This article analyses statistical reasoning of Spain’s Euro 2008 success. It argues that Spain success is related to its high level of domestic competition. This line argument was also supported with the examples from previous Euro football tournaments.Football; competitive balance; ranking

HALICIOGLU, Ferda

Turkish

Research Papers in Economics

                              Euro 2008’i Neden İspanya  kazandı ? 
                          (Why did Spain win Euro 2008 Football Tournament?) 
 
                                                  
 
 
                                                      Abstract 
 
This article analyses statistical reasoning of Spain’s Euro 2008 success. It argues that Spain 
success is related to its high level of domestic competition. This line argument was also 
supported with the examples from previous Euro football tournaments. 
 
 
 
 
 
 
 
Ferda HALICIOĞLU 
Ekonomi Bölümü  
Yeditepe Üniversitesi 
İstanbul 
fhalicioglu@yeditepe.edu.tr
www.ferda-halicioglu.com
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Giriş 
 
Haziran 2008 içinde İsviçre ve Avusturya da yapılan, eski adıyla Avurpa uluslar  yeni adıyla 
Euro futbol şampiyonasını, İspanya kazandı. Turnuva öncesi İspanya bahis şirketlerine göre 
kupayı kazanacak en muhtemel ikinci ülke konumundaydı. Bu tür futbol turnuvalarının 
sonuçlarını önceden tahmin etmek için çeşitli istatistiksel ve ekonometrik modeller 
kullanılmaktadır. Bu makalenin amacı Euro 2008 benzeri uluslararası futbol turnuvalarının 
sonuçlarını önceden tahmin etmeye yönelik basit bir yöntemi özet şeklinde tanıtmak ve Euro 
2008’ i kazanan İspanya’nın başarısının tesadüf olmadığını ortaya koymaktır. 
Futbol basit bir spor olmaktan çkıp, küresel bir endüstriye dönüşmüştür. Dünya ticaretinin 
yaklaşık %3’ü spor sektörüne aittir. FİFA’ya üye 200’den fazla ülkede 200 milyondan fazla 
lisanslı futbolcu bulunmaktadır.  Dünyada futbolun bu kadar yaygın ve sevilen bir spor 
olmasının temel sebebi ise neredeyse herkes tarafından ve her yerde yapılacak bir özellik 
taşımasıdır. Futbol aynı zamanda süprizlere  açık bir oyundur. Top yuvarlaktır, maç 90 
dakikadır gibi deyimler maç sonuçlarını öngörme zorluğunu ifade ederler. Bireysel maç 
sonuçlarına yönelik tahminler yapılabildiği gibi, turnavalar ve ligler içinde çeşitli tahminler 
yapmak mümkündür. Bu tahminlerin bazıları nesnel bazıları ise özneldirler. Bu nedenledir ki 
her insan rahatlıkla futbol konuşup tartışabilmektedir. Öznel tahminler için herhangi bir 
method kullanmaya ihtiyaç yoktur. İyi bir futbol izleyicisi olmak yeterlidir. Nesnel tahminler 
ise genellikle istatistiksel/ekonometrik yöntemlere dayalıdırlar. Bu yöntemler içinde 
hangisinin en doğru sonuçları verdigi ise bilimsel düzeyde tartışılmaktadır.  
 
