Delbeke, Maarten

Ghent University Academic Bibliography

Boekrecensies  digitale technologie om een gids en baken te zijn in een continue ontdekkingstocht in een wereld zonder houvast. De DJ – en iedereen die zich zijn manier van denken eigen maakt – als held in de marge, die denkbeelden verspreidt waarmee getracht wordt de ri-gide scheidingen van ras, klasse en cultuur te slechten. Rhythm science eist de rol op van avant-garde, per deﬁ nitie op zoek naar het overstijgen van con-servatieve culturele krachten. Want ondanks zijn scholing in het populisme van hiphop zoekt Miller nadrukkelijk aan-sluiting met de avant-garde van de ste eeuw. In de tekst krijgt zijn Errata Erratum pro-ject een centrale plek toebe-deeld. Deze remix van Marcel Duchamps Sculpture Musicalen Erratum Musical heeft een plek in de online galerie van het Museum of Contempo-rary Art in Los Angeles. De verzameling kaarten met in-structies voor geïmproviseerde stemgeluiden die Duchamp tijdens zijn leven steeds bleef uitbreiden werd door Miller geremixt tot een spel met beeld en geluid dat nooit hoeft te eindigen. Errata Erratum draait om persoonlijke beslissingen, het scheppen van een eigen mix, de keuze om je met een bepaald geluid te identiﬁ ceren. Wat dit allemaal betekent voor de sociale status van de DJ– tot voor kort een onaantast-bare specialist en smaakmaker, een eenling die de confrontatie aangaat met de massa en deze leidt – laat Miller in het mid-den. In zijn utopische visie lijkt het doel om dit verschil tussen DJ en publiek op te heffen. Men kan zich voorstellen dat wanneer het aantal DJ-denken-den te groot wordt en de DJ als het ware gedemocratiseerd raakt, dit tegelijkertijd het einde van de DJ betekent. Of ontstaan er dan onvermijdelijk nieuwe hiërarchieën?Uiteindelijk maakt de bij het boek geleverde cd letterlijk duidelijk waar Spooky juist in zijn geschreven tekst mee blijft worstelen. Hier mixt hij moei-teloos hiphop, dub, ambient en electronika met gesproken frag-menten. Een prettige mix die vooral meerwaarde krijgt door het gebruik van zulke uiteenlo-pende stemmen als Joyce, Ar-taud, Cummings, Schwitters, Burroughs en Deleuze. Zoals altijd met Spooky’s muziek is het een confrontatie tussen voorheen schijnbaar afgesloten werelden. In dat stroomgebied van betekenis verdwijnt hij en mag de luisteraar zelf op zoek naar connecties.De toekomst – het heelal –de virtuele ruimteMaarten DelbekeLara Schrijver en Pnina Avidar (red.), OASE : Virtually here. Ruimte in cyberﬁ ctie, NAi Uitgevers, Rotterdam ,  ---, r ,Met cyberpunk is het een beet-je zoals met ﬁ lm noir. De term kan een genre, een stijl of een set thema’s benoemen, of ver-wijzen naar enkele canonieke werken. Als genre is cyberpunk hardboiled scienceﬁ ction die de blik niet op het heelal richt, maar op de leefwereld van de nabije toekomst, met bijzon-dere aandacht voor de verhou-ding tussen de ‘echte’ wereld (voornamelijk de stad) en de ‘virtuele’ ruimte van informatie en elektronische media. Maar de term kan ook de esthetiek van futuristische ﬁ lm noir aan-duiden, of een meditatie op technologische en maatschap-pelijke ontwikkelingen die ons weldra te wachten staan. Bovenal is cyberpunk het uni-versum van William Gibsons roman Neuromancer () en Ridley Scotts ﬁ lm Blade Run-ner (). Dit conglomeraat van thema’s, stijl en werken werd vrij snel opgenomen in het denken over stad en ar-chitectuur. Met name William Gibsons ‘cyberspace’ – een parallel, hallucinatoir univer-sum opgebouwd uit voorstel-lingen van informatie – werd beschouwd als een welkome update van bestaande ideeën over de relatie tussen informa-tie en de ruimtelijke omgeving. Daarnaast beloofde cyberspace ontwerpers een verleidelijke uitbreiding van hun werkter-rein. Tenslotte suggereerde cy-berpunk dat hete hangijzers als het afsterven van de openbare ruimte samenhangen met de intrede van het informatietijd-perk. Dientengevolge is rond cyberpunk, -space, -architec-ture en -cities in de jaren een vrij omvangrijke en diverse literatuur verschenen.Dat het architectuur-tijdschrift OASE anno wil onderzoeken hoe “(...) architectuur in scienceﬁ ction en vooral cyberpunk (cyber-ﬁ ction) wordt gebruikt en  Open /Nr. /Geluid