Jagodziński, Marek

Polish

Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

R E C E N Z J E ROCZNIKI TEOLOGICZNE Tom LXVIII, zeszyt 2 – 2021DOI: https://doi.org/10.18290/rt21682-9 Ks. Leon SIWECKI, Człowiek odczytany w Bogu Ojcu. Teologiczno-antropologiczne refleksje w nauczaniu Jana Pawła II, Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2020, ss. 209. ISBN 978-83-7306-931-2. Autor omawianej książki, ks. dr hab. Leon Siwecki, jest teologiem do-gmatykiem, profesorem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, zatrudnionym w Katedrze Pneumatologii, Eklezjologii i Mariologii na Wy-dziale Teologii KUL, wykładającym teologię dogmatyczną w Wyższym Se-minarium Duchownym w Sandomierzu. Dorobek naukowy Autora wskazuje na jego szczególne zainteresowanie teologią trynitarną i eklezjologią, ale opublikowana właśnie jego książka została poświęcona antropologii teo-logicznej obecnej w nauczaniu papieża Jana Pawła II. W życiu chrześcijanina na każdym poziomie jego duchowej egzystencji, przy każdej próbie opisania głębi życia mistycznego mamy do czynienia z życiem łaski, które pochodzi od Trójjedynego Boga. Życie chrześcijanina nabiera sensu w perspektywie tajemnicy trynitarnej. Synostwo Boże ukazuje, w jaki sposób życie łaski wypływa z życia trynitarnego i w jaki sposób chrześcijanin uczestniczy w tym życiu łaski. Życie łaską wynika bowiem z osobowej komunii z Bogiem. Aby adekwatnie odzwierciedlać rzeczywi-stość przybranego synostwa Bożego, zanurzamy się w obszar teologii tryni-tarnej. Bóg Trójjedyny odsłania prawdę o sobie w ekonomii swej łaski, zaś dziecięctwo Boże ujęte w tym wymiarze jest wydarzeniem trynitarnym. Trójca Święta stanowi swoisty locus theologicus zrozumienia i pełnego wy-jaśnienia tajemnicy człowieka. Mamy zatem w studium do czynienia z ob-szarem badań, które czerpią inspirację z traktatu dogmatycznego De Deo Uno et Trino (trynitologii), z traktatu De gratia (charytologii) i bazują na tematyce traktatu De homine (antropologii teologicznej wraz z uwzględnie-niem antropologii filozoficznej). Jan Paweł II, wskazując na autentyczną wizję chrześcijańską człowieka, staje tym samym w swoistej konfrontacji z laicką koncepcją antropologii. Papież w wielu miejscach podkreśla i przypomina, że jedną ze słabości współczesnej cywilizacji jest 172  RECENZJE nieadekwatna i niepełna wizja człowieka. Dlatego epoka humanizmu i antropocen-tryzmu, obok niekwestionowanego rozwoju i wkładu w życie człowieka, niesie ze sobą również pewne fiasko człowieka, dotyczące jego prawdziwej tożsamości, god-ności i przeznaczenia. […] Z antropologicznego punktu widzenia uzasadniona staje się teza, iż więź człowieka z Bogiem należy do samej istoty definicji człowieka i na-znacza jego istnienie wymiarem, którego nie można absolutnie pominąć. W po-wszechnym doświadczeniu religijnym, a wyjątkowo w objawieniu przekazanym w Piśmie Świętym, odnajdujemy świadomość prymatu Boga, który szuka człowieka, by wprowadzić go i „zadomowić” w swoim życiu wewnątrztrynitarnym (s. 8 n.). Uczestnictwo w naturze Bożej łączy się z zagadnieniem usynowienia człowieka w Chrystusie. Chodzi o życie, które jest w Bogu, oraz o jego przekazywanie, które ma swój początek we „wnętrzu” Trójcy Świętej. Należy jednak podkreślić, co czyni również wielokrotnie Autor książki, iż uczest-nictwo człowieka w naturze Bożej nie wyraża się w zmieszaniu czy połą-czeniu człowieka z boskością. Uczestnictwo w naturze Bożej nie oznacza, że Bóg pozostaje Bogiem, a człowiek traci swoje człowieczeństwo. Spotkanie z Bogiem rozumiane jest zawsze jako wydarzenie, które należy odczytywać w perspektywie łaski oraz komunii. Trynitarne działanie Boga ad extra jest Jego aktywną otwartością względem człowieka. Bóg pragnie obdarzyć czło-wieka łaską swojego życia, aby dać mu udział w swojej naturze. Usynowie-nie człowieka w Bogu jest w swoich podstawach odzwierciedleniem Bożych pochodzeń, zaś skutkiem tego usynowienia jest komunia z Bogiem. Mamy tu więc do czynienia z personalistycznym i komunijnym wymiarem tego wyda-rzenia. Status dziecięctwa Bożego jest bowiem dziełem łaski, która wprowa-dza ludzi w komunię Boga.  