Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
Abstract
Yüksek Lisans TeziKıraat ilmi, Kur'ân-ı Kerîm’in doğru okunmasını, anlaşılmasını ve nesilden nesile sahih bir şekilde aktarılmasını sağlayan temel İslami ilimlerden biridir. Kur’ân, Arap kabilelerinin farklı lehçelerine uygun olarak indirilmiş ve bu durum, ümmetin farklı kesimlerine Kur’an’ı ulaştırmayı kolaylaştırmıştır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), ümmetin farklı lehçelerine hitap edebilmek ve Kur’ân’ın öğrenilmesini kolaylaştırmak amacıyla sahabeye yedi harf üzere okuma ruhsatı vermiştir. Bu kıraatler, sahâbeler tarafından ezberlenerek ve rivayet edilerek sonraki nesillere aktarılmıştır. Hicrî ikinci asırdan itibaren kıraat ilmi tedvin edilmeye başlanmış, İbn Mücahit tarafından yedi kıraat belirlenmiş ve kıraat ilmi daha düzenli bir yapıya kavuşturulmuştur. Ardından İbnü’l-Cezerî’nin çalışmaları sayesinde kıraat ilmi, on kıraat çerçevesinde sistematik bir yapıya oturtulmuştur. Kıraat ilmi, Kur’ân’ın korunmasını, lafız farklılıklarının tespit edilmesini ve bu ilmin sağlam bir metodoloji çerçevesinde öğretilmesini sağlama açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu çalışma, Ebü’l-Hasen (Ebû Muhammed) Alî b. Sâlim b. Muhammed en-Nûrî es-Sefâkusî’nin kıraat ilmine katkılarını ve eserinin bu alandaki önemini incelemektedir. Çalışmanın amacı, Sefâkusî’nin ilmî şahsiyetini, kıraat ilmi alanındaki metodolojisini ve özellikle Gaysü’n-Nef’ fî’l-Kıraati’s-Seb’ adlı eserinin kıraat ilmi içindeki yerini ortaya koymaktır. Çalışmanın kapsamı, Sefâkusî’nin hayatı, ilmî seyri, kıraat sahasındaki katkıları ve eserlerinin değerlendirilmesini içermektedir. Çalışmada, tarihî ve doküman analizi yöntemi kullanılmış olup, klasik kaynaklar taranarak Sefâkusî’nin kıraat ilmindeki yeri incelenmiştir. Ayrıca kıraat sahasındaki otoritelerin görüşleri dikkate alınarak eserin kıraat ilmi içindeki değeri analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, Sefâkusî kıraat alanında önemli bir otorite olup, Gaysü’n-Nef’ fî’l-Kıraati’s-Seb’, kıraat farklılıklarını detaylı şekilde ele alan ve kıraat imamlarının, ravilerinin görüşlerini içeren önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Yazıldığı dönemden itibaren birçok çalışmaya kaynaklık eden bu eser, sonraki âlimler tarafından da referans alınmış ve kıraat ilmi içerisinde kalıcı bir yere sahip olmuştur.The science of Qira'at is one of the fundamental Islamic sciences that ensures the correct recitation, understanding, and authentic transmission of the Qur'an from generation to generation. The Qur'an was revealed in a manner compatible with the various dialects of Arab tribes, facilitating its transmission to different segments of the Muslim community. The Prophet Muhammad (PBUH) granted permission to the Companions to recite the Qur'an according to seven modes (ahruf) to address the diverse dialects of the ummah and to facilitate the learning of the Qur'an. These Qira'at were memorized and transmitted by the Companions to the succeeding generations. From the second century of the Hijri calendar, the science of Qira'at began to be compiled, and Ibn Mujahid established the seven Qira'at, providing a more organized structure to this discipline. Subsequently, through the efforts of Ibn al-Jazari, the science of Qira'at was systematically structured around ten Qira'at. The science of Qira'at is of great significance in ensuring the preservation of the Qur'an, identifying differences in pronunciation, and teaching this discipline within a sound methodological framework. This study examines the contributions of Abu al-Hasan (Abu Muhammad) Ali ibn Salim ibn Muhammad al-Nuri al-Safaqusi to the science of Qira'at and the significance of his work in this field. The purpose of this study is to reveal al-Safaqusi’s scholarly personality, his methodology in the field of Qira'at, and particularly the place of his work Gays al-Naf' fi al-Qira'at al-Sab' within the science of Qira'at. The scope of the study includes al-Safaqusi’s life, his scholarly journey, his contributions to the field of Qira'at, and an evaluation of his works. The study employs historical and document analysis methods, examining classical sources to determine al-Safaqusi’s position within the science of Qira'at. Additionally, the views of authorities in the field of Qira'at are considered to analyze the value of his work within this discipline. According to the findings, al-Safaqusi is a prominent authority in the field of Qira'at, and Gays al-Naf' fi al-Qira'at al-Sab' is an important resource that comprehensively addresses the variations in Qira'at and includes the opinions of Qira'at Imams and their transmitters. Since its composition, this work has served as a reference for many subsequent studies and has secured a permanent place within the science of Qira'at
