Kędzierski, Łukasz

Polish

Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

M A T E R I A Ł Y  I  S P R A W O Z D A N I A ROCZNIKI TEOLOGICZNE Tom LXVIII, zeszyt 4 – 2021DYSERTACJE DOKTORSKIE NAPISANE W INSTYTUCIE HISTORII KOŚCIOŁA I PATROLOGII KATOLICKIEGO UNIWERSYTETU LUBELSKIEGO JANA PAWŁA II SFINALIZOWANE W ROKU AKADEMICKIM 2018/2019 I 2019/2020  Ks. Mariusz GRANKOWSKI, Kościół a świat pogański w świetle średniowiecz-nych kronik polskich. Promotor: ks. dr hab. Włodzimierz Bielak, prof. KUL. Recenzenci: ks. dr hab. Józef Szymański, prof. AP; dr hab. Paweł Zając OMI, prof. UAM. Ks. Łukasz KĘDZIERSKI, Aktywność duszpasterska arcybiskupa Jerzego Stroby w archidiecezji poznańskiej (1978-1996). Promotor: ks. dr hab. Leszek Wilczyń-ski. Recenzenci: ks. prof. dr hab. Dariusz Zagórski  (UMK Toruń),  ks. dr hab. Piotr Górecki (UO Opole). DOI: https://doi.org/10.18290/rt21684-6 Arcybiskup Jerzy Stroba, urodzony na Śląsku w 1919 roku, tuż po odzy-skaniu przez Polskę niepodległości, był szczególnym świadkiem i uczestni-kiem XX-wiecznej historii Polski oraz Kościoła w naszej ojczyźnie. Wycho-wany w duchu pracowitości, wyrósł na człowieka mężnego, konsekwentnego w dążeniu do celu, nigdy nie poddawał się przeciwnościom. Wyróżniający się na tle rówieśników w szkole, kleryków w śląskim seminarium w Krakowie, w seminarium w Widnawie. Po święceniach kapłańskich i po zakończeniu II wojny światowej zaangażował się w duszpasterstwo parafialne, a szczegól-nie w katechizację młodzieży. W okresie szykan i represji w stosunku do Kościoła katolickiego pozostał lojalny wobec władz kościelnych, nawet po usunięciu z diecezji bp. Stani-sława Adamskiego. Zaproponowane stanowisko rektora śląskiego semina-rium w Krakowie przyjął po uzyskaniu zgody legalnych władz biskupich 162  MATERIAŁY I SPRAWOZDANIA w 1955 roku. Wszystkie podejmowane przez ks. Jerzego Strobę decyzje i działania jako rektora miały sankcję usuniętego z diecezji biskupa. Ks. Jerzy był lubiany i ceniony przez wiernych. Otwarty na świat i nowo-czesność, nowatorski w działaniu, interesujący w rozmowie, intrygował i przyciągał młodzież. Wśród śląskich kleryków w Krakowie budził uznanie i autorytet. W sporze z wikariuszem kapitulnym o podporządkowanie ślą-skiego seminarium prokomunistycznemu ruchowi księży patriotów, uzyskał pełne poparcie profesorów oraz alumnów, dzięki czemu obronił niezależność uczelni.  Arcybiskup Stroba został powołany na stanowisko biskupa pomocniczego administracji apostolskiej w Gorzowie Wielkopolskim w 1958 roku, gdzie umacniał i rozwijał miejscową wspólnotę kościelną. W 1972 roku został mianowany ordynariuszem nowej diecezji szczecińsko-kamieńskiej i od razu przystąpił do tworzenia jej struktur. Zasłynął nie tylko jako budowniczy Kościoła partykularnego, ale też jako organizator sieci parafialnej.  Jako członek Episkopatu Polski był ceniony za dyskrecję, jego talent dy-plomatyczny wykorzystano do poufnych rozmów z przedstawicielami Epi-skopatu Niemiec. Ich owocem było ogłoszenie w 1965 roku listu biskupów polskich do niemieckich braci w wierze.  Arcybiskup Stroba był niekwestionowanym autorytetem w zakresie kate-chetyki oraz wieloletnim przewodniczącym Komisji Katechetycznej Episko-patu Polski (1959-1996). Wysoko ceniony w Kościele powszechnym, był przewodniczącym Międzynarodowej Rady Katechetycznej (od 1975), a także wiceprzewodniczącym Rady Konferencji Biskupów Europy (1974-1983). Brał udział w obradach Soboru Watykańskiego II i Synodu Biskupów w 1977 i 1985 roku, a także współuczestniczył w zainicjowanych w 1986 roku pracach nad nowym Katechizmem Kościoła Katolickiego. W 1978 roku, po śmierci abp. Antoniego Baraniaka, został mianowany ordynariuszem poznańskim. Jako arcybiskup poznański apelował o rozwagę, roztropność i powściągliwość, nie był jednak obojętny w stosunku do rodzą-cej się opozycji politycznej. Nie angażował politycznie Kościoła poznań-skiego, za co był krytykowany. W czasie stanu wojennego odwiedzał inter-nowanych, zorganizował też w archidiecezji system dystrybucji darów zagra-nicznych. Od początku swej posługi w Poznaniu, zaangażowany we wdrażanie reformy soborowej, przyczynił się do wzbogacenia form duszpasterskich, zwłaszcza duszpasterstw specjalistycznych.   