Antik Mısır Dininde Üçleme Anlayışı

Abstract

Antik dinlerde üçleme anlayışı, üç ayrı tanrının kozmik veya toplumsal düzeni temsil eden rollerinin bir bütün olarak tasavvur edilmesidir. Söz konusu anlayış çok tanrılı sistemler içerisinde kutsal birliğin, bütünlüğün ve dengenin bir ifadesi olarak değerlendirilmiştir. Nitekim Antik Mısır dininde tanrılar teolojik, kozmolojik ve mitolojik nedenlerle üçlü gruplar hâlinde yapılandırılarak, dini düşüncenin ve ibadetin merkezi unsuru haline gelmiştir. Bu doğrultuda çalışmada, Mısır dinindeki üçlü tanrı gruplarının yapısının, işlevinin, din ve toplum üzerindeki etkilerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Konu kapsamında betimleyici yöntemle üçlü tanrı gruplarının sınıflandırması ve tarihsel gelişimi; Piramit ve Tabut Metinleri, Ölüler Kitabı gibi yazılı kaynaklar, ikonografik eserler, mitolojik anlatılar ve Mısır dini hakkında kaleme alınan akademik çalışmalar esas alınarak incelenmiştir. Fenomenolojik yöntemle ise üçlemelerin Mısırlılar için ne gibi bir anlam taşıdığı, tanrı algılarını nasıl etkilediği, kozmik ve toplumsal tezahürlerinin neler olduğu ele alınmıştır. Bulgular Mısır dinindeki üçlü yapıların yaygın olarak ailevi ilişkiler temelinde şekillendiğini bununla birlikte tek bir tanrının farklı yönlerini temsil eden daha soyut ve karmaşık üçlemelerin de bulunduğunu göstermektedir. Dolayısıyla Mısır dinindeki üçlemeler, farklı tanrı anlayışlarının bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Sonuç olarak Antik Mısır’daki üçleme anlayışı; yaratılış, kozmik düzen, yeniden doğuş ve aile gibi temalar içeren ve kozmolojik, ideolojik, teolojik boyutları bulunan bir tanrı tasavvuru olarak nitelendirilebilir