Niedbalski, Jakub

Przegląd Socjologii Jakościowej

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Przegląd Socjologii Jakościowej • www.przegladsocjologiijakosciowej.org 207©2014 PSJ Tom X Numer 1206Jakub NiedbalskiUniwersytet ŁódzkiRecenzja książkiDariusz Kubinowski (2013) Idiomatyczność – synergia – emergencja. Rozwój badań jakościowych w pedagogice polskiej na przełomie XX i XXI wieku. Lublin: Wydawnictwo MakmedBadania jakościowe w naukach społecznych i – szerzej – humanistycznych przeszły na przestrzeni ostatnich dekad znaczącą ewolucję. Dotyczyła ona zarówno ich rozwoju, jak i coraz powszechniejszego stosowania przez rosnącą gru-pę badaczy. Nie mniej istotne są widoczne zmiany światopoglądowe środowiska naukowego w Pol-sce, prowadzące do uprawomocnienia badań ja-kościowych w świecie akademickim. Tym samym dokonał się wyraźny zwrot w zakresie uprawiania badań jakościowych, który sukcesywnie doprowa-dził do wyjścia badaczy jakościowych z cienia aka-demickiej marginalizacji. Książka Dariusza Kubinowskiego pod tytułem Idiomatyczność – synergia – emergencja. Rozwój badań jakościowych w pedagogice polskiej na przełomie XX i XXI wieku to pozycja, w której autor obrazowo Jakub Niedbalski, doktor socjologii, adiunkt w Katedrze Socjologii Organizacji i Zarządzania Insty-tutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego. Specjalizuje się w komputerowej analizie danych jakościowych, me-todach badań jakościowych, zagadnieniach socjologii niepełnosprawności i sportu. Prowadzi badania poświę-cone aktywizacji fizycznej i uprawianiu sportu przez osoby niepełnosprawne fizycznie. Autor książek: Żyć i pracować w domu pomocy społecznej. Socjologiczne studium interakcji personelu z upośledzonymi umysłowo podopiecz-nymi (Wydawnictwo UŁ, Łódź 2013) oraz Odkrywanie CAQDAS. Wybrane bezpłatne programy komputerowe wspo-magające analizę danych jakościowych (Wydawnictwo UŁ, Łódź 2013).Dane adresowe autora:Katedra Socjologii Organizacji i Zarządzania  Instytut Socjologii Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny UŁ ul. Rewolucji 1905 r. nr 41/43, 90-214 Łódźe-mail: jakub.niedbalski@gmail.comprzedstawia charakter oraz zakres tych przemian, zwłaszcza w naukach społecznych zorientowanych humanistycznie. Dariusz Kubinowski to badacz z dużym doświadczeniem, od lat zaangażowany w szeroko zakrojoną działalność propagującą ba-dania jakościowe na gruncie polskiej pedagogiki. Tożsamość naukowa autora ma swoje umocowanie w wielu publikacjach naukowych oraz licznych inicjatywach promujących badania jakościowe. Do jego najbardziej znanych pozycji książkowych na-leży między innymi redagowana wspólnie z Ma-rianem Nowakiem Metodologia pedagogiki zoriento-wanej humanistycznie (Kubinowski, Nowak 2006) oraz autorska monografia zatytułowana Jakościowe badania pedagogiczne – filozofia, metodyka, ewaluacja (Kubinowski 2010). Prezentowania monografia stanowi bezpośrednią kontynuację jego programowego zaangażowania w ugruntowywanie i rozwijanie wykładni peda-gogiki zorientowanej humanistycznie. Jak suge-ruje autor, powinna być ona traktowana komple-mentarnie z wcześniejszą książką Jakościowe bada-nia pedagogiczne (Kubinowski 2010), która stano-wiła swego rodzaju wprowadzenie do zagadnień rozwijanych i szerzej rozpatrywanych obecnie. W najnowszej monografii Dariusz Kubinowski koncentruje się na kwestiach metodologicznych, zabierając głos w toczącej się debacie naukowej zogniskowanej wokół badań jakościowych. Książ-ka powstała