Póster presentado no XXIX Encontro Nacional da Associação Portuguesa de Linguística. Coímbra, 23-25 outubro 2013

Mouzo Villar, Rosa

Repositorio Institucional da Universidade de Santiago de Compostela

DSpace da Universidade de Santiago de Compostela http://dspace.usc.es/ Instituto da Lingua Galega ______________________________________________________________________  http://ilg.usc.es/ Rosa Mouzo Villar (2013): “Que nos espere aló moitos anos. O campo semántico da morte no ALPI”. XXIX Encontro Nacional da Associação Portuguesa de Lingüística. Coímbra, 23-25 outubro 2013 [Póster]. __________________________________________________________________________            You are free to to copy, distribute and transmit the work under the following conditions:  Attribution — You must attribute the work in the manner specified by the author or licensor                (but not in any way that suggests that they endorse you or your use of the work).   Non commercial — You may not use this work for commercial purposes.    Que nos espere aló moitos anos.  O campo semántico da morte no ALPI  Rosa Mouzo Villar Instituto da Lingua Galega (USC) O ALPI COMO FERRAMENTA DE TRABALLO Os datos do Atlas Lingüístico de la Península Ibérica (ver Fig. 1) foron recollidos principalmente entre 1931-1936, aínda que debido á Guerra Civil española quedaron estancados os traballos en Cataluña, Galicia e Portugal, que se completaron entre 1953 e 1954.  As enquisas do territorio galego (53 puntos) foron realizadas por Aníbal Otero e Aurelio Espinosa e as de Portugal (93 puntos) por Lindley Cintra, Otero e Nobre de Gusmão. Os cuestionarios deste atlas dirixido por Navarro Tomás estaban divididos en dúas seccións:       I, Fonética, Morfoloxía e Sintaxe e II, Léxico e Etnografía. Neste último (caderno IIE, composto por 828 cuestións) é onde se atopan as preguntas coas que traballamos (ver Fig. 2):    Fig. 6 Velorio en Vilela, concello de Taboada, Lugo. Anos 30. Imaxe cedida por Ana García García. Fig. 1 Puntos de enquisa do ALPI. Atlas Lingüístico de la Península Ibérica (1962). Madrid: CSIC. Fig. 2 Caderno 245.IIE, Montemor-o-Velho, Coimbra (Portugal), p. 24.  CONCLUSIÓN  Os falantes a un e outro lado do Miño comparten fórmulas para a creación semántica dunha mesma realidade, non só pola proximidade lingüística, senón tamén por ser partícipes dunha mesma relixión: a cultura tradicional ligada pola relixiosidade e a lingua como expresión desa cultura. Mais tamén existen termos que escapan desta relación cultura-relixión e que poden estar máis achegados a ritos pagáns como é o caso de esquife. Isto reflicte a riqueza que nos ofrecen os atlas lingüísticos ó constituíren un tesouro non só sobre as variedades lingüísticas, senón tamén sobre o modo que teñen as civilizacións de categorizar e conceptualizar.  Os datos lingüísticos, como podemos ver nos mapas adxuntos, seguen a crear unidades culturais, por iso cremos que é fundamental ter en conta os datos da Península para investigacións futuras. O gran número de respostas rexistradas en cada unha das preguntas e a variedade que estas presentan é un reflexo da importancia que os ritos funerarios tiñan na sociedade galega e na portuguesa dos anos 30 e 50. Resulta sorprendente que no territorio portugués se rexistraran 75 puntos sen resposta para a pregunta referida a velorio, razón que nos levou a prescindir do mapa 660b. Nombres y ceremonias del velorio:  Con todo, para facer unha interpretación rigorosa da falta de datos é necesario realizar numerosas investigacións etnográficas e coñecer a fondo as tradicións funerarias populares cara a futuros traballos.   Na última pregunta, Tratamiento del muerto, ocorreu xusto o contrario: o elevado número de respostas impediu que se puideran reflectir todas elas nun mapa de fácil lectura sen que se perdese información. Nas numerosas respostas recollidas déixase ver o estreito vínculo entre a morte e a relixión: 660c. Mortaja 660d. Ataúd 660e. Cortejo fúnebre OS DATOS Fig. 3  Fig.  5  Fig. 4 • 660b. Nombres y ceremonias del velorio • 660c. Mortaja (ver Fig. 3) • 660d. Ataúd (ver Fig. 4) • 660e. Cortejo fúnebre (ver Fig. 5) • 661. Tratamiento del muerto ■ Galicia: Dios lle perdone (24), Dios o descanse (8), En gloria estea (6), En paz descanse (6), Dios o teña na gloria (5), Dios o teña en descanso, En paz estea (4), Dios lle faga ben (2), Dios o poña onde folgue e descanse (1), Dios o teña en estado de gracia (1), Dios o conserve aló  moitos anos (1), Que nos espere aló moitos anos (1), Dios lle teña a alma no ceo (1), Dios lle dea a gloria (1), Dios lle dea el cielo (1), Dios o queira que estea no ceo (1), Que Dios haxa (1).  ■ Portugal: Que Deus tem (31), Deus haja (24), Deus lhe perdõe (20), Que Deus tenha (7), Que Deus o tenha no céu (7), No céu esteja (5), Que Deus levou (5), Que Deus o perdõe (4),  Deus o tenha em descanso (2), Deus o tenha lá no outro mundo (2), Que vai dar contas a Deus (1), Que subiu ao céu (1), Que está com os anjos (1), Que está no céu (1), Que Deus lhe tenha descanso (1), Deus nosso senhor le perdõe as suas alminhas (1), Que Deus leve (1), Que Deus me levou (1), Deus o ponha em bom lugar (1), Deus lá tem a alma no seu descanso (1), Que Deus o leve lá para bo descanso (1), Deus lhe dea o céu (1).    ■ Galicia: velorio (13), velatorio (32), dormir onda o defunto (2), acompañar o defunto (1), rezar o defunto (1).   ■ Portugal: mortório (4), acompanhar o defunto (7), pranto (3), clamar (1), sd (75).  

"Que nos espere aló moitos anos". O campo semántico da morte no ALPI [Póster]

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repositorio Institucional da Universidade de Santiago de Compostela