Futbolda rekabet düzeyinin ölçümü 
 
Futboldaki istatistiksel rekabet ölçümünün ana çıkış noktası  şöyle açıklanabilir. Eğer bir 
ülkede oynanan futbol liginde rekabet düzeyi yüksek ise, o ülkenin ulusal takımının 
uluslararası futbol turnuvalarda başarılı olması şansıda  yüksek olacaktır. Diğer bir deyişle 
rekabet başarıyı getirir. Futbolda rekabeti ölçmenin çeşitli istatistiksel yöntemleri vardır. Bu 
yöntemlerden biri ise sezon sonunda oluşan puan cetvellerinden istatistiksel bir değer ölçütü 
olan ‘Degişim Katsayısını’ (DK) kullanmaktır. DK değeri 0 (sıfır) ve 1 arasındadır. DK 
değeri 0’a yaklaştıkça futbolda rekabet düzeyinin arttığı kabul edilir,  DK değeri  1’e 
yaklaşınca rekabet düzeyinin azaldığı varsayılır. Bu ölçme yöntemi kullanılarak, ülkelerin 
futbolda rekabet düzeylerini ölçüp onları en rekabetçi ülkeden en az rekabetçi ülkeye göre 
sıralamak mümkündür. Bu amaçla Euro 2008’e katılan 16 ülkenin DK degerleri 
hesaplanmıştır. Bu hesaplamalarda her ülkenin en üst futbol liginin sezon sonu puan cetvelleri 
kullanılmıştır. Bu çalışmada 1996-2008 yılları arasındaki 12 sezon kullanılmıştır. DK 
değerlerinin 12 ve 6 yıllık ortalamaları ile son sezonlara ait değerler bu analizde 
kullanılmıştır. 12 yıllık DK ortalamaları futbolda rekabetin uzun dönemde de var olup 
olmadığını göstermesi bakımından önemlidir. 6 yıllık DK ortalamaları ise orta dönemde 
futbolda rekabetçi dengeyi verir. Son sezona ait DK değerleri ise kısa dönem futbol rekabet 
düzeyini gösterirler. Tablo 1, 12, 6 ve 1 yıllık DK değerlerini göstermektedir.  DK değerlerine 
Euro 2008’e katılan 16 ülke en  rekabetçi düzeyden en az rekabetçi duruma göre 1996-2008 
döneminde sıralanmışlardır. Buna göre futbolda rekabet düzeyinin en  yüksek olduğu ülke 
Fransadır. Çünkü Fransa uzun, orta ve kısa dönemde en düşük DK değerlerine sahiptir. 
Fransa’nın  futbolda 1998 Dünya ve 2000 Avurpa şampiyonu olmasının altında yatan temel 
bir etken, futbol liginde rekabetin yüksek olmasıdır. Benzer şekilde  sıralamada yer alan en 
üst düzeydeki üç ülkeden diğer ikisi ise İspanya  ve Almanyadır.  Bu ülkelerden Almanya 
Euro 1996’yı kazanmış ve 2004 Dünya kupasında ise ikinci olmuştur. 
DK sıralamasına benzer bir sıralamayıda FIFA yapmaktadır. FIFA ülke futbol sıralaması 
uluslararası maçlar baz alınarak  ve aylık olarak ağustos 1993’den beri yapılmaktadır.  Bu sıralamalar ayrıca her konfederasyon, örneğin UEFA,  için de yapılmaktadır. FIFA veya 
UEFA sıralamasıda bir ülkenin uluslararası turnuvalarda başarılı olup olmayacağı konusunda 
bir gösterge olabilir. Bu nedenle hem DK hem de UEFA sıralamaları Euro 1996,  Euro 2000, 
Euro 2004 ve Euro 2008 de yer alan ülkeler içinde yapılmıştır. Tablo 2 bu sıralamaları 
göstermektedir. Tablo 2 uluslararası başarı ile yurtiçi futbol rekabet düzeyi arasında çok 
yoğun bir ilişki olduğunu göstermektedir. Örneğin Euro 1996 şampiyonu Almanya  olmuştur. 
Almanya DK sıralamasına göre 2. UEFA’ya göre ise 1.sıradadır. Euro 2000’i Fransa almıştı. 
Fransa DK sıralamasında 1. UEFA’da ise 2.sıradadır. Euro 2004 ise futbolda her zaman 
süprizlerin olabileceğine ilişkin  güzel bir örnektir. Yunanistan’ın  şampiyon olduğu bu 
turnuvada, DK ve UEFA sıralaması yoluyla şampiyon ülkeyi  bazen tahmin etmenin mümkün 
olmadığı görülmektedir. Çünkü  Euro 2000 öncesi Yunanistan DK sıralamasında sonuncu, 
UEFA sıralamasında ise 18.sırada yer alıyordu. Ayrıca turnuva öncesi hiç kimse Yunanistan’a 
şans tanımıyordu. Örneğin bahis şirketleri Yunanistan’ın  şampiyonluğuna 1’e 100 
vermekteydiler. Yunanistan’ın şampiyona boyunca oynadığı kısır ve defans ağırlıklı futbol ise 
tüm seyircilerin tepkisini çekmişti. Euro 2004’ün favorileri ise Fransa, Almanya, İngiltere ve 
İspanya olarak sıralanmıştı. Bu ülkeler hem DK da hem de UEFA sıralamalarında en üst 
düzeyde yer almışlardı, bakınız Tablo 2.  
Bahis şirketleride uluslararası turnuvalar öncesi çeşitli  bahis oranları ile şampiyon olabilecek 
ülke veya takımı belirlemeye yönelik tahminlerde bulunurlar. Bahis şirketlerinin kullandığı 
yöntemler daha karmaşık bir yapıdadırlar. Bazı bahis şirketlerine ait Euro 2008’e ait bahis 
oranları  Tablo 3’de verilmiştir.  Tablo 3’de yer alan 5 bahis şirketide Almanya’yı Euro 
2008’i kazanacak en favori ülke olarak görmekteydiler. İspanya, İtalya, Portekiz ve Fransa ise 
diger favori ülkeler idi. Bu favori ülkelerden üçü, Fransa, İspanya, ve Almanya  aynı zamanda 
DK  sıralamasında da ilk üçde yer almıştırlar, bakınız Tablo 2. İspanya’nın turnuvadaki tüm 
maçları kazanması bu durumun bir yansımasıdır.  Tablo 1 ve 2 dikkatli bir şekilde analiz 
edildiğinde görülecektir ki, İspanya’nın başarısı tesadüf veya şansa bağlı degildir. İspanya’nın 
başarısındaki temel faktör, yurtiçi futbol rekabet düzeyinin çok yüksek olmasıdır. Çünkü 
İspanya, turnuva öncesi hem  yurtiçi futbol rekabet düzeyinde hem de UEFA sıralamasında en 
rekabetçi ikinci futbol ülkesi durumundaydı, bakınız Tablo 1 ve 2. Dolayısıyla yurtiçi futbol 
rekabet düzeyi uluslararası başarıyı belirlemede çok önemli bir faktör olmaktadır. 
 
