زنان از آغاز فرآیند مدرنیته در ایران یعنی بازۀ تاریخی جنبش مشروطه تا پایان پهلوی اول که از آن باعنوان نقطۀ پیدایی مسئلۀ زنانگی و هویت جنسیتی زن در ایران یاد میشود با ایدئولوژیهای گوناگونی از زنانگی روبرو بودهاند. زبان، بهویژه تحلیل گفتمان، ابزاری برای بررسی چیستی این ایدئولوژیها یا گفتمانها و چگونگی تداوم آنها فراهم میکند. یکی از منابع غنی زبانی که ایدئولوژیهای زنانگی را رمزگذاری و تداوم می بخشد، نشریات زنان است چنانکه میتوان گفت تاریخ نشریات ارتباط تنگاتنگی با تاریخ بازنماییها و گفتمانهای زنانگی مدرن دارد. پژوهش حاضر بر پایۀ رویکرد تحلیل گفتمان در چارچوب نظریۀ جیمز پل جی به بررسی برساخت متنی زنانگی در نخستین نشریات زنان ایران میپردازد که در فاصلۀ سالهای 1289 تا 1320 انتشار یافتهاند. بر اساس نتایج پژوهش، این نشریات با برساخت ایدئولوژیهای گوناگونی از زنانگی همچون «زنانگی مردسالار»، «زنانگی برابریخواه»، «زنانگی قدرتمند»، «زنانگی ملیگرا» و «زنانگی تنانه» مجموعهای ازگفتمانها یا هویتهای رقیب و بالقوه متناقض را دربارۀ چیستی زن ایدهآل پیش رو مینهند. تجزیه و تحلیل واژگان، انتخابهای استعاری و ساختارهای بلاغی نشان میدهد که چگونه زبان نشریات در پیوستاری تاریخی زنانگی را در طیف گفتمانی گستردهای از بازتولید مردسالاری تا برساخت پسافمینستی زن ایدهآل قرار میدهد که بر اساس آن استفاده از بدن زنان و حتی جذابیت جنسی زنان منبعی غنی برای هویتبخشی و توانمندسازی زنان قلمداد میشود
