Leśniowska-Nowak, Justyna

Nowak, Michał

Sozoniuk , Magdalena

Polish

Czasopisma Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin

NR 286 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2019   e-ISSN 2657-8913 83  JUSTYNA LEŚNIOWSKA-NOWAK MICHAŁ NOWAK MAGDALENA SOZONIUK  Instytut Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Kierownik Tematu: dr Justyna Leśniowska-Nowak Instytut Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, ul. Akademicka 15, 20-950 Lublin, tel. 81 4456625, e-mail: justyna.lesniowska@up.lublin.pl   Prace zostały wykonane w ramach badań podstawowych na rzecz postępu biologicznego w produkcji roślinnej na podstawie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr HOR.hn.802.9.2018, Zadanie 17. Wytwarzanie nowych źródeł genetycznych pszenżyta w oparciu o krzyżowanie oddalone Development of new genetic sources of triticale based on wide crosses Słowa kluczowe: karłowatość, krzyżowanie oddalone, komponenty plonu, pszenżyto CEL ZADANIA 1 Celem zadania 1 było uzyskanie mieszańców wstecznych (BC1) w wyniku krzyżowania roślin pokolenia F1 otrzymanych z krzyżowania kozieńców z pszenicą oraz pszenżytem, a także uzyskanie mieszańców F1, gdzie genotypy z rodzaju Aegilops przeznaczone zostaną na formę ojcowską. WYNIKI Wykonano 40 kombinacji krzyżówkowych pomiędzy pszenżytem i kozieńcami. We wszystkich wykonanych kombinacjach kozieniec był formą ojcowską a zboże formą mateczną. Zdolność kombinacyjna została obliczona, zarówno dla form uprawnych, jak również dla kozieńców. Dla pszenżyta wahała się od 0% do 21,6%, natomiast dla kozieńców od 0% do 37,5%. Ponadto wykonano 30 kombinacji krzyżówkowych pomiędzy mieszańcami oddalonymi a formami uprawnymi pszenicy i pszenżyta. Mieszańce zawsze były formą mateczną. Dla każdego mieszańca oddalonego obliczono zdolność kombinacyjną w krzyżowaniach wstecznych z pszenżytem. Zdolność kombinacyjna wahała się od 0% do 20% dla mieszańców oddalonych. Pszenżyto 84 WNIOSKI — Odmiany uprawne pszenżyta mogą być z dużym powodzeniem wykorzystywane na formy mateczne w krzyżowaniach z kozieńcami. — Gatunki z rodzaju Aegilops, ze względu na możliwość krzyżowania zarówno z pszenicą, jak i z pszenżytem, stanowią cenne źródło genetyczne możliwe do wykorzystania w pracach mających na celu poszerzenie zmienności genetycznej tych zbóż na drodze krzyżowań oddalonych. — Zdolność kombinacyjna mieszańców oddalonych w krzyżowaniach wstecznych jest generalnie wyższa niż przy uzyskiwaniu mieszańców F1. CEL ZADNIA 2 Celem zadania 2 była analiza wysokości oraz podstawowych elementów plonu mieszańców oddalonych F3 z kozieńcami (tab. 1). Tabela 1 Rośliny mieszańcowe poddawane ocenie laboratoryjnej Kombinacja krzyżówkowa Liczba analizowanych roślin mieszańcowych Formy rodzicielskie Liczba analizowanych roślin rodzicielskich [(Ae. column. × Poshuk) × Top] × Tomko] × Tomko 15 Tomko 15 [(Ae. column. × Poshuk) × Top] × Tomko 15 Poshuk 15   Top 15  WYNIKI Analizie poddano mieszańce oddalone uzyskane w wyniku krzyżowania kozieńca (Aegilops columnaris) z pszenicą po jednym i dwóch krzyżowaniach wstecznych z odmianą pszenżyta Tomko. Wykazano, że mieszańce BC1 i BC2 nie różnią się istotnie między sobą pod względem żadnej z analizowanych cech. Charakteryzują się one istotnie wyższą liczbą kłosków w kłosie głównym w porównaniu z obiema odmianami pszenicy, a także istotnie niższą liczbą ziarniaków z kłosa głównego w porównaniu z odmianą Tomko.  