również jako rezultat dyskusji prowa-dzonych przez autora z odbiorcami Jakościowych badań pedagogicznych (Kubinowski 2010). Jak pisze w recenzowanej pracy, „wśród uwag krytycznych, którym zawdzięczam zamysł zrealizowanych przeze mnie w ostatnim okresie intensywnych studiów i badań metodologicznych, chciałbym przywołać dwie o znaczeniu zasadniczym w in-spiracji do przygotowania niniejszej monografii” (Kubinowski 2013: 16). Pierwsza z nich dotyczyła zarzutu, że autor stosunkowo niewiele miejsca poświęcił wyłożeniu własnej koncepcji metodo-logicznej prowadzenia jakościowych badań peda-gogicznych i jej bardziej pogłębionemu rozwinię-ciu. Druga uwaga odnosiła się z kolei do tego, że – zdaniem krytyków – znaczący dorobek polskich jakościowych badaczy pedagogicznych nie został przez Dariusza Kubinowskiego w należyty sposób zauważony i omówiony. Reakcją na te zarzuty jest właśnie prezentowana książka, której struktura została celowo tak po-myślana, aby stanowiła wyraźną odpowiedź na powyższe uwagi krytyczne. Z tego względu część pierwsza książki poświęcona została wykładni kluczowych elementów autorskiej koncepcji tak zwanych „nowych” badań jakościowych jako doj-rzałej, zaawansowanej wersji całościowego my-ślenia o tej dziedzinie empirycznej aktywności poznawczej, realizowanej na gruncie współcze-snych nauk społecznych zorientowanych huma-nistycznie. We wstępie do tej części swojej pracy autor podejmuje kwestie związane z kontrower-sjami istniejącymi wokół badań jakościowych, jednocześnie proponując ramy racjonalnego dys-kursu akademickiego. W drugim rozdziale części pierwszej Dariusz Kubinowski przedstawia zło-żoność i wieloparadygmatyczność współczesnych badań jakościowych w naukach społecznych. W tym celu w książce zawarł przegląd różnych stanowisk zarówno rodzimych, jak i zagranicz-nych badaczy. Kolejny, trzeci rozdział niniejszej Recenzja książki: Dariusz Kubinowski (2013) Idiomatyczność – synergia – emergencja. Rozwój badań jakościowych w pedagogice polskiej na przełomie XX i XXI wieku. Lublin: Wydawnictwo MakmedPrzegląd Socjologii Jakościowej • www.przegladsocjologiijakosciowej.org 209©2014 PSJ Tom X Numer 1208części monografii, poświęcony został rozważa-niom na temat rozumienia metodyczności badań ja-kościowych we współczesnej praktyce badawczej. W rozdziale tym autor przedstawia swoją pro-pozycję zasad metodycznych realizacji projektu „nowych” badań jakościowych osadzonych w na-ukach społecznych zorientowanych humanistycz-nie. W trzech kolejnych rozdziałach autor odkry-wa przed czytelnikami i szczegółowo omawia tytułowe, a zarazem fundamentalne wyznaczniki uprawiania „nowych” badań jakościowych, ja-kimi są: idiomatyczność, synergia i emergencja. Owe zasady (cechy czy też kryteria – jako o nich pisze Kubinowski) tworzą główną oś, wokół któ-rej autor dostrzega możliwość kreowania modeli konkretnych projektów „nowych” badań jako-ściowych w naukach społecznych. W ostatnim rozdziale części pierwszej książki autor podej-muje próbę doprecyzowania sensu teoretyczne-go i wymiaru praktycznego „nowych” badań ja-kościowych w naukach społecznych, nawiązując przy tym do niezwykle ciekawej i posiadającej duży potencjał rozwoju, utworzonej w roku 2012 z jego inicjatywy Transdyscyplinarnej Sieci Bada-czy Jakościowych.Druga część recenzowanej monografii poświęcona została przedstawieniu typologii i egzemplifikacji praktyk badań pedagogicznych zorientowanych humanistycznie, zrealizowanych przez polskich badaczy na przełomie XX