Cliënten in de forensische verslavingszorg vormen een heterogene groep met complexe problematiek. Door afgebakende cliëntprofielen op te stellen kan onderscheid worden gemaakt in de cliëntenpopulatie, waardoor behandelplannen doelgerichter kunnen worden toegespitst op de eigenschappen en behoeften vanuit elk profiel. Dit rapport biedt een verkennend onderzoek naar cliëntprofielen in de forensische verslavingszorg, waarbij (i) de bestaande wetenschappelijke kennis wordt verkend, (ii) er op empirische basis cliëntprofielen worden opgesteld en (iii) er wordt ingegaan op de praktische en klinische implicaties van het opstellen van cliëntprofielen in de forensische verslavingszorg.Ten eerste is een systematische literatuurreview uitgevoerd om de nationale en internationale wetenschappelijke literatuur naar cliëntprofielen in de forensische verslavingszorg in kaart te brengen. Deze literatuurreview wees uit dat de beschikbare nationale en internationale literatuur zich hoofdzakelijk richt op specifieke doelgroepen binnen de forensische verslavingszorg, en niet op de algehele populatie. Ondanks de relevante inzichten die deze onderzoeken hebben opgeleverd, zijn de resultaten niet één op één overdraagbaar naar de gehele cliëntengroep in de forensische verslavingszorg. In de wetenschappelijke literatuur is daarmee onvoldoende empirische basis om daarop betrouwbare cliëntprofielen in de forensische verslavingszorg te baseren.Ten tweede zijn cliëntprofielen opgesteld met behulp van latente klassenanalyses. Hiervoor werd gebruik gemaakt van gegevens van 473 cliënten uit de elektronisch patiëntendossiers van Novadic Kentron, Tactus en Verslavingszorg Noord Nederland. Hieruit zijn drie cliëntprofielen geïdentificeerd: (i) ernstig verslaafde polygebruikers met een hoog recidiverisico vanuit toekomstkenmerken (49%), (ii) monogebruikers met een lage ernst van verslaving en een laag risicoprofiel (31%) en (iii) antisociale polygebruikers met een hoog recidiverisico vanuit historische kenmerken (20%). Ten derde zijn de cliëntprofielen ter toetsing voorgelegd aan een klein expertpanel van Nederlandse deskundigen op het gebied van de forensische verslavingszorg. Alhoewel het expertpanel de geschetste cliëntprofielen herkende, werd de noodzaak voor verdere verdieping aanbevolen. Het expertpanel gaf aan dat de cliëntprofielen nuttig zijn om behandeltrajecten vorm te geven en aan te laten sluiten op de eigenschappen en behoeften van cliënten. Daarbij werd de kanttekening geplaatst dat vanwege het dynamische en complexe karakter van de doelgroep, gewaakt moet worden voor een te statische koppeling tussen de profielen en uiteindelijke behandeling. Samenvattend vormt het onderzoek een eerste stap in het opstellen van cliëntprofielen in de forensische verslavingszorg. Vanwege meerdere statistische beperkingen en inhoudelijke vraagstukken is het vooralsnog echter te vroeg om cliëntprofielen te koppelen aan behandeltrajecten. Hiervoor is verder onderzoek nodig, waarbij gebruik wordt gemaakt van gedetailleerdere gegevens en waarbij informatie over een langere tijdspanne en over een groter aantal cliënten wordt gebruikt.Patients in forensic addiction care seem to be heterogeneous in terms of their backgrounds, risk factors and criminogenic needs. By developing patient profiles, practitioners can better address the specific criminogenic needs of patients in order to improve the effectiveness of treatment. In the current report, we (i) assess the scientific evidence regarding patient profiles, (ii) explore the empirical basis for developing patient profiles, and (iii) address the practical and clinical implications of patient profiles in forensic addiction care.First, a systematic literature review was conducted to assess the national and international evidence for developing patient profiles in forensic addiction care. The literature review concludes that existing research mainly addresses specific subgroups within forensic addiction care, and does not address the whole population of patients. The findings from existing studies are therefore not directly applicable to the full population of patients. The scientific basis for developing patient profiles in forensic addiction care is fragile. Second, a latent class analysis was conducted to develop empirically grounded patient profiles in forensic addiction care. Data of 473 patients of forensic addiction care organisations Novadic Kentron, Tactus and Verslavingszorg Noord Nederland were retrieved from electronic patient files. Three patient profiles were identified: (i) severely addicted patients with polysubstance dependence and a high risk for recidivism based on future characteristics (49%), (ii) mildly addicted patients with a monosubstance dependence disorder and a relatively low risk for recidivism (31%), and (iii) patients with an antisocial personality disorder, polysubstance dependence, and a high risk for recidivism based on historical characteristics (20%). Third, the patient profiles were presented to a small expert panel of Dutch forensic addiction care experts. Although the panel recognized the identified patient profiles in practice, all experts expressed the need for more detailed patient profiles. The panel recognized the potential of patient profiles for developing treatment tailored to the specific risk factors and needs of patients. However, the panel warned for a static approach towards the relationship between patient profiles and treatment, as this may ultimately undermine treatment efficiency due to the dynamic and complex nature of patients in forensic addiction care.Taken together, this report provides a first step in developing patient profiles in forensic addiction care. Given the statistical limitations of the latent class analysis and practical considerations of the expert group, it is too early to implement patient profiles to systematically tailor patients’ treatment to their respective profiles. To do so, further research is required in which more detailed measurements for a larger number of patients who are followed over a longer period of time are used