Türkiye’nin Euro 2008 başarısının değerlendirilmesi 
 
Türkiye 3. kez Avurpa şampiyonasına katıldı. Euro 1996 için Tablo 2’ye bakıldığında Türkiye 
hem DK hem de UEFA sıralamasında son sırada yer almaktadır. Yani istatistiksel olarak 
turnuvanın en zayıf takımı durumundaydı. Dolayısıyla istatistiksel olarak turnuvada başarılı 
olması mümkün görülmüyordu. Nitekim Türkiye grubunda yer alan Hırvatistan, Portekiz ve 
Danimarka’ya yenilerek tek gol atamadan turnuvaya veda etmişti. Euro 2000 için Tablo 2’ye 
bakılırsa Türkiye’nin grubunda yer aldığı tüm takımlardan (İtalya, İsveç ve Belçika) hem DK 
hem de UEFA sıralamasına göre daha zayıf olduğu görülmekte. Türkiye bu grupta Belçikayı 
2-0 yenip İsveç ile 0-0 berabere kalarak bir üst tura çıkmayı başarmıştı. Çeyrek finalde ise 
Portekiz’e yenilerek turnuvadan elenmişti.  Euro 2008 de Türkiye’nin yer aldığı grupta DK 
sıralamasına göre Çek Cumhuriyeti ve İsviçre Türkiye’nin önünde yer almaktaydı. Diğer bir 
anlatımla,  bu iki ülkenin gruptan çıkmaları daha fazla bir olasılıktı. UEFA sıralamasına göre 
ise Çek Cumhuriyeti ve Portekiz gruptan çıkacak iki ülke olarak görülmekte idi. Bahis 
şirketleri ise Türkiye’nin turnuvadaki şansını  Portekiz, Çek Cumhuriyeti ve İsviçre’ye göre 
çok daha düşük bir olasılık olarak belirtmişlerdi, bakınız Tablo 2 ve 3. 
Türkiye’nin Yunanistan’ın Euro 2004’te yaptığı gibi bir sürpriz yapıp yapmayacağı 
bilinmiyordu, fakat istatistiksel olmayan bazı degerlendirmeler yapıldığında da ise, çeyrek 
finallere katılması başarı olarak kabul edilebilirdi. Çünkü Türkiye’nin Euro 1996, Euro 2000 ve 2002 Dünya kupasında kazandığı uluslararası deneyimler böyle bir beklenti doğurmuştu. 
Fakat Türkiye, turnuvanın süpriz takımı olarak yarı finallere kadar çıkmayı başardı. Grupta 
Portekize yenilmesine karşın, İsviçre ve Çek cumhuriyetini sırasıyla 2-1 ve 3-2 yenerek bir 
üst tura çıktı. Çeyrek finalde Hırvatistan’ı penaltı atışlarında eledi. Yarı finalde ise 
Almanya’ya 2-1 elendi. Türkiye’nin bu başarısının yurtiçi futbol düzeyiyle orantılı olmadığı 
Tablo 2’den görülmektedir. Dolayısıyla bu başarının kalıcı olmayacağıda kuvvetle 
muhtemeldir. Unutmayalımkı Yunanistan’ın süpriz Euro 2004 birinciliği Euro 2008’de 
hüsranla biterken. Yunanistan tüm grup maçlarınıda kaybetmiştir.   
 
Sonuç 
 
Yalnızca istatistiksel degerlendirmeler  ile maç veya turnuva sonuçlarını tahmin etmenin 
mümkün olmadığı bir gerçektir. Maç sonuçlarının istatistikler tarafından değil sahada 
oynanan futbol ile belirlendiği de bir gerçektir. Aynı zamanda istatistiksel analizler futbolda 
başarının arkasında yatan temel etmenleri ve trendleri sayısal ve özet bir şekilde anlamamıza 
olanak verirler. 
Bu makalede Euro 2008’i kazanan İspanya’nın aynı zamanda çok rekabetçi bir futbol ligine 
sahip olduğu istatistiksel olarak ortaya konmuştur. Dolayısıyla, yurtiçi futboldaki yüksek 
rekabet düzeyi aynı zamanda uluslararası basarıyıda beraberinde getirmektedir. DK sıralaması 
uluslarası futbol turnuvasını kazanacak ülke veya takımları belirlemede kullanılabilir. Örneğin 
Euro 2008 için bu ülkelerin  Fransa, İspanya, Almanya ve Rusya olduğu sonucuna varılmıştı. 
Bu dört ülkeden üçü İspanya, Almanya ve Rusya aynı zamanda Euro 2008’de yarı finalde yer 
almışlardır. Çünkü bu ülkelerdeki yurtiçi rekabet düzeyleri diğer ülkelerden hayli yüksektir. 
Ayrıca DK sıralaması UEFA sıralamasına göre uluslararası başarıyı belirlemede daha iyi bir 
sonuç verdiğide görülmektedir, bakınız Tablo 2. Türkiye’nin Fransa’nın yerine yarı finalist 
olması ise  süpriz bir sonuç olarak görülmektedir. Türkiye’nin bu tür turnuvalardaki başarısını 
tesadüflere veya süprizlere bırakmaması ve kalıcı hale getirmesi, yurtiçi futbol rekabet 
düzeyini geliştirici/artırıcı önlemleri almasına bağlıdır. 
 
 
Referanslar 
 
Halıcıoğlu, F. (2008) “Research into the prediction of the most likely winner of the Euro 2008 
football tournament ”, yayınlanmamış makale / unpublished article. 
Halıcıoğlu, F. (2005), “Forecasting the Professional Team Sports Events: Evidence from Euro 
2000 and 2004 Football Tournaments”, International Research on Sports Economics and 
Production, (Editör.) Gregory T. Papanikos, ss. 95-111, ATINER, Atina, Yunanistan. 
http://ideas.repec.org/p/wpa/wuwpio/0508001.html
Halıcıoğlu, F. (2005), “Can We Predict the Outcome of International Football Tournaments: 
the Case of Euro 2000”, Doğuş Üniversitesi Derğisi, Cilt. 6, No.1, ss.112-122. 
http://ideas.repec.org/p/wpa/wuwpmi/0503008.html
 
 
 
 
 
 
 
 
TABLOLARTablo 1 Euro 2008 Finalistlerinin DK degerlerine göre sıralanması 
  Ülkeler  Uzun dönem DK  Ülkeler Orta  dönem  DK  Ülkeler  Kısa dönem DK 
1  Fransa 0.239  Fransa  0.238  Fransa 0.250 
2  İspanya 0.251  İspanya 0.265  İspanya 0.272 
3  Almanya 0.272  Almanya  0.279  Almanya 0.280 
4  İsveç 0.283  İsveç 0.297  Rusya 0.282 
5  Çek C.  0.304  Rusya  0.298  Çek C.  0.298 
6 Romanya  0.306  Çek  C.  0.300  İsviçre 0.302 
7 Rusya  0.312  Romanya 0.305  İtalya 0.304 
8  İtalya 0.314  Türkiye  0.317  Hollanda  0.305 
9 Türkiye  0.322  Avusturya 0.323  Romanya  0.313 
10 Portekiz  0.324  İtalya 0.324  İsveç 0.330 
11 Avusturya  0.327  Portekiz  0.327  Türkiye  0.350 
12 Polanya  0.328  İsviçre 0.338  Hırvatistan 0.355 
13 Hollanda  0.342  Hollanda  0.341  Portekiz  0.361 
14  İsviçre 0.348  Polanya  0.358  Yunanistan  0.368 
15 Hırvatistan 0.374  Hırvatistan 0.396  Avusturya  0.381 
16 Yunanistan 0.397  Yunanistan 0.396  Polanya  0.399 
Notlar: 1. Uzun dönem DK degerleri 12 yıllık ortalamaları, orta-dönem DK degerleri 6 yıllık ortalamaları ve kısa dönem DK degerleri son bir 
yıl içindir. 
2. DK degerleri için gerekli puan tabloları aşağıda belirtilen, internet adresinden alınmıştır. 
http://www.rsssf.com/histdom.html
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
                                                               Tablo 2  Euro  Finalistlerinin DK ve UEFA Sıralaması 
 Euro  1996  DK 
Sıralaması 
1996 
UEFA 
Sıralaması 
1996 
Euro 2000  DK 
Sıralaması 
2000 
UEFA 
Sıralaması 
2000 
Euro 2004  DK 
Sıralaması 
2004 
UEFA 
Sıralaması 
2004 
Euro 2008 
 
DK 
Sıralaması 
2008 
UEFA 
Sıralaması 
2008 
1  İngiltere 0.236 13  Fransa  0.173 2  İspanya 0.240 2  France  0.250 5 
2 Almanya 0.257  1  İspanya 0.189 3  Fransa  0.263 1  Spain  0.272 2 
3 Danimarka  0.264  9  Danimarka  0.197  9  İngiltere 0.294 7  Germany  0.280 3 
4  İtalya 0.262  11  İsveç  0.276 13  Çek  C.  0.297 6  Russia  0.282 17 
5 Fransa  0.269  4  Almanya 0.284  4  Almanya 0.303  4  Czech R.  0.298  4 
6  İspanya 0.271 5  Belçika  0.297 23  Rusya  0.334 16  Switzerland  0.302 27 
7  Hollanda  0.315 8  Portekiz 0.302 12  Hollanda  0.337 3  Italy  0.304 1 
8 Portekiz  0.328  12  İngiltere 0.306 10  İsviçre  0.340 24  Netherlands  0.305 8 
9  Çek  C.  0.331 7  Norveç  0.307 5  Portekiz 0.350 12  Romania  0.313 10 
10  İskoçya 0.337 16  Romanya  0.317 6  İsveç  0.352 13  Sweden 0.330 16 
11 Rusya  0.347  2  İtalya  0.326 11  Danimarka  0.373 9  Turkey  0.350 15 
12 Hırvatistan 0.349  17  Türkiye  0.330  21  İtalya  0.375 8  Croatia  0.355 11 
13 Romanya  0.366  11  Çek  Ç.  0.334  1  Hırvatistan  0.383 14  Portugal 0.361 7 
14  İsviçre 0.369  15  Hollanda  0.368  14 Letonya  0.392  26 Greece  0.368  6 
15  Bulgaristan  0.378 14  Slovenya  0.393 27  Bulgaristan  0.431 20  Austria  0.381 43 
16 Türkiye  0.401  18  Hırvatistan  0.443 7  Yunanistan  0.460 18  Poland  0.399 18 
Notlar:  1. UEFA  sıralamaları  nisan ayları itibarıyladır.  
Kaynak:  http://www.fifa.com/worldfootball/ranking
2. DK için puan tabloları aşağıda belirtilen internet adresinden alınmıştır. 
Kaynak: http://www.rsssf.com/histdom.html. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
Tablo 3      Euro 2008’i kazanacak muhtemel ülke için yapılan bahisler 
  888sport Bet365 Coral Ladbrokes William  Hill 
Almanya 4  7/2  4  7/2  4 
İspanya 6 6  6  6  11/2 
İtalya 7  7  7  6 7 
Portekiz 7 15/2  15/2  15/2  7 
Fransa 8  8  17/2  8  15/2 
Hollanda 12 12  12  12  12 
Hırvatistan 12  11 12  12  12 
Çek C.  14  12  14  14  12 
Yunanistan 25  22  25  16  22 
Rusya 28  28  25  33  28 
İsviçre 20  22  25  25  22 
İsveç 25  33  33  28  28 
Romanya 40 40  40  33  40 
Türkiye 50  33  50  33  40 
Polanya 40  40  40  50  40 
Avusturya 100 100  100  80  100 
Kaynak: http://euro2008betting.bestbetting.com/football/euro-2008/winner  
Erişim tarihi 27 Mayıs 2008 
 
 
 
 
 

Why did Spain win Euro 2008 Football Tournament?

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Research Papers in Economics