Tanrısal Sessizlikte Yankılanan İnsan Sesi: Tevfik Fikret ve Modern Osmanlı Şiiri: Deniz Aktan Küçük. Tabiat Kitap, 2023. 360 pp.: ISBN 9786057111876

Abstract

This article reviews Deniz Aktan Küçük's The Human Voice Resonating in Divine Silence: Tevfik Fikret and Modern Ottoman Poetry (2023), a work that re-examines Tevfik Fikret's poetry beyond the formulaic explanations of modern Turkish literature and the teleological narratives of Ottoman modernization. The book's central inquiry is how different subjectivities—expressed through the lyrical voice or poetic persona—experience modernity as "history". Aktan Küçük’s approach deliberately moves beyond reducing the subject to Tevik Fikret’s biography or psychology. Instead, it adopts a close-reading method that inductively opens the poems to the historicity of subjectivity. The study maintains a productive tension: it simultaneously disengages the subject from determinist frameworks while universalizing it through philosophical debates on subjectivity and anchoring it within a "modern Ottoman" paradigm. In doing so, the book reframes Fikret's poetry as a site where crisis, transformation, and secular consciousness converge, offering insights into a world-historical moment that paved the way for the Turkish Republic.Deniz Aktan Küçük’ün  2023 yılında yayımladığı çalışması Tanrısal Sessizlikte Yankılanan İnsan Sesi: Tevfik Fikret ve Modern Osmanlı Şiiri, Tevfik Fikret şiirini hem yeni Türk edebiyatının şablonlaşmış açıklamalarından hem de Türk modernleşmesinin erekselci  tarih anlatısından kaçırarak yeni bir okuma sunuyor. Çalışmanın temel sorunsalı, yazarın “Osmanlı” olarak nitelediği ve Tevfik Fikret’in şiirlerindeki lirik ses / şiir kişisi ile özdeşleştirdiği farklı öznelliklerin, modernliği -tarih içinde tekamül- ederek nasıl tecrübe ettiği. Kitap boyunca adına özne denilen bu soyut / metinsel varoluş hâlleri, “Tevfik Fikret” ile özdeşleştirilmekten tutarlı bir kuramsal tavırla kaçırılıyor.  Yazar bir yandan yeni Türk edebiyatı dizgesi içinde Tevfik Fikret’e dair önemli bir açıklama işlevi gören yaygın biyografik malumatın ve psikolojist argümanların, öznenin modernlik tecrübesine dair herhangi bir belirlenimci  role sahip olmasını istemiyor. Aktan Küçük bir yandan da bu soyut özneyi, hem modern felsefenin özne problemine angaje ederek evrenselleştiriyor, hem de tarihselci bir manevrayla ona “modern Osmanlı” paradigması için açıklayıcı  bir örneklem değeri atfediyor.