Towarzystwo Naukowe KUL & Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II – Wydział Nauk Humanistycznych
Abstract
The article presents the circumstances of the adoption of the Warsaw General Confederation at the Convocation and Election Sejms in 1573. The main aim is to reconstruct the list of persons who signed the document on 29 January. This made it possible to carry out a spatial analysis, which showed that, although general consent was obtained, several provinces did not join the confederation for various reasons (Kraków and probably Kyiv and Bracław voivodships). It was therefore necessary to present the document again at the Electoral Sejm. The legislative action taken at that time was unusual in that the act was not re-enacted, but was supplemented by the acceptance of the nobility from the areas that had so far abstained. This was necessary because the nobility in the provinces which had hitherto fully accepted the provisions of the confederation, would not consent to the act again due to the active work of the Roman Catholic episcopate, (the Płock and Mazovian voivodships). Thus, the document of May 1573 imitated the act drawn up at the beginning of the year, both in content, date, place and type of assembly, as well as the persons who gave their consent to the document ensuring internal peace in the Commonwealth during the interregnum. In these two stages, one of the most important documents in force in the Commonwealth of the Nobility was created, and the next stage was their oath by the King, the whole procedure being repeated in each interregnum.Artykuł prezentuje okoliczności uchwalenia konfederacji generalnej warszawskiej na sejmach konwokacyjnym i elekcyjnym w 1573 r. Głównym celem jest odtworzenie listy osób, które podpisały się pod tym dokumentem 29 stycznia t.r. Dzięki temu możliwe było przeprowadzenie analizy przestrzennej, która wykazała, że co prawda uzyskano zgodę powszechną, ale kilka województw z różnych powodów nie przystąpiło do konfederacji (krakowskie oraz prawdopodobnie kijowskie i bracławskie). Konieczne było więc ponowne przedstawienie dokumentu na sejmie elekcyjnym. Podjęte wówczas działanie legislacyjne było nietypowe, gdyż nie uchwalono ponownie aktu, lecz uzupełniono go o akceptację szlachty z obszarów, które dotychczas się wstrzymały. Było to konieczne, gdyż opinia szlachecka w województwach dotychczas w pełni akceptujących postanowienia konfederacji dzięki aktywnym działaniom episkopatu rzymskokatolickiego nie wyraziłaby ponownej zgody na ten akt (województwo płockie i mazowieckie). Dokument z maja 1573 r. imitował więc akt z początku roku, zarówno w treści, dacie, miejscu i rodzaju zgromadzenia, jak i osób, które wyraziły zgodę na dokument zapewniający w Rzeczypospolitej pokój wewnętrzny w okresie interregnum. W tych dwóch etapach powstał jeden z najważniejszych dokumentów obowiązujących w Rzeczypospolitej szlacheckiej, a kolejnym ich etapem było ich zaprzysiężenie przez króla, całą procedurę ponawiano w każdym bezkrólewiu
