Banaszak , Zofia

Hordyńska , Natalia

Pilarska , Maria

Szechyńska-Hebda , Magdalena

Troczyńska , Joanna

Wędzony , Maria

Ślesak , Ireneusz

Polish

Czasopisma Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin

NR 286 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2019   e-ISSN 2657-8913 49  MAGDALENA SZECHYŃSKA-HEBDA 1 NATALIA HORDYŃSKA 1 MARIA PILARSKA 1 IRENEUSZ ŚLESAK 1 MARIA WĘDZONY 1 JOANNA TROCZYŃSKA 2 ZOFIA BANASZAK 2 1 Instytut Fizjologii Roślin im. F. Górskiego PAN, Kraków 2 DANKO Hodowla Roślin Sp. z o.o. Kierownik Tematu: dr hab. Magdalena Szechyńska-Hebda Instytut Fizjologii Roślin im. F. Górskiego PAN ul. Niezapominajek 21, 30-239 Kraków, tel. 12 4251833, e-mail: m.szechynska@ifr-pan.edu.pl   Prace zostały wykonane w ramach badań podstawowych na rzecz postępu biologicznego w produkcji roślinnej na podstawie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr HOR.hn.802.15.2018, Zadanie 80. Alternatywne czynniki redukujące zjawisko albinizmu roślin regenerowanych z androgenicznych kultur pszenicy i pszenżyta Alternative factors reducing albinism of plants regenerated from androgenic cultures of wheat and triticale Słowa kluczowe: albinizm, androgeneza, in vitro, pszenica, pszenżyto  Zjawisko albinizmu roślin regenerowanych z androgenicznych kultur pylnikowych stanowi istotny problem ograniczający wykorzystanie androgenezy w hodowli zbóż. Doniesienia naukowe wskazują, że poziom albinizmu zależy od genotypu oraz rodzaju i natężenia stresu stosowanego w celu indukcji androgenezy. W przedstawionych badaniach analizowane są możliwości zastosowania alternatywnych stresów indukujących proces androgenezy pszenicy i pszenżyta, które umożliwiają ograniczenie zjawiska albinizmu w kulturach in vitro. Cel badawczy ukierunkowany został na poznanie mechanizmów blokady biogenezy chloroplastów oraz ich regulacji przez stosowane alternatywne czynniki stresowe. Badania prowadzone są dla genotypów scharakteryzowanych wcześniej jako podatne na zjawisko albinizmu vs genotypy regenerujące wysoki procent roślin zielonych.  Pszenica, Pszenżyto 50 Uzyskane w roku 2018 wyniki wskazują, że zależność genotypowa jest czynnikiem krytycznym w procesie androgenezy i determinuje regenerację roślin zielo-nych/albinotycznych. Jednak, czynnikiem modyfikującym proces androgenezy może być termin zbioru kłosów, temperatura podczas wzrostu roślin donorowych, wczesność faz osiąganych na poszczególnych etapach rozwoju roślin. Chłodne zimy, szybszy termin wysiewu, lub wcześniejsze genotypy, wpływają następczo na zwiększenie efektywności procesu androgenezy. Dane te wskazują na znaczenie fotosyntezy i sygnałów stresowych zależnych od procesu fotosyntezy w procesach indukcji przeprogramowania rozwoju gematofitycznego w sporofityczny. Jednoznacznie skorelowano wyższy poziom stresu oksydacyjnego podczas stosowania niższej temperatury z lepszą efektywnością regeneracji roślin zielonych. Uzasadnione jest zatem stosowanie stresu chłodu jako pozytywnego regulatora przeprogramowania rozwoju mikrospor i regeneracji roślin zielonych e procesie androgenezy. Podczas doświadczeń stwierdzono również, że dodatkowo zastosowany stres wysokiego natężenia światła może podwyższyć parametry regeneracji, jednak dotyczy to wyłącznie genotypów podatnych na proces androgenezy. W genotypach opornych po zastosowaniu dodatkowego stresu wysokiego natężenia światła obserwowano zjawisko szybszego dojrzewania ziaren pyłku, zamiast przeprogramowania mikrospor. Wiele tych procesów regulowanych jest przez odpowiednie zbalansowanie ROS i systemu antyoksydacyjnego. Wpływ ROS na funkcjonowanie fotosystemów chloro-plastowych i ich rola w przekazie sygnałów komórkowych i międzykomórkowych zostały potwierdzone eksperymentalnie (Szechyńska-Hebda i in., 2010). Egzogenna aplikacja H2O2 oraz zablokowanie enzymu rozkładającego H2O2 (CAT) zwiększała ilość regenerantów