تمایزپذیری عقلانیت از هوشمندی و احساس و تأثیر آن در تصمیم‌گیری و مسئولیت‌پذیری انسان از چشم‌انداز یافته‌های علوم شناختی

Abstract

Background and Aim: The main purpose of this article is to evaluate the feasibility of differentiating rationality from intelligence and feeling and its impact on human decision-making and responsibility from the perspective of contemporary cognitive science findings. The field of research is the application of cognitive science findings on agency and legal decision-making. Methods: This study is a review research conducted using a descriptive–analytical method. The required resources and data in a library manner and by referring to reliable domestic sites and databases (such as Mag Iran, Civilka) and foreign databases (such as Scopus, Frontiers, SSRN, Springer, ResearchGate, Academia) It has been collected from the books and articles of the last 10 years. Ethical Considerations: This research has been conducted in full compliance with all ethical considerations, including honesty, integrity, and preservation of the originality of the text. Findings: The results of the research indicate that in the current situation, according to the majority of cognitive scientists, all three components of rationality, intelligence and emotions are involved in human agency and decision-making due to their influence in the cognitive processing process. Due to human differences in the degree and quality of rationality, intelligence and emotions, human decisions will also be diverse and different. Conclusion: Since all three components of rationality, intelligence and emotions are effective in the process of cognitive processing to ethical-legal decision making, therefore the content of the chosen decision will be different according to the different rational, intellectual and emotional capacities of humans, and the assumption of complete and kind rationality is not compatible with the findings of cognitive sciences.زمینه و هدف: هدف اصلی این مقاله امکان‌سنجی تمایزپذیری عقلانیت از هوشمندی و احساس و تأثیر آن در تصمیم‌گیری و مسئولیت‌پذیری انسان از چشم‌انداز یافته‌های علوم شناختی معاصر است. زمینه پژوهش کاربست یافته‌های علوم شناختی بر عاملیت و تصمیم‌گیری‌های حقوقی است. روش: پژوهش حاضر از نوع مروری و به شیوه توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. منابع و داده‌های مورد نیاز به شیوه کتابخانه‌ای و با مراجعه به سایت‌ها و بانک‌های اطلاعاتی معتبر داخلی (نظیر مگ ایران، سیویلکا) و پایگاه‌های خارجی (نظیر Scopus, Frontiers, SSRN, Springer, ResearchGate, Academia)، از محل کتب و مقالات 10 سال اخیر گردآوری شده است. ملاحظات اخلاقی: این پژوهش با رعایت کامل تمامی ملاحظات اخلاقی درخصوص رعایت امانتداری، صداقت و اصالت متن انجام گرفته است. یافته‌ها: نتایج حاصل از پژوهش بیانگر این است که در وضعیت کنونی بنابر نظر غالب دانشمندان علوم شناختی، هرسه مؤلفه عقلانیت، هوشمندی و عواطف به دلیل تأثیرگذاری در فرآیند پردازش شناختی، در عاملیت و تصمیم‌گیری‌های انسان دخیل هستند و به دلیل تفاوت‌های انسان‌ها در درجه و کیفیت برخورداری از عقلانیت، هوش و عواطف، تصمیم‌گیری‌های انسان نیز متنوع و متفاوت خواهد بود. نتیجه‌گیری: از آنجا که هرسه مؤلفه عقلانیت، هوشمندی و عواطف در فرآیند پردازش ‌شناختی تا تصمیم‌گیری اخلاقی ـ حقوقی مؤثرند، لذا محتوای تصمیم انتخابی متناسب با ظرفیت‌های متفاوت عقلی، هوشی و عاطفی انسان‌ها، متفاوت خواهد بود و پیش‌فرض عقلانیت کامل و نوعی با یافته‌های علوم شناختی سازگار نیست