Intymność, prywatność, seksualność – między definicją słownikową a rozumieniem pojęć w języku studentów filologii polskiej

Abstract

The aim of this article is to examine intimacy, privacy and sexuality as lexical items within the system of contemporary Polish language to show how these concepts are defined in modern Polish dictionaries, and determine their semantic scopes. The analysis of dictionary entries reveals that these terms often overlap, undergo changes over the span of more than fifty years, and that their definitions depend on the context. Lexicographic findings served as a foundation for a survey investigating how these three selected concepts are understood by Polish philology students at Adam Mickiewicz University in Poznań, Poland. The analysis and interpretation of the results demonstrated a high level of linguistic awareness among the respondents and the dynamic nature of these concepts. While some definitions closely align with dictionary descriptions, differences can be observed between the lexicographic and students’ perceptions of intimacy, privacy, and sexuality. Furthermore, the students’ responses reflect an ongoing shift in the understanding of these concepts, influenced by contemporary social norms related to the (de)tabooization of sexuality in public discourse.Celem artykułu jest ukazanie intymności, prywatności i seksualności jako jednostek systemu współczesnej polszczyzny, czyli sposobów definiowania tych pojęć we współczesnych słownikach języka polskiego, a także ustalenie ich zakresów semantycznych. Analiza haseł słownikowych pozwala stwierdzić, że tytułowe pojęcia nierzadko nakładają się, na przestrzeni ponad pięćdziesięciu lat ulegają zmianom, a sposób ich definiowania zależy od kontekstu. Ustalenia leksykograficzne posłużyły jako punkt wyjścia do skonstruowania ankiety badającej sposoby rozumienia trzech wybranych pojęć przez studentki i studentów filologii polskiej UAM w Poznaniu. Analiza i interpretacja wyników pokazały dużą świadomość badanych użytkowników języka, a także dynamiczny charakter pojęć. Część definicji jest zbliżona do ujęć słownikowych, w dużej części można jednak dostrzec różnice między słownikowym a studenckim obrazem intymności, prywatności oraz seksualności, jak również odczytać obecny w wypowiedziach studenckich kierunek zmian w sposobie rozumienia omawianych pojęć, na który wpływ mają współczesne normy społeczne związane z (de)tabuizacją seksualności w języku publicznym