zielonych, podczas gdy zablokowanie SOD, enzymu rozkładającego anionorodnik ponadtlenkowy i produkującego jednocześnie H2O2, ograniczała regenerację. Inhibitor CAT powodował natomiast częściową blokadę rozwoju chloroplastów i albinizm (Szechyńska-Hebda i in., 2012). Wskazano również, że chloroplasty i retorsygnały pełnią rolę w PCD i zbalansowanie systemu anty-oksydacyjnego jest kluczowym czynnikiem w tym procesie (Wituszyńska i in., 2014). Brak odpowiednich sygnałów rozwojowych na poziomie plastydów/chloroplastów może prowadzić zatem do autoeliminacji mikrospor zdolnych do przeprogramowania rozwoju w kierunku sporofitycznym (indukcja PCD). Faktycznie, zastosowanie światła o wysokim natężeniu spowodowało szereg zmian metabolicznych, z których przynajmniej część może być specyficzna i wpływać następczo na przeprogramowanie mikrospor podczas chłodzenia i na efektywność procesu androgenezy. Specyficzne wydają się być między innymi zmiany aktywności peroksydaz — enzymów antyoksydacyjnych, które pełnią rolę ochronną w warunkach stresu oksydacyjnego (m.in. indukowanego w warunkach niskiej temperatury). Genotypy, które scharakteryzowane zostały jako podatne na proces androgenezy miały prawie czterokrotnie wyższe wartości aktywności puli peroksydaz na każdym etapie procesu androgenezy. Natomiast, zmiany aktywności SOD były priorytetowo zależne od warunków środowiska; a nie specyfiki procesu androgenezy. Zmiany aktywności CAT były genotypowo zależne; znacznie wyższe wartości obserwowano dla genotypów pszenżyta. W roślinach albinotycznych Pszenica, Pszenżyto 51 reakcje stresowe były osłabione, między innymi w wyniku upośledzonego aparatu foto-syntetycznego i osłabionego procesu fotosyntezy. Zawartość białek fotosyntetycznych w regenerowanych roślinach albinosów była poniżej poziomu detekcji. Synteza białek PsbO, Lhcb2, D2 była szczególnie ograniczona. WNIOSKI 1. Zależność genotypowa jest czynnikiem krytycznym w procesie androgenezy.  2. Stres chłodu jest pozytywnym regulatorem procesu androgenezy, a dodatkowo zastosowany stres wysokiego natężenia światła może podwyższyć parametry regeneracji, jednak dotyczy to wyłącznie genotypów podatnych na androgenezę.  3. Czynnikiem modyfikującym proces androgenezy może być względnie wyższy poziom stresu oksydacyjnego i zbalansowanie enzymatycznego systemu antyoksydacyjnego.  4. Obniżona synteza białek fotosyntetycznych PsbO, Lhcb2, D2 jest ograniczeniem w formowaniu prawidłowych struktur chloroplastowych i przekazywaniu odpowiednich sygnałów komórkowych.  LITERATURA Szechynska-Hebda M., Kruk J., Gorecka M., Karpinska B., Karpinski S. 2010. Evidence for light wavelength-specific photoelectrophysiological signaling and memory of excess light episodes in  Arabidopsis. Plant Cell 22: 2201 — 2218. Szechyńska-Hebda M., Skrzypek E., Dąbrowska G., Wędzony M., van Lammeren A. 2012. The effect of endogenous hydrogen peroxide induced by cold treatment in the improvement of tissue regeneration efficiency, Acta Physiol Plant. 34: 547 — 560. Wituszynska W., Slesak I., Vanderauwera S., Szechynska-Hebda M., Kornas A., Van Der Kelen K., Muhlenbock P., Karpinska B., Mackowski S., Van Breusegem F., Karpinski S. 2013. LESION SIMULATING DISEASE1, ENHANCED DISEASE SUSCEPTIBILITY1, and PHYTOALEXIN DEFICIENT4 conditionally regulate cellular signaling homeostasis, photosynthesis, water use efficiency, and seed yield in Arabidopsis. Plant Physiol. 161: 1795 — 1805.   Pszenica, Pszenżyto 52      

Alternatywne czynniki redukujące zjawisko albinizmu roślin regenerowanych z androgenicznych kultur pszenicy i pszenżyta

https://ojs.ihar.edu.pl/index.php/biul/article/download/22/16

Alternatywne czynniki redukujące zjawisko albinizmu roślin regenerowanych z androgenicznych kultur pszenicy i pszenżyta

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Czasopisma Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin