Słoma, Ireneusz

Polish

Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

RECENZJE 236dnoczeniu z Jezusem Chrystusem (ks. Władysław Głowa). Kolejne artykuły eks-ponują szczegółowe zagadnienia związane z szafarzem egzorcyzmu uroczystego według obrzędów (ks. Stanisław Araszczuk) i powstającą księgą liturgiczną zawie-rającą błogosławieństwo wdów  (ks. Mateusz Matuszewski). W ostatniej sekcji, za-mykającej księgę jubileuszową, zawarte zostały inspirujące wyznaczniki rozwoju teologii pastoralnej w przyszłości (ks. Ryszard Kamiński), a także dwa teksty przed-stawiające wyniki badań historycznych nad liturgiczną formacją wiernych według podręcznika ks. Adama Reinersa (ks. Zbigniew Wit) i Józefa Hube CR, XIX-wiecznego propagatora  częstej Komunii świętej (ks. Zbigniew Skóra). Podsumowując, należy podkreślić, że księga pamiątkowa stanowi ciekawe i cenne kompendium aktualnych kierunków badań w zakresie sakramentologii liturgicznej teo-logów liturgii reprezentujących wszystkie największe polskie ośrodki badawcze. Na-zwiska autorów cenionych nie tylko w Polsce, ale i za granicą są także wyrazem ogromnego szacunku i autorytetu ks. prof. Czesława Krakowiaka, dla którego to dzieło, także bardzo osobiście, wpisuje się w zwieńczenie pracy dydaktycznej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Na uznanie zasługuje wysiłek kolegium redakcyjnego, któ-remu – zapewne nie bez przeszkód – udało się zaangażować tak szerokie gremium auto-rów przy ściśłej dyscyplinie wyznaczającej przejrzystą linię tematyczną. Opracowane zagadnienia, zachowując naukowy charakter, w sposób satysfakcjonujący i inspirujący przedstawiają fundamentalne rzeczywistości liturgii sakramentalnej. Ks. Andrzej Megger Katedra Teologii i Duchowości Liturgicznej KUL     O. Marek ŁAWRESZUK. Sakrament małżeństwa. Liturgiczna symbolika i znaczenie sakramentu małżeństwa w Kościele prawosławnym. Białystok: Wydawnictwo Uni-wersytetu w Białymstoku 2014 ss. 144. ISBN 978-83-7431-397-1.  Człowiek w swoim życiu potrzebuje miłości. Stworzony z miłości przez Boga i do miłości powołany jest także owocem miłości. Jest najpierw owocem miłości Boga do rodzaju ludzkiego, który człowiekowi pozwolił na udział w dziele stworzenia, przez zrodzenie potomstwa, kiedy to tak rodzic, jak i dziecko są – każde z osobna i razem – ukochane przez Stwórcę. Następnie człowiek jest także owocem miłości swoich rodziców. Ta zaś, choć czasem bywa krucha i jakby niedostrzegalna, w Stwórcy znajduje swoje źródło. Dlatego też u Niego winna szukać swej mocy, by wytrwać na drodze codziennych zmagań. Celowi temu służy sakrament małżeństwa. Warto zatem zapoznać się ze znaczeniem tego sakramentu oraz jego symboliką zawartą w liturgii. Tematykę taką, w recenzowanej publikacji, podejmuje ks. dr Marek Ławreszuk, peł-niący obowiązki kierownika Katedry Teologii Prawosławnej Uniwersytetu w Białym- DOI:  http://dx.doi.org/10.18290/rt.2015.62.8-21 RECENZJE 237stoku. Autor przedstawia prawosławną teologię sakramentu małżeństwa i jego symbolikę liturgiczną, w niektórych miejscach krótko porównując ją z nauczaniem Kościoła rzymskokatolickiego. Rozdział pierwszy, będący także wprowadzeniem do książki, krótko przedstawia biblijne rozumienie małżeństwa, a następnie stawia pytanie o to, czy małżeństwo jest czymś więcej niż tylko umową, kontraktem czy obietnicą. Autor podkreśla, że jedność małżonków oparta jest na ich wolności i tworzy nowy byt, którym jest rodzina. Jedność ta nie zaciera jednak indywidualności ani mężczyzny, ani kobiety. Pozostawia ją, jej charakterystyczne cechy, tworząc relację opartą na zaufaniu i miło-ści. Na postawione przez siebie pytanie o to, czym jest małżeństwo, autor odpowiada, że jest przede wszystkim sakramentem, a zatem czymś więcej niż tylko umowa czy zgoda. Autor wskazuje, że choć konieczna jest tutaj wolna wola małżonków i bez-warunkowa decyzja życia w małżeńskiej wspólnocie, to jest to przede wszystkim duchowe misterium. W nim Bóg obdarza małżonków łaską jednoczącą i wspoma-gającą oraz pomocą w życiu chrześcijańskim. Wskazuje