Pietrusińska , Aleksandra

Polish

Czasopisma Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin

NR 286 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2019   e-ISSN 2657-8913 35  ALEKSANDRA PIETRUSIŃSKA  Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin — Państwowy Instytut Badawczy, Radzików, Krajowe Centrum Roślinnych Zasobów Genowych Kierownik Tematu: dr Aleksandra Pietrusińska Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin — Państwowy Instytut Badawczy, Radzików, Krajowe Centrum Roślinnych Zasobów Genowych 05-870 Błonie,  tel. 22 7334507, e-mail: a.pietrusinska@ihar.edu.pl    Prace zostały wykonane w ramach badań podstawowych na rzecz postępu biologicznego w produkcji roślinnej na podstawie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr HOR.hn.802.19.2018, Zadanie nr 9. Efektywność piramidowania genów odporności na mączniaka prawdziwego (Blumeria graminis f.sp. tritici) i rdzę brunatną (Puccinia triticina)  w pszenicy ozimej Pyramiding efficiency of the genes of resistance to powdery mildew (Blumeria graminis f.sp. tritici) and brown rust (Puccinia triticina) in winter wheat Słowa kluczowe: geny odporności, hodowla odpornościowa, piramidowanie genów odporności, pszenica ozima, mączniak prawdziwy zbóż i traw, rdza brunatna zbóż i traw  TEMAT BADAWCZY 1. PIRAMIDOWANIE EFEKTYWNYCH GENÓW ODPORNOŚCI Cel tematu Celem tematu badawczego 1 było wykonanie krzyżowań wypierających (wstecznych) z liniami wyselekcjonowanymi w 2017 roku. Jako rodziców wypierających wykorzystano 4 odmiany pszenic ozimych: Hondia, Euforia, RGT Bilanz, Formacja. Kolejny etap prowadzonych prac obejmował selekcję fenotypową materiału roślinnego pod kątem odporności/podatności na choroby grzybowe tj.: rdza brunatna zbóż i traw oraz mączniak prawdziwy zbóż i traw, a następnie przeprowadzenie selekcji molekularnej materiału roślinnego przy wykorzystaniu specyficznych markerów molekularnych pod kątem obecności wprowadzonych genów odporności (tab. 1). Końcowy etap prowadzonych prac obejmował wytypowanie genotypów o spiramidyzowanym tle odpornościowym. Pszenica ozima 36 Tabela 1 Selekcja molekularna materiału roślinnego przy wykorzystaniu specyficznych markerów molekularnych pod kątem obecności wprowadzonych genów odporności Gen Marker(y) Pm21 NAU/xibao (902 pz) 1 Lr47 (PSCAPSR+PS10L+PS10L2) 2 (400 pz), Gwm60 (180 pz) 3 Lr41 Gdm35 (170 pz), Barc124 (250 pz), Gwm210 (182 pz), Gwm296 (135 pz), Gwm261 (160–200 pz) 4 Pm34 Xbarc177 (129-138 pz), Xbarc144 (235 pz) 5 Pm37 Gwm332 (192 pz), Wmc790 (149 pz), STSBE406627 (550 pz), STSBE445653 (750 pz) 6 Legenda: 1 Cao i in., 2006; 2 Helguera i in., 2000; 3 Vanzetti i in., 2006; 4 Singh i in., 2004; 5 Miranda i in., 2006; 6 Perugini i in., 2008  Celem tematu badawczego 1 było również wytypowanie polimorficznego(ych) markera(ów) molekularnego(ych) wykorzystywanego(ych) do selekcji materiału roślin-nego pod kątem obecności genu odporności na rdzę brunatną zbóż i traw — genu Lr55. Opis wyników Wykonano łącznie 16 kombinacji krzyżówek wstecznych, w których rodzicami wypierającymi były odmiany pszenic ozimych: Hondia, Formacja, RGT Bilauz oraz Euforia (tab. 2).  