Kłamliwe, udane i błędne metafory sztucznej inteligencji chatbotów

Abstract

Because the so-called artificial intelligence is becoming an integral part of large language models, personal assistants, or, for example, the so-called smart home, it is becoming increasingly important to know the factors of attitudes towards it and its tools. The observed dawn of new possibilities identified with artificial intelligence encourages us to better understand the metaphors used to describe it. Metaphors are not only the key to explaining the unknown, but also have significant heuristic value, are the foundation of modern rationality and can displace human judgment and minimize prejudices and critical reflection. The aim of the article is to identify metaphors and recognize their performative role in the discussion about artificial intelligence and its tools. The subject of the study are dominant metaphors appearing in the descriptions of media and new technologies and less known metaphors of chatbots present in journalistic texts, on the example of articles published in the opinion-forming The New York Times. As part of the study, we identify and analyze, among others, metaphors of „platform”, „network”, „mind as machine” and animate and inanimate metaphors accompanying artificial intelligence and its actors. We examine their persuasive nature and the goals of this persuasion.W czasach, gdy tzw. sztuczna inteligencja staje się integralną częścią dużych modeli językowych, osobistych asystentów czy np. tzw. inteligentnego domu, coraz ważniejsze staje się poznanie czynników postaw wobec niej i jej narzędzi. Obserwowany świt nowych możliwości identyfikowanych ze sztuczną inteligencją skłania do lepszego poznania metafor, którymi jest opisywana. Metafory stanowią bowiem nie tylko klucz do wyjaśniania nieznanego, ale mają znaczącą wartość heurystyczną, są fundamentem nowoczesnej racjonalności i mogą wypierać ludzki osąd oraz minimalizować uprzedzenia i krytyczną refleksję. Celem artykułu jest identyfikacja metafor oraz rozpoznanie ich performatywnej roli w dyskusji o sztucznej inteligencji i jej narzędziach. Przedmiotem badania są występujące w opisach mediów i nowych technologii metafory dominujące oraz mniej znane metafory chatbotów obecne w tekstach dziennikarskich, na przykładzie artykułów opublikowanych w opiniotwórczym The New York Times. W ramach badania identyfikujemy i analizujemy m.in. metafory „platformy”, „sieci”, „umysłu jako maszyny” oraz ożywione i nieżywione metafory towarzyszące sztucznej inteligencji i jej aktorów. Badamy ich perswazyjny charakter i cele tej perswazji