Amor García, Ángeles

Revista de Estudios e Investigación en Psicología y Educación

Repositorio da Universidade da Coruña

REVISTA GALEGO-PORTUGUESA DEPSICOLOXÍA E EDUCACIÓNN° 3 (Vol. 4) Ano 3°-1999 ISSN: 1138-1663Doval, L. Y Santos, M. A. (Eds) (1998). EDUCACIÓN E NEUROCIENCIA.Santiago de Compostela: Consellería de Educación e ordenación Universitaria (153 pp.)Ángeles AMOR GARCÍAOs profesores Lisardo Doval e Miguel A.Santos quixeron facer desta obra "Educacióne neurociencia" unha recompilación de dife-rentes artigos nos que se pretende destacar aunión que dende fai uns anos está emerxendoentre a neurociencia e a pedagoxía. Abórdaseo tema dende a perspectiva de diferentes pro-fesionais adicados á ámbalas dúas ciencias.As neurociencias están despexando, dendea década dos anos 50, grandes interrogantes,que nin a psicoloxía anterior (ben de orienta-ción conductista ou de rasgos máis cognitivis-tas), nin a pedagoxía, foran capaces de resol-ver respecto a formación do coñecemento noámbito escolar e os problemas que nese entor-no poden aparecer. A unión neurociencia-pedagoxía, foran capaces de resolver respectoa formación do coñecemento no ámbito esco-lar e os problemas que nese entorno podenaparecer. A unión neurociencia-pedagoxía teno propósito de optimiza-los procesos de ensi-no-aprendizaxe no contexto escolar, poñéndo-se ó servicio do educando para poder incre-menta-la calidade da educación.O texto preséntase dividido en cinco capí-tulos que abordan diferentes aspectos da rela-ción neurociencia-pedagoxía. Estos oito capí-tulos reagrúpanse en tres bloques, cada un doscales ten diferentes cometidos. O bloque pri-meiro, formado polos capítulos 1 e 2, presen-ta os principais logros das neurociencias enrelación co desenvolvemento e aprendizaxe.O bloque segundo, capítulos 3 e 4, analiza osustrato psiconeurolóxico dos diversos aspec-tos involucrados na aprendizaxe. No derradei-ro bloque, formado polos catro últimos capí-tulos' analízase a aplicabilidade destes avan-ces no campo da aprendizaxe escolar.O primeiro capítulo, realizado por AndrésBeiras, presenta os campos e motivos da exis-tencia das neurociencias. Define as neu-rociencias como os diferentes campos cientí-ficos que abordan os niveis de coñecementovixentes sobre o sistema nervioso. Esta amplaabordaxe das neurociencias fai que nelas teñacabida tanto a descripción molecular como aexplicación conductual, e por elo existe den-tro do campo das neurociencas unha grandiversidade disciplinar. O autor sinala taménos tres niveis de interpretación do sistema ner-vioso: nivel medular, nivel encefálico baixo, enivel encefálico alto ou codia cerebral.Finalmente, cítanse os principais aspectos dainvestigación actual neurocientífica, entre osque se poderían destacar: a capacidade de293reparación neuronal, moléculas receptoras dediferentes transmisores, mapas de distribu-ción de sustancias cerebrais e modificaciónintencionada de funcións cerebrais entreoutras.No capítulo 2, o proceso Jorge Barreiro,fai unha exposición dos principais logros dasneurociencias en relación coa aprendizaxe.Describa as áreas máis importantes do cerebrohumano, a súa localización e función. O autorpon de relevo a condición e orixe da asime-tría hemisférica, así como a complementarie-dade funcional dos dous hemisferios para unaxeitado funcionamento dos procesos mentaisdo ser humano.o capítulo 3, realizado por AlfredoCampos e María Ángeles González, presentaa relación entre a imaxe mental e creativida-de, dous aspectos moi importantes no desen-volvemento do suxeito, e moi poucas vecesestimulados no contexto educativo. A creati-vidade aparece con maior facilidade nas per-soas que teñen as áreas visoespaciais do cere-bro, hemisferio dereito, máis desenvoltas ouestimuladas que as correspondentes ás fun-cións verbais, situadas no hemisferio esquer-do. Este feito demostra a especializaciónhemisférica, a pesar de que para que aparezao acto creativo é necesaria a intervención dosdous hemisferios. Dende esta perspectiva etendo en conta que o uso da imaxe mental e acreatividade potencian o desenvolvemento dosuxeito, os autores apostan por unha educa-ción que estimule a súa presencia, co fin deaxudar ó desenvolvemento daqueles suxeitosque presentan alteracións da linguaxe escrita,e contribuir desta forma a unha educación queatenda ás necesidades de todos e cada un dosseus educandos.o profesor García Ramos, da UniversidadeComplutense, analiza o capítulo 4, o construc-to de estilo cognitivo, que como definenKagan, Moss e Sigel (1963) é o "termo que faireferencia ás preferencias estables no modo deorganiza-la percepción e de categoriza-lo294ambiente externo". Faise un escudriñalnentodos estilos Dependiente-Independiente decampo e Reflexividade-Impulsividade, sina-landa que a importancia desta análise é máispráctica que teórica, xa que o que se pretendee defende é unha educación que teña presenteos diferentes estilos cognitivos dos seus edu-candos para adaptar esta ás diferencias indivi-duais nos luodos de procesa-la información, édicir, establecer unha educación individual ediferenciada, que potencia un avance no desen-volvemento por igual para tódolos suxeitos,independientemente do seu estilo cognitivo.No capítulo 5, "Da educación holística ápedagóxica", os profesores Lisardo Doval eMiguel A. Santos analizan os diferentes esti-los pedagóxicos coas súas vantaxes e incon-vintes. Deixando un pouco afastado a pedago-xía tradicional, das que son de sobra coñeci-das as súas deficiencias, sinálanse as grandesavantaxes que ten a pedagoxía adaptativasobre a holística. Deféndese o establecementodunha pedagoxía adaptativa na que o alnbien-te de aprendizaxe se adapte ó alumno, crean-do un ambiente de confianza e autoestima,potenciando nos alumnos diferentes maneirasde procesa-la información e na que este debeadaptarse ás características da tarea. Sinálasea linguaxe internalizada COIUO un dos factoresprimordiais na pedagoxía adaptativa, que faique se desenvolva unha aprendizaxe eficaz,motivadora, que pon luáis énfase nos proce-sos que nos resultados.No seguinte capítulo, desenvolvido poloprofesor Bernardo Gargall0, da Universidadede Valencia, faise referencia ó estilo cognitivoconceptualizado por Kagan (Reflexividade-Impulsividade), á vez que o pon en relacióncoa aprendizaxe. Partindo da idea de que ossuxeitos reflexivos presentan vantaxes sobreos impulsivos en moitas das áreas de aprendi-zaxe, preséntanse técnicas educativas queaxudan a reduci-las impulsividade no suxeito,como por exemplo, a demora forzada, osreforzadores, o modelado, o ensino de estrate-xias axeitadas de escudriñaluento e autoins-tnlcción. Deixando patente que a ref1exivida-de pódese aprender no contexto educativo,preséntanse progralnas de intervención queteñen como obxectivo incrementa-la ref1exi-vidade no suxeito, enfatizando os resultadosque dela se derivan, COlno poden ser mellorasnas cualificacións acadélnicas, lnaior desen-volvemento xuizo lnoral. ...No penúltimo capítulo, o profesor Raúl E.Salas, da Universidade Austral de Chile, segueexalninando o parálnetro da ref1exividade,resaltando a importancia que este ten no pro-ceso educativo. A ref1exividade está presentetanto nos procesos conscientes como supra-conscientes do pensalnento racional e, a pesarde ser innata en moitos suxeitos, pode e debeser ensinada naqueles nos que prima a impul-sividade. Apóstase por unha pedagoxía quefomente o desenvolvelnento da reflexividade,indicando os parálnetros que para iso fan falta,tanto por parte dos responsables do sistemaeducativo COlno do contexto, ó igual que anecesidade de ter en conta os factores psicoló-xicos, cognoscitivos e persoais do educando.Finalmente, o derradeiro capítulo, desen-volvido polos profesores Lisardo Doval eConcepción Losada, céntrase no síntolna deconfusión B/P na escritura, resaltando quenon é algo patognómico e indicando as súasposibles causas. Ofrece talnén algunhas liñasde intervención pedagóxicas para este sínto-ma, que nos achegan ó coñecelnento da etio-loxía do trastorno en función dos resultadosobtidos con cada tipo de intervención.A obra é unha excelente recolnpilacióncunha bóa fundalnentación teórica, e que sendúbida será de gran utilidade para optitniza-lapráctica educativa. O texto é útil talnén paratodas aquelas persoas que estean interesadasna relación que existe entre a neurociencia e aeducación.295

Doval, L. y Santos, M. A. (Eds) (1998). Educación e neurociencia. Santiago de Compostela: Consellería de Educación e ordenación Universitaria (153 .pp.)

http://ruc.udc.es/dspace/bitstream/2183/6693/1/RGP_4-20.pdf

Doval, L. y Santos, M. A. (Eds) (1998). Educación e neurociencia. Santiago de Compostela: Consellería de Educación e ordenación Universitaria (153 .pp.)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repositorio da Universidade da Coruña