research article

Autorytet w świetle interpretacyjnej analizy fenomenologicznej – narracje osób z niepełnosprawnością

Abstract

The aim of this article is to explore how individuals experiencing physical and/or sensory disabilities conceptualize the notion of authority within their biographical narratives. The study, based on Interpretative Phenomenological Analysis (IPA), captured the meanings attributed to authority in relational, identity-related, and ethical dimensions. The analysis revealed that authority is not perceived as a universal or institutionally assigned category, but rather as a dynamic relation grounded in dialogue, mutual recognition, and ethical presence. Participants’ narratives highlight both the supportive potential of authority (as an internalized moral stance and a source of guidance) and its ambivalent aspects (experienced as resistance or critical distance). Four common dimensions of authority were identified: dialogical relationship, internalization, critical reflection, and meaning-making within the context of disability. The findings suggest that authority is often understood as a partnership acknowledging the bodily and existential struggles of others, yet it may lose its supportive potential when based on asymmetry or lack of recognition. From an applied perspective, the study underscores the importance of inclusive and dialogical spaces that foster co-construction of knowledge and meaning regardless of bodily capacity. It thus contributes to the development of critical pedagogy, ethics of recognition, and relational conceptions of authority in education and social support.Celem artykułu jest ukazanie sposobów, w jakie osoby doświadczające niepełnosprawności fizycznej i/lub sensorycznej konceptualizują pojęcie autorytetu w swoich narracjach biograficznych. Badanie, oparte na interpretacyjnej analizie fenomenologicznej (IPA), pozwoliło uchwycić znaczenia przypisywane autorytetowi w wymiarze relacyjnym, tożsamościowym i etycznym. Analiza narracji ujawniała, że autorytet nie funkcjonuje jako uniwersalna czy instytucjonalna kategoria, lecz jako dynamiczna relacja oparta na dialogu, wzajemnym uznaniu i etycznej obecności. Wypowiedzi uczestników badania wskazują zarówno na potencjał wspierający autorytet (uwewnętrznienie jako postawa moralna, źródło wsparcia), jak i na jego ambiwalentny charakter (doświadczenie oporu, krytycznego dystansu). W toku podjętej analizy wyodrębniono cztery wspólne wymiary autorytetu: relację dialogiczną, uwewnętrznienie, krytyczną refleksję oraz sensotwórczy wymiar w kontekście niepełnosprawności. Wyniki wskazują, że autorytet bywa rozumiany jako partnerska relacja, uznająca cielesne i egzystencjalne zmagania drugiego człowieka, ale może także tracić swój potencjał wspierający, gdy oparty jest na asymetrii i braku uznania. Z perspektywy aplikacyjnej badanie podkreśla znaczenie tworzenia przestrzeni dialogicznych i inkluzyjnych, sprzyjających współtworzeniu wiedzy i znaczeń, niezależnie od sprawności cielesnej. Wnosi tym samym istotny wkład w rozwój krytycznej pedagogiki, etyki uznania oraz relacyjnych koncepcji autorytetu w edukacji i praktyce społecznej

    Similar works