Dwukrotne krzyżowanie wsteczne wpłynęło na wzrost masy ziarniaków z kłosa głównego. Masa ziarniaków w kłosie w mieszańcu pokolenia BC1 była istotnie niższa niż masa ziarniaków w odmianie Tomko. W pokoleniu BC2 masa ta była już statystycznie taka sama jak w przypadku ‘Tomko’. Zbitość kłosa mieszańców nie różniła się istotnie od pszenżyta, ale była istotnie wyższa w porównaniu z obiema odmianami pszenicy. Mieszańce obu pokoleń wstecznych miały ponadto istotnie obniżona płodność kłoska w stosunku do wszystkich odmian pszenicy i pszenżyta. Masa tysiąca ziarników w mieszańcach obu pokoleń nie różniła się istotnie od pszenżyta ‘Tomko’. Jedynie mieszaniec BC1 wykazywał istotnie wyższą MTZ w porównaniu z pszenicą ‘Poshuk’. Pszenżyto 85 WNIOSKI — Krzyżowanie spowodowało zwiększenie wysokości roślin mieszańcowych w stosunku do form rodzicielskich. — Krzyżowanie spowodowało podwyższenie MTZ w roślinach pokolenia BC1 jak i BC2. CEL ZADANIA 3 Celem zadania 3 było zwiększenie wydajności uzyskiwania mieszańców międzyrodzajowych pszenicy i pszenżyta z kozieńcami poprzez zastosowanie techniki ratowania zarodków. WYNIKI Do rozwoju w kulturach in vitro przekazano 20 zarodków. Pozostałe ziarniaki zostały wysiane bezpośrednio do ziemi. Spośród wyłożonych 20 zarodków uzyskano 6 roślin (tab. 2). Daje to wydajność na poziomie 30%. Tabela 2 Kombinacje krzyżówkowe przekazane do Embryo Rescue Lp. Kombinacja z pszenżytem Liczba zarodków Liczba roślin 1 Baltiko × Ae44 2 0 2 Baltiko × Ae52 1 0 3 Lombardo × Ae39 1 1 4 Lombardo × Ae44 3 1 5 MAH4-16 × Ae31 1 0 6 MAH4-16 × Ae18 3 1 7 Rotondo × Ae38 3 0 8 Rotondo × Ae40 1 1 9 Sekret × Ae9 2 0 10 Tomko × Ae87 1 1 11 Tomko × Ae156 2 1   20 6  WNIOSKI — Zastosowanie techniki ratowania zarodków umożliwiło zwiększenie wydajności uzyskiwania mieszańców międzyrodzajowych. CEL ZADANIA 4 — Mapowanie asocjacyjne populacji CZR876/01×CZR891/01.  — Analiza populacji 541×84A/2 z wykorzystaniem technologii DArT. — Potwierdzenie charakteru mieszańcowego roślin uzyskanych w roku 2017. Pszenżyto 86 WYNIKI Mapowanie asocjacyjne populacji CZR876/01×CZR891/01 — Genotypowanie populacji mapującej pozwoliło na identyfikację 10489 markerów silicoDArT, z których 4632 było polimorficzne. — Mapowanie asocjacyjne pozwoliło na identyfikację 75 markerów związanych z wyso-kością rośliny. — 9 zasocjowanych markerów zostało zmapowanych na genetycznej mapie pszenżyta (Tyrka i in., 2015). — Markery pogrupowano w dwa regiony chromosomalne przypisane do chromosomu 5R  — Markery pogrupowano w dwa obszary chromosomalne położone w odległości około  11 cM. Analiza populacji 541×84A/2 z wykorzystaniem technologii DArT W wyniku przeprowadzonych analiz uzyskano 37 963 markery SilicoDArT specyficzne dla roślin wczesnych, późnych oraz o pośredniej wczesności. W obrębie tych markerów zidentyfikowano 25 269 markery SNP. Średnia wartość PIC dla wszystkich analizowanych prób wynosiła 0,269. W analizo-wanej populacji stwierdzono dość wysoki współczynnik heterozygotyczności, który wynosił 0,353. Związane jest z faktem iż analizowana populacja była populacją F2, czyli na bardzo wczesnym poziomie zaawansowania hodowlanego. Potwierdzenie charakteru