Leska-Ślęzak, Joanna

University Scientific Journals (Univ. of Gdansk)

Joanna Leska-Ślęzak Ogniwa działalności duszpasterskiej w Holandii Sprawy wyznaniowe są ważną sferą życia kulturowego w Holandii. Spostrzeżenie Jana Balickiego, ambasadora w Holandii w latach 1957-1965, jest nadal nośne. Zauwa­żył on m.in. „Religia wywiera przemożny wpływ na całe życie Holendra. Podziały spo­łeczeństwa po dziś dzień opierają się w dużej mierze na stosunku do religii. Środowisko, w którym obraca się przeciętny obywatel holenderski przez całe życie - od kołyski do grobu - określa jego religia (czy brak religii). Katolicy mają własną prasę, odrębną stację radiową i telewizyjną. Decydują się na podjęcie działalności politycznej, katolik będzie ją rozwijał w katolickiej partii politycznej i katolickich związkach zawodowych, będzie członkiem katolickiego klubu, organizacji kulturalnej, zrzeszenia sportowego. Ludzi wie­rzących określa się też jako humanistów" 1. Emigranci z Polski zwykle łączyli sprawy narodowe z wiernością katolicyzmowi. Charakterystyczną cechą stawała się utrata wiary, powiązana z odchodzeniem od pol­skości polskości. Kapłani na obczyźnie byli nie tylko krzewicielami ewangelii, ale rów­nocześnie orędownikami polskości. Zorganizowane duszpasterstwo, grupujące polskich duszpasterzy emigracyjnych na terenie jednego lub kilku państw, określa się mianem Polskiej Misji Katolickiej2. Przyjmuje się, że rozwój duszpasterstwa polskiego w Holandii rozpoczął się w 1910 r. w porcie Rotterdam, gdzie opiekę nad przybywającymi imigrantami sprawował francisz­kanin - o. Franciszek Mazurowski. Zbudowano kaplicę przy Wilhelminakade, w której odprawiano nabożeństwa i udzielano sakramentów. O. Franciszek Mazurowski organi­zował zbiórkę pieniędzy i odzieży. Jego następcą był Wilhelm Hoffman. Z pochodzenia był Niemcem, ale znał język i holenderski. Od 25 grudnia 1928 r. pełnił rolę stałego duszpasterza w Holandii. Odprawiał nabożeństwa, prowadził katechizację w Domu Pol­skim w Brunssum, aktywnie uczestniczył w życiu organizacji polonijnych. 1 J . Bal ick i , Amsterdamskie ABC, Warszawa 1974, s. 88-90. 2 T . Talik, Towarzystwo Chrystusowe dla Polonii zagranicznej i jego misja w Kościele, [w:] Rozbu­dzić wiarę ojców, Poznań-Essen 1994, s. 9 0 - 9 1 . 132 Joanna Leska-Ślęzak W 1938 r. poświęcił dwa polskie okręty podwodne „Orzeł" i „Sęp", zbudowane w stoczniach holenderskich3. W okresie międzywojennym w Polsce pracowali holenderscy ojcowie kapucyni, którzy zajmowali się nauczaniem teologii, filozofii, języków obcych. Po powrocie do Holandii otaczali duchową opieką Polaków, ponieważ znali język polski. Jednym z nich był o. Damascenus, który został przełożonym kapucynów w Amsterdamie i nawiązał kontakty z miejscową Polonią. W czasie I I wojny światowej o. Damascenus rozpoczął odprawianie mszy świętych dla kilku rodzin polskich zamieszkałych w Amsterdamie4. Odbudowę instytucjonalną duszpasterstwa polskiego w Amsterdamie zapoczątkowano w lipcu 1947 r. Przybył wtedy do Holandii z Niemiec ksiądz Leon Romała. Objął posłu­gą duszpasterskąm.in.: Amsterdam, Utrecht, Rotterdam i Hagę. W Bredzie, polski kapu­cyn o. Efrem podjął próbę zorganizowania duszpasterstwa polskiego obejmującego całą Holandię, przybywa wtedy do Holandii o. Robert (Henryk Dąbrowski), który od marca 1948 r. podjął się pracy w Amsterdamie. Od marca 1948 r. o. Robert, na polecenie prymasa Polski Augusta Hlonda, roztoczył opiekę duszpasterską nad Polakami studiują­cymi w Nijmegen. Utworzyli oni Koło Studentów Polskich „Veritas". W 1949 r. do Amsterdamu przybył ks. Roman Kowalczyk, który był tam przez ponad 20 lat duszpasterzem. W 1949 r. uczestniczyło tam w mszach od 70 do 80 osób W listopadzie 1947 r. Rektorem Polskiej Misji Katolickiej w Holandii został o. Efram, mianowany przez Prymasa Polski Augusta