i XXI wieku. Dariusz Kubinowski zaznacza, że jego celem w tej części pracy było przedstawienie panoramy krystalizują-cych się metodologii jakościowych w pedagogice polskiej. Autor dokonuje tutaj prezentacji i anali-zy swoistej mapy typologicznej aktualnie stoso-wanych modeli podejść jakościowych w obszarze pedagogiki polskiej, w opracowaniu której – jak dodaje  – istotną rolę odegrało rozpoczęte w marcu 2013 roku z inicjatywy Krzysztofa T. Koneckiego „mapowanie” praktyk badań jakościowych w na-szym kraju. Książka Dariusza Kubinowskiego posiada niewąt-pliwie duży potencjał poznawczy, będąc pozycją niezwykle dopracowaną merytorycznie, w której znalazły się kluczowe idee i stanowiska najbar-dziej wpływowych badaczy jakościowych w pol-skiej pedagogice. Autor w sposób holistyczny, a za-razem dogłębny pokazuje aktualną sytuację nauk społecznych, przede wszystkim zaś pedagogiki w jej jakościowym wydaniu. Książka powinna znaleźć szerokie grono odbior-ców, zarówno wśród osób spoza środowiska aka-demickiego, które poszukują dla siebie ciekawych inspiracji utrzymanych w duchu humanistycz-nym, jak również badaczy i naukowców z róż-nych dziedzin nauk społecznych, preferujących jakościowy styl badań, ale także utożsamiających się z „innymi wspólnotami paradygmatycznymi”. Autor zwraca się do tej ostatniej grupy czytelni-ków, nawołując do dialogu i wzajemnych uzgod-nień prowadzonych na zasadach partnerstwa, a nie narzucaniu odmiennych perspektyw po-znawczych. Zamiarem autora jest bowiem stwo-rzenie dogodnych warunków do poważnej debaty na temat redefinicji wykładni naukowości w wer-sji pozytywistycznej, która jego zdaniem wyma-ga pogłębionej refleksji i wypracowania nowych praktyk badawczych, bliższych potrzebom współ-czesnej nauki. Jakub NiedbalskiMonografia Dariusza Kubinowskiego to pozycja z całą pewnością godna polecenia, skierowana zarówno do badaczy już doświadczonych, jak i tych, którzy dopiero rozpoczynają swoją przy-godę z jakościową analizą danych, zwłaszcza zaś do doktorantów i studentów takich dyscyplin na-ukowych, jak psychologia, pedagogika czy socjo-logia. CytowanieNiedbalski Jakub (2014) Recenzja książki: Dariusz Kubinowski (2013) „Idiomatyczność – synergia – emergencja. Roz-wój badań jakościowych w pedagogice polskiej na przełomie XX i XXI wieku. Lublin: Wydawnictwo Makmed. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 10, nr 1, s. 206–209 [dostęp dzień, miesiąc, rok]. Dostępny w Internecie: ‹www.przeglad-socjologiijakosciowej.org›.BibliografiaRecenzja książki: Dariusz Kubinowski (2013) Idiomatyczność – synergia – emergencja. Rozwój badań jakościowych w pedagogice polskiej na przełomie XX i XXI wieku. Lublin: Wydawnictwo MakmedKubinowski Dariusz (2010) Jakościowe badania pedago-giczne – filozofia, metodyka, ewaluacja. Lublin: Wydaw-nictwo UMCS.Kubinowski Dariusz, Marian Nowak, red., (2006) Metodologia pedagogiki zorientowanej humanistycznie. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Recenzja książki: Dariusz Kubinowski (2013) Idiomatyczność – synergia – emergencja. Rozwój badań jakościowych w pedagogice polskiej na przełomie XX i XXI wieku. Lublin: Wydawnictwo Makmed

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/7541/1/PSJ_10_1_Niedbalski.pdf

Recenzja książki: Dariusz Kubinowski (2013) Idiomatyczność – synergia – emergencja. Rozwój badań jakościowych w pedagogice polskiej na przełomie XX i XXI wieku. Lublin: Wydawnictwo Makmed

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)