Международный Казахско-Турецкий Университет имени Ахмеда Ясави
Abstract
Greek sources, mainly Chinese, Persian and Assyrian sources revealed by the findings of archaeological excavations in the information given in the elucidation of the history and culture of the Scythians has taken an important place and to keep it continue. Despite the research conducted by many scientists on the origin of the Scythians, who, taking part in historical events from Manchuria to Hungary, from the Caucasus to Egypt, “made history, but did not write it”, there was no consensus among scientists. There is not enough information about the origin of the Scythians in ancient sources and finds unearthed as a result of archaeological excavations. With the beginning of Scythian studies, the issue of the origin of the Scythians was also raised and various opinions were put forward. E.H. Minns states the importance of the issue by saying that “no issue related to ethnography has perhaps been discussed as much as the problem of the ancestry of the Scythians”. On this issue, which keeps minds busy various opinions have been put forward by carrying out studies from the XVIII century to the present day. Some authorities have stated that the Scythians belonged to the Iranian, some to the Slavic, and some to the Ural-Altaic race. Accordingly, three different points of view arise – the Iranian, Slavic and Ural-Altaic views. The article discusses the origin of the Scythians in the light of written sources.Грек, Қытай, Парсы және Ассирия деректерімен қатар археологиялық қазба жұмыстарынан алынған олжалар скифтердің тарихы мен мәдениетін зерттеп, зерделеу үшін маңызды болып табылады. Манчжуриядан Венгрияға, Кавказға одан әрі Египетке дейінгі жерлердегі тарихи оқиғаларға қатысып, «тарих жасаған, бірақ жазбаған» скифтердің тегі туралы көптеген ғалымдар зерттеу жұмыстарын жүргізгенмен, өзара ортақ бір пікірге келе алмаған. Скифтердің тегі туралы жазбаша және археологиялық деректер жеткіліксіз болып табылады. Скиф зерттеулері бастала салысымен-ақ скифтердің тарих сахнасына шығуы жөнінде мәселе көтеріліп, әр түрлі пікірлер айтылған. E.Х. Миннс «этнографияға қатысты бірде-бір мәселе скифтердің тегі сияқты талқыланбады» деп мәселенің қаншалықты түйінді екендігін атап өткен. Шиеленіскен осы мәселе бойынша XVIII ғасырдан бастап осы күнге дейін зерттеулер жүргізіліп, әр түрлі пікірлер айтылған. Кейбір зерттеушілер скифтердің тегін ирандарға, кейбіреулері славяндарға жатқызса, кейбіреулері Орал-Алтай халықтарына жатады деп мәлімдеген. Келтірілген мағлұматтарға қарағанда, скифтердің тегі туралы үш түрлі пікір бар екендігі аңғарылады. Мақалада скифтердің тегі жазбаша дереккөздер арқылы қарастырылған.Наряду с греческими, китайскими, персидскими и ассирийскими данными, находки из археологических раскопок имеют важное значение для изучения истории и культуры скифов. Несмотря на проведенные многими учеными исследования происхождения скифов, которые, принимая участие в исторических событиях от Маньчжурии до Венгрии, от Кавказа до Египта, «творили историю, но не писали ее», не было достигнуто консенсуса среди ученых. Письменные и археологические данные о происхождении скифов являются не достаточными. С того момента как начались исследования скифов, были подняты вопросы об их происхождении и были высказаны различные мнения. E.Х. Миннс отмечает важность этого вопроса, говоря, что: «Ни один вопрос, связанный с этнографией, возможно, не обсуждался так же, как проблема происхождения скифов». По этому вопросу, который занимает умы, в ходе исследований, проведенных с XVIII века по наши дни, были выдвинуты различные мнения. Некоторые ученые утверждали, что скифы принадлежали к иранам, некоторые – к славянам, а некоторые – к урало-алтайским народам. Соответственно, возникают три различные точки зрения о происхождении скифов. В данной статье происхождение скифов рассматривается в свете письменных источников.Grek kaynaklari başta olmak üzere Çin, Pers ve Asur kaynaklarinda verilen bilgilerle arkeolojik kazilar sonucunda ortaya çikartilan buluntular İskitlerin tarih ve kültürlerinin aydinlatilmasinda önemli bir yer tutmuş ve tutmaya da devam etmektedir. Ancak, Mançurya’dan Macaristan’a Kafkaslar’dan Misir önlerine kadar tarihte kayda değer gelişmelerde yerlerini alan, “Tarih yapan, ama tarih yazmayan” İskitlerin kimlikleri, yani soy-etnik kökleri de araştirilmaya çalişilmiş, onlarin kökenleri hakkinda görüşler ileri sürülmüş ve bilim adamlari arasinda bir görüş birliğine varilamamiştir. İskitlerin kökenine dair antik kaynaklarda ve arkeolojik kazilar sonucunda ortaya çikarilan buluntularda yeterli bilgiler bulunmamaktadir. İskit araştirmalarinin başlamasiyla birlikte İskitlerin kökeni meselesi de gündeme gelmiş ve çeşitli görüşler ileri sürülmüştür. E.H. Minns, “Etnografya ile ilgili hiçbir mesele belki de İskitlerin soyu problemi kadar tartişilmadi” demek suretiyle meselenin önemini belirtmektedir. Zihinleri meşgul eden bu mesele üzerinde 18. yüzyildan günümüze kadar çalişmalar yapilarak, çeşitli görüşler ileri sürülmüştür. Bazi otoriteler İskitlerin İranî, bazilari Slav ve bazilari da Ural-Altay irkina mensup olduklarini belirtmiştir. Buna göre, İranî, Slav ve Ural-Altayli görüşleri olmak üzere üç farkli bakiş açisi ortaya çikmaktadir. Makalede yazili kaynaklar işiğinda İskitlerin kökeni ele alinmiştir