Tabela 2 Populacje mieszańcowe BIO w odniesieniu do piramid genowych oraz krzyżowań wstecznych Lp. Nazwa populacji  Piramida genowa  Krzyżowania wsteczne wykonane w 2018 roku 1 BIO_1 (Lr41+Pm21+Lr47) Hondia (1) Formacja (2) RGT Bilauz (3) Euforia (4) 2 BIO_2 (Lr4 +Pm21+Lr47+Pm34) Hondia (5) Formacja (6) RGT Bilauz (7) Euforia (8) 3 BIO_3 (Lr41+Pm21+Lr47+Pm37) Hondia (9) Formacja (10) RGT Bilauz (11) Euforia (12) 4 BIO_4 (Lr41+Pm21+Pm37+Lr47+Pm34) Hondia (13) Formacja (14) RGT Bilauz (15) Euforia (16)  Łącznie otrzymano 600 ziarniaków. Następnie w stadium drugiego liścia przeprowadzono inokulację roślin wykorzystując dwa różnicujące izolaty B. graminis oraz P. recondita. Na podstawie reakcji odporności/podatności do badań molekularnych wyselekcjonowano łącznie 300 linii, jednocześnie odpornych na oba patogeny. Przy wykorzystaniu specyficznych markerów DNA wytypowano linie o określonych piramidach genowych. Na podstawie przeprowadzonych analiz molekularnych wyselekcjonowano do dalszych badań genotypy o następującym profilu odpornościo-wym: (Pm21 + Lr47 + Lr41), (Lr47 + Lr41 + Pm34 + Pm37), (Lr47 + Lr41 + Pm37), (Lr41 + Pm34 + Pm37), (Pm21 + Lr41 + Pm37) oraz (Pm21 + Pm34 + Pm37). Pszenica ozima 37 Na podstawie analiz genetycznych ustalono rozmieszczenie genu Lr55 wraz z markerami oraz określono odległości genetyczne pomiędzy nimi. Wnioski  — Na drodze krzyżowań zbieżnych oraz wstecznych możliwe jest wprowadzenie do odmian pszenic uprawnych efektywnych genów odporności oraz różnych kombinacji tych genów. — Przeprowadzone w badaniach testy fenotypowe skutecznie różnicują materiał roślinny pod kątem reakcji: odporności, podatności oraz typu pośredniego. — Selekcja molekularna przy wykorzystaniu markerów DNA skutecznie identyfikuje w materiale roślinnym wprowadzane geny odporności. — Potwierdzono, że gen Lr55 zlokalizowany jest na chromosomie 1BS. — Mapowany fragment jest związany z rejonem syntenicznym do Elymus trachycaulis.  — Na podstawie uzyskanych segregacji dla populacji mapującej (Bogatka × Lr55) do identyfikacji genu Lr55 wyznaczono markery molekularne, które będzie można wykorzystywać do selekcji tego genu w materiale roślinnym. TEMAT BADAWCZY 2. POSZUKIWANIE NOWYCH ŹRÓDEŁ ODPORNOŚCI Cel tematu W bieżącym roku sprawozdawczym, celem tematu badawczego 2 było poszukiwanie nowych, potencjalnie efektywnych źródeł odporności na choroby grzybowe, czyli mączniaka prawdziwego zbóż i traw oraz rdzę brunatną zbóż i traw. Opis wyników Po 8–10 dniach od inokulacji oceniano reakcję roślin wykorzystując do tego pięciostopniową skalę Levine i Cherewick, gdzie rośliny o reakcji 0–2 oceniano jako odporne, 3–4 jako podatne (Czembor i Czembor, 2001). Doświadczenia obejmujące ocenę wykorzystywanych w badaniach źródeł odporności pod kątem reakcji na populację P. recondita potwierdziły, że za efektywne źródła odporności nadal można uznać linie z genami: Lr41 oraz Lr55. Natomiast linia z genem odporności Lr47 daje odporność częściową na P. recondita aktualnie występującą w Polsce. W odniesieniu do dawnej odmiany pszenicy Ostka Czerwona Lopuska (Lr unknown) badane izolaty wykazywały wysoki poziom wirulencji o typie reakcji ocenianej w skali 3–4. Testy fenotypowe przeprowadzone pod kątem reakcji materiału roślinnego na izolaty B. graminis potwierdziły, że efektywnymi źródłami na mączniaka prawdziwego pszenicy są linie z genem Pm21 oraz Pm37. Natomiast linia z genem Pm34 warunkuje odporność częściową. Wszystkie izolaty pszeniczne oraz pszenżytnie porażały dawną odmianę pszenicy Stieglera 22 (Pm unknown), klasyfikowaną w grupie odmian podatnych na B. graminis aktualnie występującą na terenie Polski.  Wnioski — Izolaty P. recondita oraz B. graminis charakteryzowały się zróżnicowanym stopniem wirulencji w stosunku do genów odporności obecnych w zestawie odmian i linii różnicujących.  Pszenica ozima 38 — Za efektywne źródła odporności na rdzę brunatną można uznać linie z genami: Lr41 oraz Lr55, a także Lr47. — Nowe źródło odporności na rdzę brunatną pszenicy odmiana Ostka Czerwona Lopuska (Lr unknown) była całkowicie porażana przez izolaty P. recondita.  — Za efektywne źródła na mączniaka prawdziwego można uznać linie z genami: Pm21, Pm37 oraz Pm34.  — Nowe źródło odporności na mączniaka prawdziwego zbóż i traw odmiana Stieglera 22 (Pm unknown) charakteryzowała się reakcją podatności na populację B. graminis.  — Formy dzikie i im pokrewne stanowią unikatowe źródła odporności na ważne z punktu widzenia hodowcy choroby. TEMAT BADAWCZY 3. OCENA LINII W RÓŻNYCH WARUNKACH ŚRODOWISKOWYCH Cel tematu Celem tematu badawczego 3 w 2018 roku była ocena materiału roślinnego pod kątem reakcji na najczęściej występujące choroby zbóż oraz selekcja materiału roślinnego pod kątem korzystnych cech gospodarczych. Opis wyników Celem tematu badawczego 3 w 2018 roku była ocena materiału roślinnego pod kątem reakcji na najczęściej występujące choroby zbóż oraz selekcja materiału roślinnego pod kątem korzystnych cech gospodarczych. Jesienią 2017 roku, w trzech lokalizacjach: Radzików (IHAR — PIB), Strzelce (HR Strzelce) oraz Smolice (HR Smolice), założono selekcyjne doświadczenia jednopowtórzeniowe. Dla wszystkich punktów doświad-czalnych materiał roślinny stanowiły 3240 linii pszenic ozimych. W ocenie materiału roślinnego uwzględniono łącznie 7 cech w tym: (1) przezimowanie, (2) kłoszenie, (3) wysokość, odporność na choroby: (4) rdza brunatna oraz (5) żółta, (6) mączniak prawdziwy, (7) septoriozy. Łącznie obserwowano 7 cech (na każdą z trzech miejscowości). Obiekty o wysokiej odporności na choroby oraz o korzystnych cechach gospodarczych stanowiły materiał wyjściowy do dalszych badań. Przebieg doświadczenia w Radzikowie Na poletkach doświadczalnych w Radzikowie wysiano łącznie 1056 linie. W odniesieniu do każdego obiektu przeprowadzono ocenę przezimowania. Materiał roślinny powschodził oraz przezimował prawie w 100% (2 linie nie przezimowały, co stanowiło 0,18%). Materiał roślinny charakteryzował się terminem kłoszenia typu średnio-wczesnego. Wszystkie oceny porażenia chorobami wykonane zostały przełom czerwca oraz lipca br. w odniesieniu do 9- stopniowej skali, gdzie 1 — oznacza całkowite porażenie, do 9 — brak objawów porażenia. Ciepła i sucha pogoda, prawdopodobnie przyczyniły się do występowania mączniaka prawdziwego w minimalnym nasileniu. Większość ocenianych linii pod kątem odporności na B. graminis oceniana była w skali od 7 do 9. Odnotowano występowanie rdzy brunatnej, żółtej (w dużym nasileniu) oraz septoriozy liści. Do dalszych etapów badań wytypowano rośliny o odporności na choroby ocenianej wg skali od 8 do 9 dla rdzy brunatnej oraz mączniaka prawdziwego, rdza żółta Pszenica ozima 39 oceniana od 7 do 9, septorioza liści od 5 do 9. Reszta materiału roślinnego została wyeliminowana z dalszych etapów badań. Na podstawie przeprowadzonych obserwacji polowych wyselekcjonowano do dalszych badań 260 linii.  Przebieg doświadczenia w HR Strzelce Jesienią 2017 roku na polu hodowlanym w Strzelcach wysiano w siewie rzędowym 1083 linie kłosowe pszenicy ozimej. Dodatkowo dla wybranych genotypów z zeszłego roku założono doświadczenie polowe z 20 liniami Ze szczególną uwagą monitorowano rozwój mączniaka prawdziwego oraz rdzy brunatnej. Przebieg zimy w sezonie wegetacyjnym 2017/18 był dość łagodny, dlatego też, nie zaobserwowano znaczących różnic w przezimowaniu omawianych materiałów. W celu oceny cech rolniczych wykonano obserwacje daty kłoszenia oraz oceny występowania chorób grzybowych, wysokości i pokroju roślin. Pierwsze obserwacje dotyczące chorób grzybowych wykonano na przełomie maja i czerwca dotyczyły one pojawienia się objawów mączniaka prawdziwego. W celu porównania linii zestawiono je z odmianami wzorcowymi COBORU oraz najczęściej uprawianymi odmianami pszenicy. Wyselekcjonowano obiekty, celem sprawdzenia potencjału plonowania oraz zbadania podstawowych cech jakościowych.  