Redakcja

Polish

Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

T E K S T Y  Ź R Ó D Ł O W E ROCZNIKI HUMANISTYCZNE Tom LXXI, zeszyt 2 – 2023 ZESZYT SPECJALNY SEJM KONWOKACYJNY  W WARSZAWIE 6-28 STYCZNIA 1573 R.  Konfederacja generalna warszawska (28 stycznia 1573 r.) Tekst: Volumina Legum: Przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarów w Warsza-wie, od roku 1732 do roku 1782, t. 2 (Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859), f. 841-843, 124-125  Confoederatio Generalis Varsaviensis My Rady Koronne, Duchowne y Świeckie, y Rycerstwo wszytko, y Stany insze, iedney a nierozdzielney R. P. z Wielkiey y z Małey Polski, Wielkiego Xsięstwa Litewskiego, Kijowa, Wołynia, Podlasza, z Ziemie Ruskiey, Pruskiey, Pomor-skiey, Źmudzkiey, Inflantckiey, y miasta Koronne. 1. Oznaymuiemy wszytkim wobec komu należy, ad perpetuam rei memoriam: iż pod tym niebespiecznym czasem, bez Krola Pana zwierzchnego mieszkaiąc, staraliśmy się wszyscy o to pilnie na zieździe Warszawskim, iakobyśmy przy-kładem przodkow swych, sami między sobą pokoy, sprawiedliwość, porządek, y obronę Rzeczypospolitey zatrzymać, y zachować mogli. Przetoż statecznym iednostaynym zezwoleniem, y świętym przyrzeczeniem, sobie to wszyscy spolnie, imieniem wszytkiey Rzeczypospolitey, obiecujemy, y obowięzuiemy się, pod wiarą, poczciwością, y sumnieniem naszym. 2. Naprzod, żadnego rozerwania między sobą nie czynić, ani dismembracyi żadney dopuścić, iako w iedney nierozdzielney R. P. ani iedna część bez dru-giey Pana sobie obierać, ani factione privata z inszym narabiać. Ale podług mieysca y czasu tu naznaczonego, ziechać się do gromady Koronney, y spolnie a spokoynie, ten akt electionis, podług woley Bożey, do skutku słusznego przywieść, a inaczey na żadnego Pana nie pozwalać, iedno z takową pewną a mianowitą umową: iż nam pierwey prawa wszytkie, przywileje, y wolności nasze, ktore są, y ktore mu podamy post electionem, poprzysiądz ma. A mianowicie to poprzysiądz, pokoy pospolity między rozerwanemi y rożnemi ludźmi, w wierze y nabożeństwie zachowywać, y nas za granicę Koronną nigdy nie ciągnąć żadnym obyczajem, ani prośbą Krolewską swą, ani solutione quinque marcarum super hastam, ani ruszenia pospolitego bez uchwały Seymowey czynić. TEKSTY ŹRÓDŁOWE 103. Przetoż powstać przeciwko każdemu takiemu obiecuiemy, ktoby abo mieysca, y czasy inne, do elekcyi sobie obierał, y składał, abo tumultować na elekcyi chciał, abo lud służebny privatim przymował, abo elekcyi oney zgodnie od wszytkich conclusae, sprzeciwiać się śmiał. A iż Rzeczypospolitey naszey iest dissidium niemałe in causa religionis christianae, zabiegaiąc temu, aby się z tey przyczyny między ludźmi sedycya iaka szkodliwa nie wszczęła, ktorą po inszych Krolestwach iasnie widzimy, obiecuiemy to sobie spolnie, pro nobis, et successoribus nostris, in perpetuum, sub vinculo juramenti, fide, honore, et conscientijs nostris, iż ktorzy iesteśmy dissidentes de religione pokoy między sobą zachować a dla rożney wiary y odmiany w kościelech, krwie nie przelewać, ani się penować, confiscatione bonorum, poczciwością, carceribus et exilio, y zwierzchności żadney, ani urzędowi, do takowego progressu żadnym sposobem nie pomagać: y owszem gdzieby ią kto przelewać chciał, ex ista causa zastawiać się o to wszyscy będziem powinni, choćby też za pretextem dekretu, abo za postępkiem iakim sądowym, kto to czynić chciał. 