روندهای پژوهشی در فناوری ارتباطات مستقیم ماهواره‌ای با تجهیزات هوشمند زمینی: تحلیل علم‌سنجی در اسکوپوس

Abstract

هدف: در سال­های اخیر، ارتباطات مستقیم ماهواره با تجهیزات هوشمند زمینی به­عنوان یکی از فناوری‌های نوین در حوزة ارتباطات ماهواره­ای، موردتوجه صنعت فضایی قرارگرفته است. تحلیل و بررسی این حوزه با بهره‌گیری از رویکرد علم­سنجی، یکی از روش‌های مؤثر برای ارزیابی ابعاد گوناگون این فناوری به شمار می‌آید. هدف این پژوهش، تحلیل علمی و ترسیم حوزه­های پیشرو و فعال در این فناوری بر پایه اطلاعات نمایه شده در پایگاه استنادی اسکوپوس طی سال­های 2011 تا 2024 است.روش‌شناسی: این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی است و با بهره‌گیری از روش‌های رایج در مطالعات علم‌سنجی شامل شبکة هم‌واژگانی، شبکة هم‌نویسندگی و شبکة هم‌کشوری انجام‌شده است. جامعة آماری پژوهش‌، شامل تمامی مدارک علمی مرتبط با «فناوری‌ ارتباطات مستقیم ماهواره با تجهیزات هوشمند زمینی» است که در فاصلة سال‌های 2011 تا 2024 در پایگاه استنادی اسکوپوس نمایه شده­اند. درمجموع، 168 مدرک بازیابی شد که با استفاده از نرم­افزارهایی مانند ووس ‌ویوور و گفی مورد تحلیل‌های آماری قرار گرفتند و نقشه‌های مربوط به این حوزه ترسیم و مصورسازی شدند.یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که روند تولیدات علمی در این حوزه از سال 2021 تا 2024 صعودی بوده و رشد چشمگیری داشته است. در این میان، کشور آلمان با انتشار 42 مدرک پژوهشی، به‌عنوان کشور برتر و دانشگاه بوندسوهر مونیخ هم به‌عنوان نهاد پیشرو شناسایی شده‌اند. همچنین، آندریاس کنوپ ­با انتشار 14 مقاله علمی، فعال‌ترین پژوهشگر این حوزه محسوب می‌شود.نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان‌دهندة اهمیت سایر فناوری­های نوین مانند نسل پنجم شبکة ارتباطی، اینترنت اشیا و هوش مصنوعی در توسعة زیرساخت­های ارتباطات ماهواره­ای هستند. علاوه بر این، در مسیر توسعه این فناوری، توجه به محدودیت­های طیف فرکانسی موردنظر و مدیریت تداخل، امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است