MATERIAŁY I SPRAWOZDANIA  163 Wraz z upadkiem systemu komunistycznego w 1989 roku, włączył się w budowanie społeczeństwa obywatelskiego, bardzo mocno wspierając ro-dzący się samorząd terytorialny. Daleki od polityki, w swym nauczaniu pod-kreślał potrzebę kształtowania właściwej postawy obywatelskiej. Wśród największych dokonań abp. Stroby warto wskazać: rozbudowę sieci parafialnej oraz budowę nowych kościołów, po 1989 roku przyczynił się do wprowadzenia katechezy do szkół, organizacji i przeprowadzenia synodu pastoralnego 1992-1993, przeprowadzenia kongresu eucharystycz-nego (1993), uczestniczył w powstaniu Katechizmu Kościoła Katolickiego. Arcybiskup Stroba wyróżniał się specyficznymi cechami charakteru, które pomagały mu w pełnieniu posługi w Kościele poznańskim: był wymagający wobec siebie i innych, myślał dalekosiężnie, uchodził za człowieka zasadni-czego i zdystansowanego. Posługa i dokonania abp. Jerzego Stroby dotychczas nie doczekały się opracowania monograficznego. Ukazało się dotąd tylko kilka publikacji: Julii Dziwok: „Arcybiskup Jerzy Stroba”, w Roczniku Świętochłowickim; Piotra Niteckiego: Biskupi Kościoła w Polsce 965-1999. Słownik biograficzny; Grze-gorza Polaka: Kto jest kim w Kościele katolickim? Fragmentaryczną wiedzę na temat różnych obszarów aktywności duszpa-sterskiej i biskupiej abp. Stroby wnoszą artykuły opublikowane przez histo-ryków i literatów. Wśród nich należy wskazać publikację Andrzeja Grajew-skiego „Wygnanie”, ukazującą historię pisma Gość Niedzielny i rolę, jaką w redakcji odgrywał ks. Jerzy Stroba. O zaangażowaniu i wkładzie bp. Stroby w przygotowanie listu biskupów polskich z 1965 roku wspomina Piotr Ma-dajczyk: Na drodze do pojednania. Wokół orędzia biskupów polskich do biskupów niemieckich z 1965. Wiele informacji zawiera też praca ks. Jana Doppke: Katechizacja w Polsce 1945-1990, poświęcona działalności Komisji Katechetycznej Episkopatu Polski, kierowanej przez abp. Jerzego Strobę.  Ogromną wartość poznawczą wnoszą materiały zawarte w artykułach opublikowanych na łamach Miesięcznika Kościelnego Archidiecezji Poznań-skiej z okazji 20-lecia posługi arcybiskupiej Jerzego Stroby. Biskup Stanisław Napierała opisał wówczas historię budownictwa sakralnego w metropolii, bp Zdzisław Fortuniak podjął temat współpracy ordynariusza z duchowień-stwem diecezjalnym, a ks. Tadeusz Walachowicz zwrócił uwagę na poznań-skie seminarium. Trzeba wspomnieć też o artykułach przygotowanych przez ks. Jana Szpeta Katecheza w archidiecezji poznańskiej w latach 1978-1988, ks. Leonarda Polocha Duszpasterstwo rodzin w archidiecezji poznańskiej oraz ks. Marka Jędraszewskiego Synod archidiecezji poznańskiej. 164  MATERIAŁY I SPRAWOZDANIA Przedmiotem badań w dysertacji stała się aktywność duszpasterska abp. Je-rzego Stroby w archidiecezji poznańskiej w latach 1978-1996. W pracy zwró-cono uwagę na nauczanie ordynariusza zawarte w homiliach, kazaniach, li-stach duszpasterskich i wystąpieniach publicznych. Ważne w tym zakresie były też działania arcypasterza prowadzone za pośrednictwem instytucji die-cezjalnych, przede wszystkim synodu odbywającego się w latach 1992-1993.  Dysertacja została przygotowana w oparciu o kwerendę przeprowadzoną w Archiwum Archidiecezjalnym w Poznaniu i w Archiwum Kurii Metropoli-talnej, która ukazała bogactwo dokumentów dotyczących najnowszej historii archidiecezji (1978-1996). Badaniom poddano akta personalne abp. Stroby, znajdujące się w Archiwum Archidiecezjalnym w Katowicach. Przeprowa-dzono także kwerendę w Archiwum Konferencji Episkopatu Polski w War-szawie, gdzie przechowywane są sprawozdania i protokoły obrad Komisji Katechetycznej. Niezwykle cenna i znacząca dla niniejszej dysertacji oka-zała się rozmowa z arcybiskupem seniorem archidiecezji katowickiej Damia-nem Zimoniem. Wartościowe informacje przekazał też biskup senior Zdzi-sław Fortuniak, który jako biskup pomocniczy archidiecezji poznańskiej bezpośrednio współpracował z abp. Strobą.  