Международный казахско-турецкий университет имени Ходжа Ахмеда Ясави journals.ayu.edu.kz
Abstract
A Critical Appraisal of Yûnus Emre’s Conception of Paradise and Hell Yûnus Emre (d. 720/1320?) consistently foregrounds the pursuit of divine pleasure and love for the Truth (Ḥaqq) over all worldly and otherworldly gains. His devotion is marked by an unwavering sincerity (iḫlās), wherein he consciously distances himself from seeking paradise or fearing hell, lest such motivations compromise the purity of divine love. For him, worship must be undertaken solely for God’s sake, without expectation of reward or fear of punishment. However, this perspective has led to criticisms from some quarters, claiming that Yûnus dismisses paradise and disregards the torment of hell. This study examines Yûnus Emre’s verses on paradise, contextualizing them within the framework of Sûfî thought. It first situates paradise and hell within the broader history of religious traditions before analyzing the perspectives of other Sûfîs who faced similar critiques. Ultimately, it offers a hermeneutical reading of Yûnus’s controversial lines, elucidating their deeper mystical significance. The motivation behind this research stems from the omission of specific verses from secondary school textbooks, where only select stanzas are retained, and certain lines are censored. Employing a qualitative research approach, this study draws upon a comprehensive literature review, engaging with Yûnus Emre’s corpus alongside other Sûfî writings that have encountered comparable criticisms, thereby providing a nuanced understanding of the poet’s spiritual outlook.Жүніс Әміре (шамамен 720/1320 қ.б.) өз өлеңдерінде Алланың ризашылығын алуды және оған деген сүйіспеншілікті барлық дүниелік әрі ақыреттік мүдделерден жоғары қойған. Ол құлшылықта ықыласты негізгі қағида етіп, жәннатты қалау мен тозақтан қорқуды екінші кезекке қойған. Оның пікірінше, бұндай үміт пен қорқыныш құдайлық махаббаттың тазалығын әлсіретеді. Дегенмен, бұл ұстаным кейбір ортада оның жәннатты менсінбегені немесе тозақ азабын елемегені ретінде сынға алынған. Осы мақалада Жүніс Әміренің жәннатқа қатысты өлеңдері талданып, олардың мағынасы сопылық тұрғыдан қарастырылады. Алдымен жәннат пен тозақ ұғымдарының діндер тарихындағы орны сипатталып, кейін осындай сынға ұшыраған өзге сопылардың көзқарастарымен салыстырылады. Соңғы бөлімде Жүніс Әміренің өлең жолдары сопылық мән әлемі аясында талданып, айтылған сындарға жауап беріледі. Зерттеудің басты мақсаты – орта мектеп оқулықтарында Жүніс Әміренің кейбір өлеңдерінің қысқартылуы төңірегінде туындаған пікірталастарға ғылыми тұрғыдан түсінік беру. Жұмыс нәтижесінде әдебиеттерге шолу жасалып, Жүніс Әміре шығармалары мен өзге сопылардың осыған ұқсас сынға ұшыраған сөздері өз контекстінде зерделенді.Юнус Эмре (720/1320 гс.) в своих стихах ставил получение довольства Аллаха и любовь к нему выше всех мирских и загробных интересов. Он сделал искренность основным принципом поклонения, отодвинув на второй план стремление к раю и страх перед адом. По его мнению, такие надежда и страх ослабляют чистоту божественной любви. Однако подобная позиция в некоторых кругах подвергалась критике как пренебрежение раем или игнорирование мучений ада. В данной статье анализируются стихи Юнуса Эмре, связанные с раем, и их смысл рассматривается в суфийском контексте. Сначала описывается место понятий рая и ада в истории религий, затем сопоставляются взгляды других суфиев, подвергавшихся подобной критике. В заключительной части исследуются поэтические строки Юнуса Эмре в рамках суфийского мировоззрения и даются ответы на выдвинутые обвинения. Основная цель исследования – дать научное объяснение дискуссиям, возникшим вокруг сокращения некоторых стихов Юнуса Эмре в школьных учебниках. В результате проведён обзор литературы, а произведения Юнуса Эмре и высказывания других суфиев, подвергшихся аналогичной критике, были рассмотрены в их собственном контекстеYûnus Emre (ö. 720/1320?) şiirlerinde, Allah rızasını kazanmayı ve Hakk’a duyulan muhabbeti her türlü dünyevî ve uhrevî menfaatin ötesinde konumlandırmıştır. İbadetlerinde ihlası esas alarak cennet arzusunu ve cehennem korkusunu geri planda tutmuş, bu tür beklentilerin ilahî aşkın safiyetini zedeleyeceğini savunmuştur. Ancak bu yaklaşımı, bazı çevrelerce cenneti küçümsediği ve cehennem azabını önemsemediği şeklinde eleştirilmiştir. Bu makale, Yûnus Emre’nin cennet konusundaki şiirlerini ele alarak onun sözlerinin bağlamını tasavvufî perspektiften değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Öncelikle cennet ve cehennem kavramlarının dinler tarihindeki konumu ele alınacak, ardından benzer eleştirilerle karşılaşan diğer sûfîlerin görüşleri incelenecektir. Son olarak Yûnus’un ilgili mısraları, tasavvufî anlam dünyası çerçevesinde tahlil edilerek eleştirilere cevap verilecektir. Çalışmanın temel motivasyonu, ortaöğretim ders kitaplarında Yûnus’un bazı dizelerinin sansürlenmesi ve bu bağlamda ortaya çıkan tartışmalara ışık tutmaktır. Nitel araştırma yöntemi benimsenerek literatür taraması yapılmış, Yûnus Emre’nin eserleri ve diğer sûfîlerin benzer eleştirilere maruz kalan sözleri bağlamları içinde analiz edilmiştir
