Statystyczne wspomaganie decyzji selekcyjnych na wczesnych etapach hodowli zbóż. Część II. Empiryczne porównanie metod oceny efektów obiektowych

Abstract

In the paper the empirical comparison of eight methods of estimation of treatment effects in one-replicate trials (with replicated standards) is reported. The data from experiments on spring wheat, spring barley and winter wheat performed at Choryń, Kobierzyce, Polanowice, Modzurów and Nagradowice form a basis for all considerations. There were from one to five standard varieties used in particular trials. Different criteria were used. The uniformity of distribution of chosen (the best) lines in experimental area was one of these criteria. Another one based on comparison of the estimates of treatment effects with the same effects obtained when classical analysis of variance in muti-replicated trials was applied. Selection of explicit best method of estimation of treatment effects is difficult (or even impossible) as the decisions on superiority of a particular method is dependent on local type of field variability. Nevertheless, it is to be mentioned than in all cases the worst method was the method of raw data. The best were methods eliminating spatial relationships between plots.W pracy przedstawiono empiryczne porównanie ośmiu metod oceny efektów obiektowych z doświadczeń prowadzonych na wczesnych etapach hodowli. Materiał do badań stanowiły wyniki doświadczeń z pszenicą jarą, pszenicą ozimą i jęczmieniem jarym przeprowadzonych w Choryni, Kobierzycach, Polanowicach, Modzurowie oraz Nagradowicach. Powyższe linie oceniano w doświadczeniach jednopowtórzeniowych z wzorcami (stosowano od 1 do 5 odmian wzorcowych, w zależności od doświadczenia). Wyniki otrzymane dla poszczególnych metod porównywano w oparciu o różne kryteria. Jednym z nich jest kryterium równomierności rozkładu na polu doświadczalnym linii wybranych do dalszych badań (wybierano od 20% do 30% ogólnej liczby badanych linii). Drugie kryterium polegało na porównaniu sum kwadratów różnic między estymatorami efektów badanych linii otrzymanymi przy zastosowaniu różnych metod i estymatorami efektów tych samych linii otrzymanymi przy pomocy klasycznej analizy wariancji doświadczenia wielopowtórzeniowego. Wskazanie najlepszej metody estymacji efektów obiektowych jest trudne, ponieważ wybór metody najlepszej zależał od lokalnych warunków środowiska doświadczalnego w poszczególnych miejscowościach. Na uwagę zasługuje jednakże fakt, iż we wszystkich analizowanych doświad¬czeniach najgorszą okazała się tzw. metoda „nieprzekształconych wyników pomiarów”, czyli ta, w której nie poprawia się otrzymanych pomiarów, a do dalszych badań przyjmuje się ustaloną frakcję (20%–30%) najlepszych linii. Stosunkowo najskuteczniejszymi (w sensie zastosowanych kryteriów) okazały się metody eliminujące przestrzenne zależności między jednostkami doświad¬czalnymi (poletkami)