mieszańcowego roślin uzyskanych w roku 2017 W celu potwierdzenia charakteru mieszańcowego wykorzystano 30 kombinacji starterów SRAP. W większości przypadków uzyskano monomorficzne obrazy nie-umożliwiające identyfikację i potwierdzenia charakteru mieszańcowego badanych genotypów. Zidentyfikowano trzy pary starterów, które generowały wysoki poziom polimorfizmu. Umożliwiło to potwierdzenie mieszańcowości wszystkich badanych form. Para me5+em14_2 potwierdziła mieszańcowość genotypów Ae156×Torino, Ae156×Sailor oraz Ae 157×Top. Zidentyfikowano amplikony o wielkościach 130bp, 490bp i 600bp które były specyficzne dla odmiany Torino i jednocześnie występujące w mieszańcu. Dla odmiany Sailor i mieszańca Ae156×Sailor zidentyfikowano produkty o wielkości 200bp, 350bp, 420bp. Druga para starterów (me22+em15) potwierdziła charakter mieszańcowy genotypów Ae152×B124, Ae75×Sailor, Ae75×L169. Produkty specyficzne dla B124 oraz mieszańca miały wielkość 210bp, 420bp i 550bp. Dla odmiany Sailor i mieszańca zidentyfikowano 4 specyficzne amplikony: 150bp, 210bp, 550bp, 900bp. Mieszańcowość Ae75×L169 potwierdziła obecność amplikonów o wielkości 550bp i 900bp. Trzecia para starterów me6_1+em7 potwierdziła mieszańcowość czterech genotypów. Mieszaniec o kombinacji Ae74×Astoria potwierdzony został amplikonem o wielkości 350bp, mieszaniec Ae63×Figura amplikonem 550bp. Produkty o wielkościach 350bp, 550bp, 710bp potwierdziły mieszańcowy charakter kombinacji Ae77×Lombardo. Produkty 350bp i 710bp były również specyficzne dla genotypu Ae128 × Lombardo. Pszenżyto 87 W tabeli zaznaczono, które produkty występują u matki, ojca i mieszańca. Charakter mieszańcowy potwierdzają produkty występujące u form ojcowskich i mieszańca, a nie występujące u form matecznych. WNIOSKI Mapowanie asocjacyjne populacji CZR876/01×CZR891/01 — Mapowanie asocjacyjne przy użyciu populacji biparentalnej F2 za pomocą markerów silicoDArT umożliwiło identyfikację 75 markerów związanych z karłowatością QTL znajdującą się na chromosomie 5R z genomu pszenżyta. — Wykorzystanie dostępnej mapy genetycznej pszenżyta zasugerowało 92 dodatkowe markery, które mogą być wartościowe dla dalszej hodowli. — Istotne jest sprawdzenie, czy zidentyfikowane QTL (y) są dominujące lub recesywne, jeżeli mają być stosowane w programach hodowlanych, i czy warto przekształcać zidentyfikowane markery do celów MAS. — Poziom polimorfizmu uzyskany w badaniach własnych jest wystarczający dla pewnej i wiarygodnej oceny zróżnicowania genetycznego analizowanych form pszenżyta ozimego. Analiza populacji 541×84A/2 z wykorzystaniem technologii DArT — Poziom polimorfizmu uzyskany w badaniach własnych jest wystarczający dla pewnej i wiarygodnej oceny zróżnicowania genetycznego analizowanych form pszenżyta ozimego. Potwierdzenie charakteru mieszańcowego roślin uzyskanych w roku 2017 — Markery SRAP okazały się przydatne w ocenie charakteru mieszańcowego badanych genotypów.   Pszenżyto 88       

Wytwarzanie nowych źródeł genetycznych pszenżyta w oparciu o krzyżowanie oddalone

https://ojs.ihar.edu.pl/index.php/biul/article/download/30/25

Wytwarzanie nowych źródeł genetycznych pszenżyta w oparciu o krzyżowanie oddalone

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Czasopisma Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin