Dyptyk o „ekologicznym” domostwie bycia — dawniej i dziś

Abstract

One of the manifestations of the contemporary cultural and civilizational crisis is the ecological crisis caused by the overexploitation and devastation of the natural living environment. The root cause of this phenomenon is seen in false thinking and a narrowed cognitive perspective directed exclusively towards utilitarian processing of the world and the reduction of man as a means in the pursuit of economic gain. Already at the beginning of the 20th century, existentialists such as Martin Heidegger and Gabriel Marcel, as well as contemporary Joseph Ratzinger, warned of these dangers, postulating a return to such ideas as integral knowledge of man, God and the world directed towards wisdom, contemplation, fraternity, humility and asceticism in the sense of modesty of intention. These are not some new ideas invented for the moment; they are all to be found in the ancient heritage of European culture, especially in the forgotten, despised Middle Ages, whose wisdom and rich deposits of meaning still remain undiscovered. The works of the medieval masters containing unsurpassed syntheses of knowledge about the whole of reality, the beauty of the natural world, human dignity, the meaning of life and its ultimate goals can inspire, teach and nourish today's lost, spiritually starved man.Jednym z przejawów współczesnego kryzysu kulturowego i cywilizacyjnego jest kryzys ekologiczny, spowodowany nadmierną eksploatacją i dewastacją naturalnego środowiska życia. Przyczyn tego zjawiska upatruje się w fałszywym myśleniu i zawężonej perspektywie poznawczej, ukierunkowanej wyłącznie na utylitarne przetwarzanie świata i redukcję człowieka do roli środka w pogoni za zyskiem ekonomicznym. Już na początku XX wieku egzystencjaliści, tacy jak Martin Heidegger i Gabriel Marcel, a współcześnie także m.in. Joseph Ratzinger (Benedykt XVI), ostrzegali przed tymi niebezpieczeństwami, postulując powrót do takich idei, jak integralne poznanie człowieka, Boga i świata, ukierunkowane na mądrość, kontemplację, braterstwo, pokorę i ascezę w sensie skromności zamierzeń. Nie są to jakieś nowe idee wymyślone na potrzeby chwili; wszystkie można odnaleźć w starożytnym dziedzictwie kultury europejskiej, zwłaszcza w zapomnianym i pogardzanym średniowieczu, którego mądrość i bogate pokłady sensu wciąż pozostają nieodkryte. Celem artykułu jest wskazanie na wybrane dzieła średniowiecznych mistrzów, które zawierają niezrównane syntezy wiedzy o całej rzeczywistości, pięknie świata przyrody, godności człowieka, sensie życia i jego ostatecznych celach mogą inspirować, uczyć i karmić dzisiejszego zagubionego, wygłodzonego duchowo człowieka