Recenzowana książka zawiera – poza wstępem, treściwymi wnioskami w zakończeniu i obfitą bibliografą – sześć rozdziałów, które sukcesywnie wprowadzają czytelnika w podjęty temat i wyjaśniają głębiej nauczanie teologiczno-antropologiczne papieża Jana Pawła II. Struktura studium nie budzi zastrzeżeń. Wskazane rozdziały stanowią przejrzystą całość tematyczną, podporządkowaną zasadniczej kwestii postawionej w tytule książki. Opraco-wanie jest treściowo spójne i tym samym należycie przedstawia oraz wy-jaśnia postawione kwestie teologiczne, które koncentrują się, zgodnie z za-miarem Autora, wokół spraw związanych z naszym uczestnictwem w życiu Bożym, a zwłaszcza w życiu Boga Ojca. Punktem wyjścia studium jest prezentacja w pierwszym rozdziale, który ma charakter wprowadzający, uściślenia i wyjaśnienia pojęć stosowanych w pracy, takich jak Trinitas, Deus ad extra, gratia, perychoreza, theosis (deificatio). W rozdziale drugim, przedstawiającym antropologiczne tło dyskusji, Autor  RECENZJE  173   analizuje podstawy filozoficzno-teologiczne nauczania Jana Pawła II, antro-pocentryczne ukierunkowania Soboru Watykańskiego II oraz idee antropo-logiczne tego soboru w nauczaniu Papieża. Rozdział zamyka ukazanie kon-cepcji personalistycznej papieskiego nauczania.  Kolejne rozdziały sukcesywnie wyjaśniają stanowisko nauczania Papieża w zakresie omawianej problematyki. Trzeci rozdział książki ogniskuje się wokół Boga Odwiecznej Miłości. W czterech paragrafach znajdują się re-fleksje poświęcone możliwości poznania istnienia Boga drogą naturalnego rozumu, samoobjawienia się Boga Ojca, oblicza Boga Stworzyciela oraz kwestii trynitarnego wymiaru Stworzenia, który wynika z perychorezy w Trójcy Świętej. Rozdział czwarty prezentuje nauczanie Jana Pawła II dotyczące: odwiecz-nego przeznaczenia człowieka do synostwa Bożego; darów Bożych wynika-jących z faktu stworzenia człowieka „na obraz i podobieństwo Boże”: imago Dei oraz imago Trinitatis. Ponadto, na bazie cyklu katechez o teologii mał-żeństwa, Autor przedstawia papieskie nauczanie odnoszące się do obszaru płciowości, która jest pierwotnym wymiarem imago Dei oraz tym wymiarem człowieka, „który stanowi Boskie obdarowanie”. „Grzech obdarowanego: zaburzenie miłości” – to temat rozdziału piątego, w którym Autor podejmuje następujące zagadnienia: Eritis sicut dei – doty-czącego grzechu pierworodnego, stanu duchowego człowieka po grzechu, a także ważnej kwestii teologicznej wyrażanej łacińskim stwierdzeniem „In quo” omnes peccaverunt.   Rozdział szósty, zatytułowany „Miłosierna Miłość Boga”, ukazuje du-chowe „antidotum” na grzechowe zatrucie upadłego człowieka. Autor przed-stawia papieskie nauczanie dotyczące zapowiedzi Mesjasza w Protoewangelii i miłosierdzia Boga Ojca, które ukazuje dość wyraźnie już Stare Przymierze. Teologia przybranego synostwa Bożego – według myśli Jana Pawła II – w perspektywie Boga Ojca staje się pożyteczna dla rozwoju refleksji nad uczestnictwem człowieka w naturze Bożej i nad rozwojem teologii usyno-wienia człowieka. Recenzowana książka przynosi wiele ciekawego materiału teologicznego i poszerza refleksję dokonującą się nieustannie w łonie antropologii teolo-gicznej. Dziedzictwo nauczania papieskiego Jana Pawła II musi być podda-wane systematycznej refleksji teologicznej, aby zostało zachowane i mogło przyczyniać się do pogłębionego kształtowania wiary i życia Kościoła współ-czesnego. Potrzeba kompetentnych studiów i sprawnych przewodników w pro-cesie jego przyswajania sobie w powszechnej świadomości ludzi wierzących, 174  RECENZJE by obronić świętego Papieża przed nienawistnymi atakami przeciwników Kościoła i pomóc ludziom odnaleźć właściwą drogę człowieczeństwa w za-męcie współczesnego świata.  Ostatecznie zatem analiza nauczania Jana Pawła II ma nam pomóc odkryć […] zanurzenie się w życiu Boga, odkrycie, jak blisko jest Bóg Trójjedynej miłości w życiu chrześcijanina, jak już blisko jest człowiek, by stać się przybranym synem Bożym we wszechogarniającej miłości Boga Ojca – „Jeden jest i nie ma innego prócz Niego. Miłować Go całym sercem, całym umysłem i całą mocą i miłować bliźniego jak siebie samego daleko więcej znaczy niż wszystkie całopalenia i ofiary”. Jezus, widząc, że rozumnie odpowiedział, rzekł do niego: „Niedaleko jesteś od królestwa Bożego” (Mk 12, 33-34) (s. 17).   Ks. prof. dr hab. Marek Jagodziński Katedra Teologii Prawosławnej,  Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II E-mail: marek.jagodzinski@kul.pl ORCID: 0000-0002-6957-1034   

Ks. Leon Siwecki, Człowiek odczytany w Bogu Ojcu. Teologiczno-antropologiczne refleksje w nauczaniu Jana Pawła II

https://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rt/article/download/1927/1351

Ks. Leon Siwecki, Człowiek odczytany w Bogu Ojcu. Teologiczno-antropologiczne refleksje w nauczaniu Jana Pawła II

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II