weergegeven”, wekt dan ook nieuwsgierigheid. Er is in de jaren  nogal wat geprofeti-seerd over de digitale toekomst van de architectuur en steden-bouw, dus misschien was het tijd voor een evaluerende te-rugblik. Het redactioneel sug-gereert echter dat de proble-matiek fris en in volle ontwik-keling is, en poneert een aantal vragen en invalshoeken: De toekomstvisie van cyberpunk, met haar verbeeldingen van de toekomstige architectonische omgeving en haar uitspraken over de perceptie van de ar-chitectonische ruimte, is een potentieel aanknopingspunt voor een reﬂ ectie op de relatie tussen werkelijkheid en virtu-ele werkelijkheid; cyberpunk als nieuw scienceﬁ ctiongenre weerspiegelt een ‘culturele om-slag’; omdat scienceﬁ ction en architectuur uitspraken doen over de toekomst zijn ze fun-damenteel verwant en nauw op elkaar betrokken; het digitale tijdperk confronteert de archi-tectuur met ‘vraagstukken’ die aftasting verdienen.Het zou unfair zijn om dit themanummer te beoordelen op wat het niet doet, eerder dan op wat het voorlegt, ware het niet dat deze thema’s en vooral hun conglomeratie wel erg vertrouwd klinken. En net zoals vroeger vinden deze vra-gen hun gemeenschappelijke grond niet in de ontwikkeling van één problematiek, maar in een gedeelde, soms wat obses-sionele fascinatie voor een rela-tief klein corpus van boeken en ﬁ lms. Drie bijdragen (van Gül Kaçmaz Erk, Lara Schrijver en Sidney Eve Matrix) behan-delen de verbeelding van de (stedelijke) werkelijkheid en virtuele werkelijkheid in één of meer scienceﬁ ctionﬁ lms. Schrijver kiest voor het pano-rama, de andere twee bijdragen gaan op in close readings. Een interview met Michael Okuda, een set designer voor Star Trek(het soort scienceﬁ ction dat cy-berpunk verafschuwde) behan-delt hoe een esthetiek van het toekomstige tot stand komt. Hoewel van ongelijke kwaliteit, schetsen deze bijdragen samen een gefragmenteerde geschie-denis van de ﬁ ctionele verbeel-ding van de toekomst – het heelal – de virtuele ruimte. Bijvoorbeeld Scott Bukatman heeft deze geschiedenis al be-ter en vollediger geschreven, en die geschiedenis heeft niet noodzakelijk te maken met de digitalisering van de architectu-rale of stedelijke ruimte. Dat thema treedt op de voorgrond in de drie bijdragen die rechtstreeks schatplichtig zijn aan de discussie van de jaren negentig. Zoals velen voor hem licht Neil Spiller een neologisme uit Gibsons werk om het als de metafoor voor een ontwerpstrategie te hante-ren en produceert zo volstrekte onzin. Een ingekort hoofdstuk uit een van de zichtbaarste bijdragen uit de jaren negentig, Christine Boyers Cybercities(), toont aan dat dit soort literatuur slecht rijpt. De re-dacteuren hadden de herpu-blicatie kunnen (of moeten) aangrijpen voor een kritische reﬂ ectie over de geschiede-nis van hun vraagstelling, ook omdat de hele literatuur rond cybercities (enzovoort) een uit-gelezen mogelijkheid biedt om de impact van cultural studies op het architectuurdebat te evalueren. Het is inderdaad opvallend dat het cultural studies-jargon nauwelijks opduikt in de derde bijdrage, het interview met Bruce Sterling, een pionier van de cyberpunk. Maar hierin wordt een aantal thema’s naar voren gebracht dat cyberpunk wél op een relevante wijze aan-kaart: niet cyberspace en hy-bride identiteiten, maar wel de urgentie van ecologisch denken en de rol van branding (onder-werp van Gibsons meest re-cente boek, Pattern Recognition) in de stad en architectuur. Net als vooruitziende verbeeldingen van de impact van radicalisme en terrorisme op de stad en haar functioneren, zijn deze cyberpunkthema’s voor archi-tecten niet alleen uitdagend en inspirerend, maar werkelijk urgent. En omdat die thema’s zo moeizaam hun weg naar het architectuurdebat vinden, schuilt precies daar de poten-tiële relevantie van cyberpunk voor de architectuur. Deze the-ma’s confronteren architecten immers met hun verantwoor-delijkheid voor zaken die er werkelijk toe doen.

De toekomst, het heelal, de virtuele ruimte

https://biblio.ugent.be/publication/323613/file/6790478.pdf

De toekomst, het heelal, de virtuele ruimte

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Ghent University Academic Bibliography