Niewęgłowski, Jan

Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)

JAN NIEWĘGŁOWSKI1Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, PolskaORCID 0000-0001-9673-4989Zgłoszono: 04.01.2025;  zaakceptowano do druku: 05.01.2025Kazimierz Pospiszyl, Terapia przestępców seksualnych. Przesłanki teoretyczne, diagnoza i organizacja, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2021, ss. 185.Kazimierz Pospiszyl, postać bardzo znana w polskim środowisku akademickim. Jest profesorem nauk humanistycznych, psychologiem, autorem bardzo licznych publikacji naukowych i popularnonaukowych oraz autorem kilkunastu książek. Głównymi obszarami naukowymi autora książki są: psychologia przestępczości, psychopatologia oraz psychologia różnic płciowych.We Wstępie swojej książki autor podał kilka powodów, które skłoniły go do podjęcia powyższej problematyki. Jednym z nich jest podstawowy impuls życia człowieka, jakim jest życie seksualne. Realizacja popędu seksualnego i często agre-sji z nim związanej, stanowi istotny element egzystencji człowieka i cel zabiegów resocjalizacyjnych. Obszar tych emocji jest na tyle ważny, że musi być on poddany pewnym rygorom wewnętrznym. Bez nich z kolei trudno sobie wyobrazić jakikol-wiek porządek i ład społeczny.W ostatnim czasie nastąpił bardzo duży rozwój wiedzy o naturze ludzkiej. Osiągnięcia na tym obszarze potwierdzają, że nieokiełzany wcześniej popęd sek-sualny, poprzez odpowiednią wewnętrzną samokontrolę, w dorosłym życiu czło-wieka jest o wiele trudniejszym do opanowania i poprawienia drogą oddziaływań terapeutycznych.Autor określa terapię przestępców seksualnych jako „walkę żywiołów”, w któ-rej uczestniczą dwie strony. Pierwsza to wypaczone fantazje, które są odporne na wszelkie ingerencje zewnętrzne. Druga strona to poszukiwanie silnej nagrody, która jest wadliwym sposobem realizowania popędu seksualnego.We współczesnym życiu społecznym zauważamy gwałtowny wzrost ilości de-wiacji i przestępstw seksualnych. Według autora środki przekazu wymusiły z jed-nej strony transparentność życia intymnego, z drugiej strony dostarczyły opinii publicznej informacji o wielkiej skali sensacji i ładunku emocjonalnym. Autor  1 Ks. dr hab. Jan Niewęgłowski, prof. UKSW, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Wydział Nauk Pedagogicznych. Adres e-mail: j.nieweglowski@uksw.edu.pl.RECENZJEis article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution  (CC BY-ND 4.0 International) license • https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.02024, 14, 2.1: 363–366p-ISSN 2083-6325; e-ISSN 2449-7142DOI http://doi.org/10.21697/fp.2024.2.1.25364 RECENZJE [2]zastrzega, że na powyższe dwa argumenty trudno jest o jednoznaczną odpowiedź. Skutecznej pomocy, osobom uwikłanym w zakazane skłonności, można udzielić jedynie na płaszczyźnie racjonalności.Inną przyczyną powstania omawianej publikacji jest zachodząca zmiana cy-wilizacyjna polegająca na diametralnie innym podejściu społeczeństwa do ludzi popełniających przestępstwa seksualne. W przeszłości często osoby te były postrze-gane jako potwory zasługujące na dotkliwe kary i ostracyzm społeczny. Dzisiaj próbuje się zrozumieć ich postawy i przyczyny zachowań. Niejednokrotnie sprawcy przestępstw seksualnych sami byli o\arami złego traktowania lub nie ułatwiono im nabycia mechanizmów autokontroli niezbędnych do właściwego funkcjonowania w życiu społecznym.W omawianej publikacji autor ukazuje próbę zaprezentowania poglądów i ba-dań starszych i najnowszych omawiających tę delikatną sferę życia człowieka. Komentarze towarzyszące tym badaniom, jak stwierdza sam autor, wskazują na przydatność ich zastosowania w terapii osób, które popełniają czyny zakazane obyczajem i prawem. Autor w swojej publikacji omówił osiem strategii i modeli terapii pracy z przestępcami seksualnymi.W pierwszych dwóch rozdziałach przedstawione są dwa „żywioły”, czyli de-wiacje i przestępstwa seksualne. Rozdział pierwszy szczegółowo opisuje fantazje oraz szeroki nurt psychoanalitycznych poglądów i doświadczeń z obszaru terapii. Natomiast rozdział drugi przedstawia sytuacje warunkujące spaczone sposoby realizacji popędu seksualnego oraz kilka postulatów resocjalizacyjnych, odwo-łujących się do popularnej dzisiaj psychologii środowiska. Środowisko bowiem kształtuje zachowanie każdego człowieka w sposób niepowtarzalny.W rozdziale trzecim autor przybliża poglądy psychologa kanadyjskiego Williama L. Marshallla. Jest on autorem \lozo\i oddziaływań terapeutycznych i resocjaliza-cyjnych: strenght – based approch (podejście oparte na potencjale wewnętrznym). Terapia ta odwołuje się do dobrych stron w człowieku i ich rozwinięcia, które z kolei zdominują i podporządkowują sobie cechy negatywne w osobie.Rozdział czwarty zwraca uwagę na bardzo ważny problem, a mianowicie na odbudowę silnych związków interpersonalnych w procesie terapii i resocjalizacji przestępców. W osobach popełniających przestępstwa seksualne takie relacje nie zaistniały lub były tak słabo ugruntowane, że nie zapobiegły popełnieniu wykro-czeń w tej dziedzinie.Kolejny rozdział autor poświęca poczynaniom psychokorekcyjnym w pracy z przestępcami seksualnymi. Głównym ich celem jest wypracowanie w takiej osobie mechanizmów samoregulacji. Ich bowiem brak doprowadził do postaw negatyw-nych. W terapii akcentuje się tzw. „reparację” i wzmocnienie tych mechanizmów.Rozdziały szósty i siódmy przedstawiają dwa bardzo popularne modele or-ganizacji i zastosowania oddziaływań terapeutycznych. Przeznaczone są one do pracy z tzw. mainstreamem przestępców (wszystkich), jak również z przestępcami seksualnymi. RECENZJE 365[3]W rozdziale ósmym omówione jest środowisko lokalne jako niezbędny składnik opieki postpenitencjarnej nad przestępcami seksualnymi. Przestępstwa i dewiacje seksualne należą do najgroźniejszych przejawów destrukcji porządku społecznego. Przestępcę seksualnego należy pozostawiać pod bacznym nadzorem bardzo długo, a w przypadkach uzasadnianych do końca życia. Autor przybliża modelowe roz-wiązania organizacyjne w kilku anglojęzycznych krajach. Szerzej jest omówiony popularny program społecznej readaptacji przestępców seksualnych jakim jest Koło Wsparcia i Odpowiedzialności.Dwa końcowe rozdziały, dziewiąty i dziesiąty, autor poświeca tzw. populacjom specjalnym, czyli osobom z niepełnosprawnością intelektualną. Rozdział dzie-wiąty opisuje młodzieńców i mężczyzn popełniających przestępstwa seksualne. Rozdział dziesiąty natomiast przedstawia kobiety przestępczynie seksualne i ich terapię. Przez bardzo długi czas uważano, że osoby z niepełnosprawnością inte-lektualną nie są zdolne do zrozumienia życia seksualnego. Wieloletnia obserwacja wykazała, że ich seksualność jest mało wyra\nowana i często wypaczona. Postawy takie rodzą z kolei obawy i niezrozumienie reszty społeczeństwa. W przypadku popełnianych przestępstw seksualnych przez kobiety narosło w tym obszarze wiele różnych opinii. Jedna z nich uważa ten problem za marginesowy, inna z kolei za niesłusznie pomniejszane zjawisko. Ogólnie rzecz ujmując notuje się niski odsetek przestępstw popełnianych przez kobiety.Publikację uzupełniają dwa ważne aneksy. Pierwszy nich wyjaśnia skalę Marshalla (TRS -2) i jej skuteczność w terapii przestępców seksualnych. Warto nadmienić, że powyższą Skalę stosuje w terapii bardzo wiele ośrodków na całym świecie. Natomiast drugi załącznik przedstawia historię powstania i szerokie spek-trum działalności seminarium internetowego zorganizowanego przez Departament Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych odnoszących się do przestępstw seksual-nych. Inicjatywa ta przedstawia szereg najnowszych wyników badań, jak również omawia ciekawe pomysły i inicjatywy programów terapeutycznych.Jak sam Autor stwierdza we wstępie, jego publikacja przeznaczona jest nie tylko dla osób, które specjalizują się w terapii przestępców i dewiantów seksualnych, ale dla wszystkich zainteresowanych pewną kontrolą mechanizmów rządzących potrzebami seksualnymi.Podsumowując, publikacja prof. Kazimierza Pospiszyla ma niewątpliwie dużą wartość poznawczą. Autor na podstawie bogatej literatury przybliżył omawianą problematyką w sposób jasny i dogłębny, ukazując zarazem szereg praktycznych modeli terapii osób z zaburzeniami na tle życia seksualnego. Książka posiada jeszcze inny znaczący walor. Uświadamia dzisiejszego czytelnika o problemie ciągle żywym i aktualnym. Zaburzenia życia seksualnego nie należą bowiem do historii. Obserwacja dzisiejszego stylu życia i dane empiryczne z niego płynące przeczą temu faktowi. „Walka żywiołów” ciągle trwa. Do zaburzeń na tym obsza-rze niewątpliwie przyczynia się łatwa dostępność do materiałów pornogra\cznych oraz ciągłe epatowanie tymi treściami np. poprzez różnego rodzaju reklamy. Tym 366 RECENZJE [4]bardziej omawiana publikacja może uwrażliwić czytelnika na pewne sytuacje, jak również może ułatwić udzielenie fachowej i kompetentnej pomocy osobom jej potrzebującym.

Polish

Kazimierz Pospiszyl, Terapia przestępców seksualnych. Przesłanki teoretyczne, diagnoza i organizacja, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2021, ss. 185.

https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/fp/article/download/15147/13401

Kazimierz Pospiszyl, Terapia przestępców seksualnych. Przesłanki teoretyczne, diagnoza i organizacja, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2021, ss. 185.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)