Dit artikel analyseert de productie en receptie van de in 1984 uitgebrachte film en televisieserie De Leeuw van Vlaanderen. Deze Vlaams-Nederlandse coproductie is een audiovisuele adaptatie van Hendrik Consciences gelijknamige romantisch-historische roman uit 1838, die mee aan de basis lag van de cultus rond de Guldensporenslag. Mede hierdoor nam de roman doorheen de 19de en 20ste eeuw een centrale plaats in binnen de Vlaamse Beweging. De drijvende krachten achter de verfilming waren voornamelijk Jan Van Raemdonck van het productiehuis Kunst en Kino en enkele figuren uit de BRT, die een prestigieuze middeleeuwse spektakelproductie voor ogen hadden. Naast de KRO werd ook het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap werd voor dit project geëngageerd, ondanks het negatieve advies van de filmcommissie, waarin de vrees voor een romantisch-nationalistisch resultaat werd geuit. De producenten, in hun streven naar een zo groot mogelijke trouwheid tegenover Conscience, bleken hier inderdaad op aan te sturen. De omstreden regisseursaanstelling van Hugo Claus, die een erg kritische en rebelse reputatie genoot, ging dan ook gepaard met de oprichting van speciale controlemechanismen, waardoor de producenten de macht behielden. Dit leidde tot een overwegend romantisch-nationalistische filmversie van De Leeuw. Toch vallen er een aantal elementen in de film te bespeuren die tegen de geest van Conscience ingaan, waaronder enkele kritisch-ironische toetsen. Reeds voor de film uitkwam bleek er een zekere politiekmaatschappelijke gevoeligheid tegenover de mogelijke Vlaams-nationalistische connotaties van de productie te bestaan. Terwijl de Franstalige Belgische pers fel van leer trok tegen deze volgens hen Vlaams-nationalistische propagandafilm, was dit vraagstuk voor het gros van de Vlaamse filmjournalisten echter nauwelijks aan de orde. Enkel een kleinere Vlaams-nationalistische strekking ging op dit thema in, hierbij De Leeuw als lasterend beschouwend voor haar ideologische overtuigingen.The Production and Reception of the Film and Television Series The Lion of Flanders (1984)
This article analyses the production and reception of the 1984 film and television series The Lion of Flanders. A Flemish-Dutch co-production, it was an audiovisual adaptation of the historical romantic novel of the same name by Hendrik Conscience from 1838; a novel that was partly responsible for creating a cult of memory around the Battle of the Golden Spurs. Because of this, the novel had become a central theme in the Flemish Movement of the 19th and 20th centuries.
The driving forces behind the film adaption were Jan Van Raenridonck of the Kunst en Kino production company and some members of the Belgian National Radio and Television Company (BRT), who planned a prestigious and spectacular production set in the Medieval period. Beside the Dutch Catholic Radio Broadcasting Company (KRO), the Ministry of the Flemish Community was also involved, despite warnings from the Film Commission which had expressed its concern that the result might be overtly Flemish nationalistic. Indeed the producers, wishing to remain as faithful as possible to Conscience's original work, seemed to be planning just that. The controversial appointment of Hugo Claus as director, who was known for his rebellious and critical views, was accompanied by the establishment of special measures to ensure that control remained firmly in the hands of the producers. The result was a both romantic and nationalistic version of The Lion. Nevertheless, one can detect several aspects that go against Conscience's original intentions, including elements of irony and criticism.
Even before the release of the film, popular political sensitivities about the possible Flemish nationalist nature of the production became clear. While the Francophone press voiced strong criticism of what they perceived as a work of Flemish nationalist propaganda, most Flemish film critics felt this was unjustified. Only a fringe of Flemish nationalists really considered it in detail, judging it insulting to their ideological views