Dysertacja składa się z pięciu rozdziałów. Pierwszy omawia formację ro-dzinną młodego Jerzego Stroby, dojrzewanie duchowo-religijne, czynniki wpływające na wzbudzenie powołania kapłańskiego, a także okoliczności w jakich ono dojrzewało i formowało się podczas wojny i okupacji niemiec-kiej. W dalszej części rozdziału omówiona została droga kapłańska ks. Stro-by, jego posługa biskupia na tzw. Ziemiach Odzyskanych, wreszcie wielo-letnia posługa arcybiskupia w metropolii poznańskiej. W rozdziale tym szczególny nacisk położono na rys biograficzny abp. Stroby w kontekście wydarzeń historycznych, w których uczestniczył. Rozdział drugi poświęcony został nauczaniu abp. Stroby w archidiecezji poznańskiej, wyrażającym się nie tylko w głoszonych kazaniach i homiliach, ale także w listach duszpa-sterskich oraz innych czynnościach nauczycielskich, podejmowanych w cza-sie posługi w metropolii poznańskiej. Starano się, aby ukazać główne kie-runki nauczania abp. Stroby oraz szczególne cechy jego duchowości. Kolej-ny rozdział przybliża zasadnicze działania arcybiskupa w zakresie pogłębia-nia religijności archidiecezjan przez posługę sakramentalną. Omówiono więc najważniejsze działania arcybiskupa, poświęcając im osobne podrozdziały. Podobną konstrukcję ma rozdział czwarty, omawiający aktywność społecz-no-pastoralną abp. Stroby oraz jego wysiłki dotyczące spraw organizacyjno- MATERIAŁY I SPRAWOZDANIA  165 -duszpasterskich w archidiecezji. Ostatni, piąty rozdział, przedstawia inicja-tywy prawne i ustawodawcze metropolity. Działalność ta wyrażała się jego osobistym zaangażowaniem lub działaniami podejmowanymi za pośrednic-twem synodu diecezjalnego. W rozdziale tym przedstawiono też proces in-tensywnego kształtowania sieci parafialnej archidiecezji poznańskiej.  Dysertacja z pewnością nie wyczerpuje całości tematu posługi duszpa-sterskiej abp. Stroby w archidiecezji poznańskiej w latach 1978-1996, ale niewątpliwie przyczyni się do dalszych badań nad życiem i działalnością arcybiskupa, jednego z najwybitniejszych hierarchów Kościoła poznańskiego. TREŚĆ PRACY I. Rys biograficzny. 1. Droga do kapłaństwa. 2. Kapłaństwo. 3. Posługa biskupia. 4. Arcybiskup poznański. II. Przepowiadanie Słowa Bożego. 1. Katechizacja. 2. Homilie i kazania. 3. Rekolekcje, konferencje rejonowe. 4. Listy duszpasterskie. III. Posługa sakramentalna. 1. Sakramenty i sakra-mentalia. 2. Konsekracja kościołów i kaplic. 3. Peregrynacje i koronacje. 4. Pielgrzymka papieska. 5. Kongres Eucharystyczny. IV. Działalność spo-łeczno-pastoralna. 1. Opiekun ruchów i stowarzyszeń. 2. Inicjator form duszpasterskich. 3. Udział w życiu publicznym. V. Działalność ustawo-dawcza. 1. Promotor synodu diecezjalnego. 2. Dekrety i zarządzenia. 3. Po-woływanie nowych parafii.   Ks. Łukasz Kędzierski e-mail: kuria@archpoznan.pl Grzegorz Kamil SZCZECINA, Historyczno-patriotyczne rodowody misji ks. Je-rzego Popiełuszki. Promotor: ks. prof. dr hab. Jan Walkusz. Recenzenci: bp prof. dr hab. Jan Kopiec (UO Opole), prof. dr hab. Waldemar Rozynkowski (UMK Toruń). DOI: https://doi.org/10.18290/rt21684-7 Wciąż zastanawia i fascynuje wielu fenomen zwykłego, prostego księdza – Jerzego Popiełuszki. Duszpasterza, który nie odznaczał się wybitnym stylem oratorskim czy formami duszpasterstwa, nie był okazem zdrowia, stał się on powszechnie znany dzięki Mszom św. za Ojczyznę, dopiero na kilka lat przed morderstwem. Jednak pomimo tej zwykłości – czy jak twierdzą 

Aktywność duszpasterska arcybiskupa Jerzego Stroby w archidiecezji poznańskiej (1978-1996)

https://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rt/article/download/1949/1373

Aktywność duszpasterska arcybiskupa Jerzego Stroby w archidiecezji poznańskiej (1978-1996)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II