Przebieg doświadczenia w HR Smolice Na poletkach obserwacyjnych w Kobylin — Smolice wysiano po 3 rządki 364 linie pszenicy ozimej (razem 1092 linie). Ocena materiału roślinnego dokonywana była w odniesieniu do 9- stopniowej skali, gdzie 1 — oznacza całkowite porażenie, do 9 — brak objawów porażenia. Wszystkie materiały powschodziły i przezimowały bardzo dobrze (100%). Septorioza liści w roku bieżącym nie wystąpiły, natomiast mączniak prawdziwy zbóż i traw wystąpiły w bardzo małym nasileniu. Dodatkowo materiał roślinny oceniono pod kątem wylegania. Na podstawie przeprowadzonych obserwacji polowych do doświadczeń zakładowych DZ I wytypowano 29 linii. Na podstawie przeprowadzonych obserwacji polowych w 2018 roku linie, które wyselekcjonowano w 2017 roku wyeliminowano z dalszej analizy ze względu na niską plenność oraz porażenie chorobami. Wnioski — Warunki atmosferyczne panujące w 3 lokalizacjach w sezonie 2017/2018 były niesprzyjające dla rozwoju mączniaka prawdziwego zbóż i traw. — W sezonie 2017/2018 we wszystkich punktach doświadczalnych wystąpiła rdza brunatna oraz żółta. — W Smolicach nie wystąpiła septorioza liści. — Na podstawie przeprowadzonych obserwacji wytypowano genotypy do dalszych badań. LITERATURA Cao A. Z., Wang X. E., Chen Y. P., Zou X. W., Chen P. D. 2006. A sequence-specific PCR marker linked with Pm21 distinguishes chromosomes 6AS, 6BS, 6DS of Triticum aestivum and 6VS of Haynaldia villosa. Plant Breeding 125: 201 — 205. Czembor H. J., Czembor J. H. 2001. Resistance to powdery mildew in barley cultivars and breeding lines included in 1998–2000 Polish registration trials. Plant Breeding and Seed Science 45 (1): 21 — 41. Pszenica ozima 40 Helguera M., Khan I. A., Dubcovsky J. 2000. Development of PCR markers for the wheat leaf rust resistance gene Lr47. Theor. Appl. Genet. 100: 1137 — 1143. Mains E. B., Dietz S. M. 1930. Physiologic forms of barley mildew, Erysiphe graminis hordei Marchal. Phytopathol. 20: 229 — 239. Miranda L. M., Murphy J. P., Leath S., Marshall D. 2006. Pm34: a new powdery mildew resistance gene transferred from Aegilops tauschii Coss. to common wheat (Triticum aestivum L.). Theor. Appl. Genet. 113: 1497 — 1504. Perugini L. D., Murphy J. P., Marshall D., Brown-Guedira G. 2008. Pm37, a new broadly effective powdery mildew resistance gene from Triticum timopheevii. Theor. Appl. Genet. 116: 417 — 425. Singh S., Franks C. D., Huang L., Brown-Guedira G. L., Marshall D. S., Gill B. S. 2004. Lr41, Lr39, and a leaf rust resistance gene from Aegilops cylindrica may be allelic and are located on wheat chromosome 2DS. Theor. Appl. Genet. 108: 586 — 591. Vanzetti L. S., Brevis J. C., Dubcousky J. 2006. Identification of microsatellites linked to Lr47. Electronic Journal of Biotechnology 9 (3): 267 — 271. 

Efektywność piramidowania genów odporności na mączniaka prawdziwego (Blumeria graminis f.sp. tritici) i rdzę brunatną (Puccinia triticina)  w pszenicy ozimej

https://ojs.ihar.edu.pl/index.php/biul/article/download/18/13

Efektywność piramidowania genów odporności na mączniaka prawdziwego (Blumeria graminis f.sp. tritici) i rdzę brunatną (Puccinia triticina) w pszenicy ozimej

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Czasopisma Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin