Paulsen anacı üzerine aşılan-mış Sultani Çekirdeksiz üzüm çeşidinin organik girdiler (PGPR+Mikoriza) kullanılarak hazırlanan yetiştirme ortamına ait tüplü “organik asma fidanı” üretim mali-yetleri ile konvansiyonel olarak üretilen tüplü asma fidanı maliyetleri 2015 yılı fiyatları ile hesaplanmıştır. Bunun için gerekli olan veriler 2013-2015 yıllarında Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsünde tutulmuş olan 3 yıllık kayıtlardan elde edilmiştir. Üretim süreci tüm ayrıntılarıyla ortaya konularak hesaplamalar yapılmış-tır. Üretim maliyeti hesaplamalarında alternatif mali-yet unsuru dikkate alınmıştır. İnsan işgüçleri ile ilgili değerlendirmelerde bir işgücü 8 saat olarak alınmış ve işgüçleri erkek işgücüne  (EİG) dönüştürülmüştür (Erkuş, 1995). Çeşitli giderlerde masraflar toplamının %5’i, sermaye faizinde; masraflar toplamı+çeşitli gi-derlerin %10’u (Ziraat Bankasının bitkisel üretim kredi faizinin 6 aylık oranı) alınmıştır. Organik ve konvansi-yonel asma fidanı üretim maliyetleri hesaplanırken; üretim masrafları, birim maliyetler ve fidan üretimin-den elde edilen net kar birim alan üzerinden hesap-Meyve Bilimi/Fruit Science lanmıştır. Buna göre; 1 dekardaki fidan sayıları aşılı arazi fidanı için 13000 adet/da (9.5x80 cm), olarak üretildiğinden sera koşullarında üretilen tüplü fidan içinde 13000 adet üzerinden hesaplamalar yapılmıştır. Organik ve konvansiyonel fidan üretim şekline göre elde edilen fidan sayıları açısından randıman hesapla-narak birim maliyetler saptanmıştır. Randıman dikilen tüplü fidanlardan tutmuş olanların yüzdesi ile hesap-10 Organik ve Konvansiyonel Tüplü Asma Fidanı Üretim Uygulamalarının….  Çizelge 1. Organik ve konvansiyonel tüplü asma fidanı üretiminde dekara maliyet (TL/da) Table 1. Production cost of organic and convensional potted grapevine sapling per decare (TL/da) MALİYET UNSURLARI Masraf Tutarı Masraf Oranı Grup Masraf Oranı Genel A- İŞÇİLİK GİDERLERİ Organik Konvansiyonel Organik Konvansiyonel Organik Konvansiyonel  Amerikan Asma Çeliklerinin Hazırlanması 371.25 371.25 5.77 6.33 1.95 2.17  Aşılı Asma Çeliklerinin Hazırlanması 103.4 103.4 1.61 1.76 0.54 0.60 Aşılama İşlemleri 849.75 849.75 13.20 14.50 4.47 4.96  Dikim Öncesi Hazırlığı 1457.5 1457.5 22.63 24.86 7.66 8.50 Seraya Dikim 357.5 165 5.55 2.81 1.88 0.96  Bakım İşleri 1650 1265 25.62 21.58 8.68 7.38 Alıştırma 1595 1595 24.77 27.21 8.39 9.30  Kontroller etiketleme 55 55 0.85 0.94 0.29 0.32 TOPLAM  A 6439.4 5861.9 100.00 100.00 33.86 34.19 B- MATERYAL GİDERLERİ             Çelik bedeli 3900 3900 38.08 42.54 20.51 22.75 Aşı kalemi 1300 1300 12.69 14.18 6.84 7.58 Kırmızı Parafin 240 240 2.34 2.62 1.26 1.40 Beyaz Parafin 195 195 1.90 2.13 1.03 1.14 Çam talaşı 1200 1200 11.72 13.09 6.31 7.00 Çam kabuğu 180 180 1.76 1.96 0.95 1.05 Perlit 202.5 202.5 1.98 2.21 1.06 1.18 Torf 500 500 4.88 5.45 2.63 2.92 Çiftlik gübresi 355 355 3.47 3.87 1.87 2.07 Bahçe toprağı 55 55 0.54 0.60 0.29 0.32 Torba 500 500 4.88 5.45 2.63 2.92 Bakteri (PGPR) 35 - 0.34 - 0.18 - İlaç bedeli 17.5 4.6 0.17 0.05 0.09 0.03 Mikoriza 45 - 0.44 - 0.24 - Hormon - 20 - 0.22 0.00 0.12 Elektrik 481.4 481.4 4.70 5.25 2.53 2.81 Su 30 30 0.29 0.33 0.16 0.17 Aşı bıçağı ve Takoz 5 5 0.05 0.05 0.03 0.03 Sertifika ücreti 1000  9.76 - 5.26 - TOPLAM  B 10241.4 9168.5 100.00 100.00 53.86 53.48 GENEL TOPLAM  A+B 16680.8 15030.4     87.72 87.67 C- ORTAK GİDERLER             Diğer Giderler (%5) 834.04 751.52 35.72 35.55 4.39 4.38 Sermayenin Faizi (%10) 900.76 811.64 38.57 38.39 4.74 4.73 İdari ve Genel Giderler Payı % 3 500.42 450.91 21.43 21.33 2.63 2.63 Sera Kirası 100 100 4.28 4.73 0.53 0.58 TOPLAM  C 2335.23 2114.07 100.00 100.00 12.28 12.33 YAPILAN MASRAFLAR TOPLAMI A+B+C 19016.03 17144.47     100.00 100.00 lanmıştır (tüplü fidan randımanı (%) =elde edilen tüplü asma fidanı adedi x 100 / tüpe dikilen toplam aşılı çelik adedi). Üretimde kullanılan girdilerin 2015 yılı üretim dönemindeki birim fiyatları dikkate alınmıştır. Fidan satış fiyatı 2015 yılı için konvansiyonel üretimde 3.5 TL/adet organik üretimde 4.5 TL/adet olarak alın-mıştır. Dekara üretim maliyeti belirlendikten sonra elde edi-len fidan miktarına bölünerek fidan maliyeti bulun-muştur. Gayri safi üretim değerinden dekara yapılan toplam üretim masrafları düşülerek net kar hesaplan-mıştır. 3. Bulgular ve Tartışma Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsünde sera koşulla-rında tüplü olarak üretilen organik ve konvansiyonel asma fidanı üretim maliyetlerine ilişkin dekara maliyet ve masraf kalemleri Çizelge 1’de verilmiştir. Burada görüldüğü gibi organik asma fidanı üretiminde maliyet konvansiyonel asma fidanı üretimine göre %10.92 daha yüksektir. Bunun nedeni organik asma fidanı üretimde fidanların seraya dikimi öncesinde organik girdi uygulaması için konvansiyonel üretime göre ek işçilik kullanılması, materyal masraflarının daha fazla olması ve sertifika bedelidir.  Organik ve konvansiyonel asma fidanı üretiminde kullanılan işgüçlerine ait veriler ise Çizelge 2’de yer almaktadır. Organik asma fidanı üretiminde 117.08 EİG harcanırken konvansiyonel üretimde 106.58 EİG miktarına ihtiyaç duyulduğu belirlenmiştir.  Her iki üretim şeklinde de genelde en fazla işgücü ihtiyacı; harç hazırlama, torba doldurma, torbaları serada yerleştirme gibi dikim öncesi hazırlığı (26.50 EİG) sırasında olmuştur. Ayrıca alıştırma yerine çıkarır-ken fidanların tasnifi ve ayıklanması (17 EİG), alıştırma işlemleri (13 EİG),  aşılama işlemleri (15.45 EİG) sıra-sında da işgücü ihtiyacı oldukça yüksek olmuştur. Organik asma fidanı üretiminde mikoriza ve bakteri uygulama işlemlerine de 7 EİG harcanmıştır. Materyal masrafları açısından fidan tipleri incelendi-ğinde ise; organik fidan üretiminde materyal harca-malarının, konvansiyonel üretime göre %11.70 daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bunun nedeni organik fidan üretiminde uygulanan; bitki gelişimini teşvik eden bakteri (PGPR) ve mikoriza fiyatının, konvansiyo-nel üretimde kullanılan hormon fiyatından yüksek olması ve sertifikalandırma ücretidir. Her iki üretim şeklinde de çelik bedeli ile çam talaşı, çam kabuğu, perlit, torf, çiftlik gübresi gibi harç materyali için yapı-lan masraf en fazla harcama kalemini oluşturmuştur. Ayrıca aşı kaleminin de materyal masrafları içerisinde-ki payı yüksek olmuştur. Yapılan çalışmada fidan ran-dımanları dikkate alınarak elde edilen fidan sayısına göre fidan maliyetleri incelendiğinde; organik asma fidanı (2.18 TL/adet) üretiminde randımanın yüksek olması nedeniyle fidan maliyetinin konvansiyonel (2.16 TL/adet)  üretime yakın olduğu belirlenmiştir. (Çizelge 3). Türkiye’de ortalama olarak; randıman tüplü fidan üretiminde %35-85 arasında değişmekte-dir. Bu çalışmada da sera koşullarındaki tüplü fidan 11 Meyve Bilimi/Fruit Science Çizelge 2. Organik ve konvansiyonel tüplü asma fida-nı u retiminde işgu cu  kullanımı (Dekar) Table 2. Use of the labor force for producing organic and conventional potted grapevine sapling Fidan Tipi İşgücü  (EİG) Organik Asma Fidanı 117.08 Konvansiyonel Asma Fidanı 106.58  Çizelge 3. Organik ve konvansiyonel tüplü asma fidan üretim maliyetleri ve elde edilen net kar (dekar)  Table 3. Production cost and net income of organic and conventional potted grapevine sapling (decare)  Fidan Türü Elde edilen fidan sayısı Toplam Masraf (TL) Fidan Maliyeti Fidan satış fiyatı (TL/adet) BUD Net kar Randıman (%)  Organik Asma Fidanı 67 8710 19016.03 2.18 4.5 39195 21105.41 Konvansiyonel Asma Fidanı 61 7930 17144.47 2.16 3.5 27755 11411.02 üretimi 3 yıllık fidan randımanı; organik üretimde %67 olurken konvansiyonel üretimde %61 olmuştur.  Net kar açısından fidan tipleri değerlendirildiğinde; organik asma fidanı üretiminin  elde edilen fidan sayısı nedeniyle öne çıktığı belirlenmiştir. Organik asma fidanı üretimi henüz Türkiye’de mevcut değildir. Bu nedenle piyasa fiyatı oluşmamıştır. Ancak diğer ürün-lere ait organik fide, fidan fiyatları konvansiyonele göre %30 daha yüksek satılabilmektedir. Bu nedenle organik asma fidanı satış fiyatı 4.5 TL/adet olarak ka-bul edilmiş ve buna göre elde edilen gayri safi üretim değerinden toplam üretim masrafları çıkarıldığında net kar 20417 TL olarak hesaplanmıştır.  Konvansiyo-nel asma fidanı üretiminde ise piyasa rayiç fiyatı olan 3.5 TL/adet satış fiyatından dekara elde edilen net kar 10734 TL’dir.  4. Sonuç Fidan üretiminde maliyeti etkileyen en önemli faktör fidan randımanıdır. Organik üretimde verimin düşece-ği yaygın bir kanı olsa da fidan üretiminde kullanılan girdilerin fidan kalitesi ve randımanı üzerine yapmış oldukları olumlu etkiden dolayı konvansiyonel üreti-me göre randıman yüksek olmuştur. Iskarta fidan miktarındaki azalma giderlerin fidan başına düşen miktarlarını da azaltmıştır. Bu nedenle fidanlık işlet-melerinde hem daha kaliteli üretim materyali elde etme hem de daha yüksek satış fiyatı ile daha yüksek gelir elde etme anlamında organik asma fidanı üreti-mine başlanılmalı, yaygınlaştırılması yönünde teşvikler ve çalışmalar yapılmalıdır. Teşekkür Bu çalışma 111G151 Nolu TÜBİTAK KAMAG projesi kapsamında yürütülmüş olup yazarlar TÜBİTAK’a te-şekkürü borç bilirler. Kaynaklar Çakmakçı R, Erdoğan ÜG, Oral B, 2007. Bitki Gelişimini Teşvik Edici Rizobakteri Aşılamalarının Bitki Kök Siste-mi Üzerine Etkisi, Türkiye VII. Tarla Bitkileri Kongresi, 25-27 Haziran 2007, Erzurum, 628-631. Demirkıran AR, Cengiz MÇ, 2011. Değişik Materyaller 12 Organik ve Konvansiyonel Tüplü Asma Fidanı Üretim Uygulamaları…. (Gidya, Alsil, Deniz Yosunu, Hümik Asit, Yosun ve Torf) ile Kimyasal Gübre Uygulamalarının Antep Fıstığı (Pistacia vera L.) Fidanı Üzerine Etkilerinin İncelenme-si. Bingöl Üniversitesi, Fen Bilimleri Dergisi, 1(1), Bin-göl, 43-50.  Erkuş A, 1995. Tarım Ekonomisi. A.Ü.Z.F. Eğitim Araş-tırma ve Geliştirme Vakfı Yayınları No:5, Ankara. IFOAM (International Federation of Organic Agricul-ture Movements), 2016. The World of Organic Agri-culture, Statistics and Emerging Trends 2012, Switzer-land, p:338 Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, 2016. BUGEM Faaliyetleri, Ankara. (http://www.tarim. gov.tr/sgb/ Belgeler/Sag MenuVeriler/ BUGEM.pdf) Iğdırlı D ve Türemiş NF, 2008. Adana Koşullarında Organik Çilek Fidesi Yetiştirme Olanakları. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Cilt:17-7, Adana, 11-19. T.C. Resmi Gazete, 2002. Organik Tarımın Esasları ve Uygulamasına İlişkin Yönetmelik. Sayı: 24812, Resmi Gazete Tarihi: 11.07.2002. T.C. Resmi Gazete, 2004. Organik Tarım Kanunu. Sayı: 25659, Kanun no: 5262, Resmi Gazete Tarihi: 03.12.200. 

Organik ve Konvansiyonel Tüplü Asma Fidanı Üretim Uygulamalarının Ekonomik Karşılaştırması

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Organic Eprints