شناسایی و تحلیل شاخص‌های مؤثر بر ایجاد سیلاب شهری با رویکرد آینده‌پژوهی (مطالعه موردی: شهر تالش)

Abstract

سیلاب ازجمله مخاطراتی است که در سال‌های اخیر خسارات زیادی در مناطق مختلف بر جای گذاشته است. سیل عاملی ویرانگر و مخرب است و یکی از مخاطراتی است که هرسال خسارت مالی و جانی فراوانی به دنبال دارد. هدف این پژوهش نیز شناسایی و تحلیل شاخص‌های کلیدی و مؤثر بر سیلاب شهری در شهر تالش است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش به‌صورت توصیفی – تحلیلی با رویکرد آینده‌پژوهی است. جهت جمع‌آوری اطلاعات از روش تکنیک دلفی و همچنین روش اسنادی و بررسی میدانی بهره گرفته‌شده است، جامعه آماری این تحقیق 25 نفر از کارشناسان خبره شهری است که بر اساس نمونه‌گیری گلوله ‌برفی انتخاب‌شده است، از میان 29 متغیر اصلی که توسط کارشناسان و با استفاده از روش دلفی انتخاب‌شده بودند، بر اساس امتیازدهی توسط کارشناسان، در ماتریس اثرات متقابل و وارد کردن این امتیازات در نرم‌افزار میک‌مک نتیجه به‌دست‌آمده نشان داده که 9 عامل به‌عنوان عوامل کلیدی و شاخص‌های مؤثر بر ایجاد سیلاب در شهر تالش شناخته‌شده است که عبارت‌اند از: بارش، پوشش گیاهی، قطع درختان، ایجاد زمین‌های کشاورزی، تدوین برنامه‌ریزی در سطح شهرستان، مدیریت شهرستان، شخم در جهت شیب، توسعه سکونتگاه‌ها در حریم رودخانه، تراکم جمعیت هست. توجه به این نکته حائز اهمیت است که ایجاد زمین‌های کشاورزی بر اساس قطع درختان و از بین بردن پوشش گیاهی و افزایش جمعیت و عوامل دیگری که دارای اهمیت هستند، در کنار بارش‌های شدید در منطقه که عامل اصلی سیلاب است، موجب بروز سیلاب‌های شهری در شهر تالش می‌گردد