4. Wszakże przez tę Konfederacyą naszę, zwierzchności żadney nad poddanymi ich, tak panow duchownych, iako y świeckich, nie derogujemy, y posłuszeństwa żadnego poddanych przeciwko panom ich nie psujemy, y owszem ieśliby takowa licencya gdzie była sub praetextu religionis, tedy iako zawsze było, będzie wolno y teraz każdemu panu poddanego swego nieposłusznego, tam in spiritualibus, quam in saecularibus, podług rozumienia swego skarać. Aby wszytkie beneficia iuris patronatus Regij, Praelaturarum ecclesiasticarum, iako Arcybiskupstw, Biskupstw y inszych wszelakich beneficyi, były dawane, nie inszym, iedno Rzym-skiego kościoła klerykom, indigenis Polonis, iuxta statutum. A beneficia kościołow Greckich, ludziom teyże Greckiey wiary dawane być maią. 5. A iż to do pokoiu wiele należy, aby dyfferencye inter Status hamowane były, a między stanem duchownym y świeckim, iest niemała differencya de rebus politicis temporalibus: obiecuiemy wszystkie te między sobą componere na blisko przyszłym Seymie Electionis. Sprawiedliwości porządek taki w mocy zacho-wuiemy, iaki sobie ktore Woiewodztwo doma spolnie postanowiło, abo ieszcze postanowi zgodnie: także y około obrony potrzebney zamkow pogranicznych.  6. A któżkolwiek się komu o pewny dług zapisał, y do Grodu firma inscriptione odpowiadać się poddał dobrowolnie, bądź przed śmiercią, abo iuż y po śmierci Krolewskiey: takowy każdy, podług zapisu swego, niechay progressum iuris usitatum cierpi. A Panowie Starostowie będą powinni, vigore hujus Generalis Confoederationis, sine omni dilatione, juxta usitatam formam sądzić, odprawować, y exekwować takowe kauzy, oprocz tych Woiewodztw, ktore sobie formam, sprawiedliwości y exekucyi, specialem postanowili sub interregno, abo ieszcze postanowić maią. TEKSTY ŹRÓDŁOWE 11 7. Inscriptiones wszelakie, et resignationes bonorum perpetuas, coram authenticis actis factas, et fiendas sub interregno, spolnym tey Konfederacyi zezwoleniem, umacniamy, aby sub interregno począwszy od dnia śmierci Kro-lewskiey, nikomu in progressibus iuris fatalia, abo praescriptio, nie szkodziła napotym do sprawiedliwości iego.  8. Także ktorzy mieli terminum brania pieniędzy na przeszłe gody, abo na nowe lato, abo na iaki czas iuż przeszły: ci wszyscy aby byli powinni brać swe pieniądze na pierwsze sądy, dali Pan Bog po obieraniu nowego Krola, abo na pierwsze leżenie ksiąg.  9. Obiecuiemy też to sobie, że na elekcyą naznaczoną iadąc, y na mieyscu będący, y do domu się rozieżdżaiąc, gwałtu żadnego ludziom, y sami między sobą czynić nie będziemy. 10. Te wszytkie rzeczy obiecuiem sobie, y na potomki swe chować statecznie, y trzymać sub fide, honore, et conscientijs nostris. A kto by się temu sprzeciwiać chciał, y pokoy a porządek pospolity psować, contra talem omnes consurgemus in ejus destructionem. A dla lepszey pewności tych wszytkich opisanych rzeczy, przyłożyliśmy pieczęci swe do tego, y rękoma własnymi podpisali. Actum Varsaviae in Conventione Regni Generali, vigesima octava mensis Ianuarij, anno Domini, millesimo quingentesimo, septuagesimo tertio.   SEJM ELEKCYJNY WE WSI KAMIEŃ (OBECNIE WARSZAWA)  5 KWIETNIA – 20 MAJA 1573 R.  Pakta konwenta (16 maja 1573 r.) Tekst: Volumina Legum: Przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarów w Warszawie, od roku 1732 do roku 1782, t. 2 (Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859), f. 859-862, 133-134  Articuli pactorum conventorum. Inter Illustrissimum Senatum , et Amplissimos Status et Ordines Inclyti Regni Poloniae , ac Magni Ducatus Lithvaniae , ab una , et Reverendissimum ac Magnificum Dominum Joannem Monlucium , Episcopum et Comitem Valentiae , Aegidium de Noailles , Abbatem Insulae , et Guidonem Sangelasium Dominum a Lansac , Equitem Ordinis Sancti Michaelis, Serenissimorum Principum Dominorum, Caroli Dei gratia Regis Galliarum Christianissimi , fratrisque sui Henrici , Andium, Borboniorum et Alvernorum Ducis nunc vero , Electi Poloniae Regis , ad eosdem Status et Ordines Regni missos Oratores , parte ab altera. 

Konfederacja generalna warszawska (28 stycznia 1573 r.)

https://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rh/article/download/895/622

Konfederacja generalna warszawska (28 stycznia 1573 r.)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II