także, że w nauczaniu Kościoła prawosławnego małżeństwa nie ogranicza czas, tzn. śmierć nie kończy związku mężczyzny i kobiety. Autor wskazuje ponadto, że sakramentalność związku mężczyzny i kobiety bazuje na objawianiu się w nim przyszłego Królestwa Bożego, będącego „ucztą Baranka” (Ap 19, 7-9). Wspólnota małżeńska dąży więc do idealnej miłości, która przekroczy granice śmierci. W swoim codziennym życiu rodzinnym małżonkowie powinni zaś budować „Mały Kościół”. W drugim rozdziale autor wskazuje na istnienie dwóch obrzędów: zaręczyn oraz koronowania, a następnie krótko opisuje historyczne tło ich istnienia oraz obecność w liturgii. Wskazuje przy tym na związek sakramentu koronowania z Boską Liturgią, od której w ciągu wieków został on odłączony. Rozdział trzeci przedstawia znaczenie ludzkiej decyzji jako pierwszego kroku ku sakramentowi małżeństwa. Sakramenty, ustanowione przez Chrystusa, który w nich ponownie przychodzi do świata, są narzędziem, przez które człowiek otwiera się na działanie w nim Ducha Świętego. Są one dowodem miłości Boga do człowieka. Bóg w nich wychodzi do człowieka i pragnie obdarzać swym błogosławieństwem, lecz nigdy nie czyni tego na siłę. Dlatego sakramenty domagają się wolnej woli człowieka, to on o nie prosi, to człowiek przychodzi do Boga po łaskę i błogosławieństwo. W sa-kramencie małżeństwa zatem Kościół prawosławny wskazuje, że to ludzie wierzący, świadomie i dobrowolnie proszą Boga o zjednoczenie i pobłogosławienie związku. To zaś jest dowodem na ich wzajemne zdecydowanie, dlatego nie ma miejsca specjalna przysięga warunkująca ważność całej celebracji. Podkreśla się przy tym ważność i znaczenie całej liturgii sakramentu. Rozdział czwarty omawia obrzędy i modlitwy obrzędu zaręczyn, charakteryzując ich symbolikę i znaczenie. Autor wskazuje tutaj, że jest to przede wszystkim deklaracja o wspólnym życiu małżeńskim złożona przed Bogiem i wspólnotą Kościoła. Obrzęd zaręczyn już jednoznacznie wskazuje, że małżeństwo jest ukierunkowane na wzajemną RECENZJE 238miłość i dążenie do Królestwa Niebieskiego. Oczekiwanym owocem miłości małżeń-skiej jest zrodzenie i wychowanie potomstwa, nie jest to jednak jego cel podstawowy. Zrodzenie i wychowanie potomstwa jest dla małżonków źródłem zbawienia, kiedy dokonuje się „w wierze i miłości i uświęceniu” (1 Tm 2,15). Ponadto omawiany obrzęd podkreśla wzajemną równość i godność obojga małżonków. W piątym rozdziale recenzowanej książki Autor przedstawia poszczególne obrzę-dy sakramentu koronowania, tłumacząc ich znaczenie oraz podając teksty modlitw (w tłumaczeniu i oryginale) oraz wyjaśniając ich treść. Wskazuje tutaj, że sakrament koronowania jest symbolicznym wejściem do Królestwa, jest wskazaniem dążenia i celu małżonków, wyrazem podporządkowania swego życia temu celowi, a przede wszystkim udzieleniem Bożej łaski i błogosławieństwa, by małżonkowie byli obra-zem jedności Chrystusa i Kościoła. Takie znaczenie sakramentu wybrzmiewa w ana-lizowanej ektenii pokoju, poszczególnych modlitwach, obrzędzie koronowania, trzykrotnego błogosławieństwa, w czytanych perykopach Pisma Świętego, wspólnej modlitwie, wspólnym kielichu, procesji, zdjęciu koron oraz końcowym błogo-sławieństwie. Szósty rozdział wskazuje na wspólną modlitwę małżonków przed ikonostasem, która ma miejsce po zakończeniu obrzędów sakramentu małżeństwa. W niej to wspo-minanie świętych ma pokazać apostolskie powołanie małżonków do budowania tutaj na ziemi Małego Kościoła. W rozdziale siódmym autor recenzowanej publikacji wskazuje, że zakończenie sakramentalnego obrzędu jest wstępem do dalszego życia w wspólnocie małżeńskiej. Zaznacza też, że prawosławny obrzęd unika sformułowań dotyczących pokoju i szczęś-liwości małżonków podczas ich ziemskiej egzystencji. Są one ich celem i nagrodą w wieczności, a tutaj na ziemi w pewien niedoskonały sposób mogą i powinny być realizowane, pamiętając, że doczesne bytowanie niesie ze sobą zarówno radości i smutki, zwycięstwa i porażki. Realizacja małżeństwa jako odbicia jedności Chry-stusa i Kościoła będzie możliwa przede wszystkim dzięki wspólnej woli i chęci małżonków na przyjęcie Bożej łaski i wsparcia oraz wypełnienie Bożego zamysłu w codziennym życiu przez budowanie Małego Kościoła. Rozdział dziewiąty uzupełnia poprzedni, zaznaczając, że realizacja Bożego planu co do małżeństwa jest nierozerwalnie związana ze świadomym życiem w Kościele, wyrażającym się w uczestnictwie w Eucharystii i pozostałych sakramentach. W dziesiątym rozdziale publikacji znajdują się odpowiedzi autora na dwa najczęś-ciej, jego zdaniem, stawiane pytania. Pierwsze dotyczy związku obrzędu sakramentu małżeństwa z Eucharystią oraz związanych z tym konsekwencji. Drugie z pytań przedstawia prawosławne podejście do kwestii małżeństw mieszanych. Praca ks. dra Marka Ławreszuka jest bogatym źródłem wiedzy o prawosławnym obrzędzie sakramentu małżeństwa. Autor w ciekawy sposób przedstawił teologię sakramentu małżeństwa oraz jej nierozerwalny związek z sakramentalnym obrzędem. Wskazał także historię obrzędów oraz ich wymowę i znaczenie dla małżonków oraz RECENZJE 239całej wspólnoty Kościoła. Autor wykorzystał w książce bogatą bibliografią przed-miotu. Nadto ukazał, jak ważna jest relacja wiary do sakramentu małżeństwa i jakie są związane z tą rzeczywistością owoce. Niniejsza publikacja omawia prezentowane zagadnienie w sposób ciekawy i twórczy. Napisana jest przystępnym językiem, dzięki czemu może docierać do szerokiego grona odbiorców – zarówno osób zaangażowa-nych w naukowe badania, pasjonatów tematu, jak też poszczególnych osób pragną-cych poznać prawosławną teologię i wymowę sakramentu małżeństwa. Ireneusz Słoma doktorant w Katedrze Duchowości Liturgicznej na Wydziale Teologii KUL     Piotr KULBACKI. Liturgia w formacji człowieka ku wolności. Studium w świetle myśli i dzieła ks. Franciszka Blachnickiego. Lublin: Polihymnia 2013 ss. 574. ISBN 978-83-7847-106-6.  Powołany do życia przez ks. Franciszka Blachnickiego Ruch Światło-Życie (Ruch Oazowy) jest jedną z pierwszych polskich propozycji odnowy Kościoła zasugero-wanej i rozpoczętej przez Sobór Watykański II. Stanowi także ciekawy sposób spoj-rzenia na liturgię – sposób, w którym mocno podkreśla się, że jest ona rzeczy-wistością zmieniającą uczestniczącego w niej człowieka, a więc także skutecznym narzędziem formacyjnym.  Ks. Blachnicki w swojej koncepcji wychowawczo-formacyjnej, stojącej u podstaw wspomnianego Ruchu, a także innych dzieł z nim skorelowanych, starał się uwzględ-nić całego człowieka i zwrócić uwagę na najważniejsze kwestie charakteryzujące osobę ludzką, a więc w jakimś sensie tworzące ją. Zaproponowane przez niego dzia-łania miały za zadanie m.in. uświadamiać uczestnikom oaz, że każdy człowiek musi dostrzec pewne wewnętrzne naturalne czynniki oraz pielęgnować je i rozwijać, gdyż właśnie w ten sposób osiągnie naturalny cel i sens swojej egzystencji.  Jednym ze wspomnianych zagadnień kluczowych dla rozumienia człowieka, a zwłaszcza sensu i celu życia ludzkiego oraz możliwości osiągnięcia zrealizowania ich jest wolność osoby ludzkiej, która znalazła stałe miejsce w myśli wspominanego tu Sługi Bożego: „Problem wolności i wyzwolenia człowieka zawsze stanowił punkt odniesienia zainteresowań i działalności F. Blachnickiego, począwszy od lat mło-dzieńczych, poprzez okres wojenny, a także w jego posłudze kapłańskiej. Wynikające z tych pragnień jego różnorakie zaangażowania pastoralne związane były z tworze-niem dzieł ukierunkowanych na przeobrażenie człowieka i życia społecznego” (s. 28).  Ks. Blachnicki patrzył na wolność szeroko. Stanowiła ona dlań nie tylko warunek realizacji idei narodowych i państwowych (co bywało akcentowane przez wielu 

O. Marek Ławreszuk. Sakrament małżeństwa. Liturgiczna symbolika i znaczenie sakramentu małżeństwa w Kościele prawosławnym

https://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rt/article/download/3581/2973

O. Marek Ławreszuk. Sakrament małżeństwa. Liturgiczna symbolika i znaczenie sakramentu małżeństwa w Kościele prawosławnym

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II