Hlonda. Siedzibą rektoratu Misji stała się Breda. Duszpasterstwem na terenie Misji zajęło się ośmiu polskich księży, których wspo­magali, zamieszkujący tam w klasztorach polscy zakonnicy i holenderscy ojcowie kapu­cyni znający język polski5. Misja dzieliła się na okręgi duszpasterskie. Początkowo było ich 6: Breda, Utrecht, Amsterdam, Hengelo, Arnhem i Limburgia. Księża, oprócz zajęć duszpasterskich, zajmowali się pracą oświatową i społeczną. W Bredzie organizowano rekolekcje wielkopostne, uczestniczono w uroczystościach rocznicowych związanych z wyzwoleniem Bredy. Przy ośrodku Misyjnym powstawały grupy taneczne, chóry i kluby sportowe, a także biblioteka. Polacy utrzymywali też kontakty z duszpasterstwem polo­nijnym innych ośrodków Europy. Należeli do Polskiego Towarzystwa Katolickiego, któ­re od września 1948 r. zaczęło wydawać czasopismo „Polak w Holandii". Po kilku mie­siącach osiągnęło ono nakład 650 egzemplarzy. W 1950 r. zorganizowano zjazd inteligencji polskiej pod patronatem Misji. Jego celem było rozbudzenie u emigrantów przynależności do kościoła rzymskokatolickiego i trady­cji polskich. W lipcu 1949 r. opuścił Holandię o. Robert i przybywa do Amsterdamu ks. Roman Kowalczyk. Pozostał w nim do śmierci w 1990 r. Od 1970 r. posługę duszpasterską w Amsterdamie objął ks. Stanisław Nowak Sehr., który przybył z Brazylii. W Amsterda-3 O. Ochalski, Chrystusowcy w Holandii, [w:] Rozbudzić wiarę..., s. 94. 4 50 lat Polskiej Misj i Katolickiej w Amsterdamie, http. www.pmkamsterdam.nl/pl/czytelnia/histo-riaMbliografia.htm 5 J . Leska-Ślęzak, Polacy w Holandii. Przyszłość i teraźniejszość, Toruń 2003, s. 132. Ogniwa działalności duszpasterskiej w Holandii 133 mie pracowali jako duszpasterze: ks. Tadeusz Franków OMI (1974-1981), ks. Ryszard Sztylka OMI (1981-1983), ks. Lech Lewandowski (1984-1987) i księża chrystusowcy - k s . Stefan Ochalski (1987-1990) od 1990 r. ks. Stanisław Trypuć do chwili obecnej. W minionym sześćdziesięcioleciu częstotliwość odprawianych mszy ulegała zmia­nom. W latach 1949-1970 odprawiane były dwie msze w miesiącu. Od 1970 do 1983 r. - raz w miesiącu, a od 1984 r. cztery razy w miesiącu, natomiast od 1990 r. co tydzień w każdą niedzielę. Od listopada 1995 r. zmieniono siedzibę Polskiej Misji Katolickiej w Amsterdamie i przeniesiono ją z kaplicy Braci z Maastricht przy Postjeswag do kościoła św. Piusa X przy Jacob Geelstraat 44, w pobliżu kaplicy przy Postjesweg6. Duszpasterstwo polskie w Holandii zajmowało się: - odprawianiem Mszy św. w języku polskim, - udzielaniem sakramentów Św., - wspomaganiem polskich towarzystw i organizacji w ich działalności, - organizowaniem corocznej pielgrzymki do obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej w Hoensbroek, - odwiedzaniem chorych w domach i szpitalach, - odwiedzinami duszpasterskimi rodzin, - poradnictwem rodzinnym, - rekolekcjami wielkopostnymi, - nabożeństwami okresowymi (np. droga krzyżowa, gorzkie żale), - organizowaniem pielgrzymek do miejsc świętych7. Od 1991 r. centrum Polskiej Misji Katolickiej stało się miasto Amsterdam. Głównym zadaniem duszpasterstwa polonijnego jest podtrzymywanie i rozwijanie życia religijne­go. Dużą uwagi poświęca się pracy z dziećmi: - kursy polskiego dla dzieci i młodzieży (od 1959 г.), - niedzielny kurs polskiego dla dzieci ( od 1960 r . ) , - język polski dla dzieci (prowadzony przez Caritas, od 1969 r.) - polską szkołą dla dzieci w Amsterdamie w pierwszą sobotę miesiąca przy Rijn-straat 93, a w drugą sobotę miesiąca przy Begijnhof 378 (wiosną i jesienią 1982 г.). Dzieci z Holandii mają możliwość korzystania z ośrodka kolonijnego Polskiej Ma­cierzy Szkolnej w Belgii w miejscowości Comblain-la-Tour. Opiekunką dzieci z Holan­dii przez wiele lat była Irena Ostaszewska. W 1993 r. utworzono w Amsterdamie szkółkę z inicjatywy ks. Sławomira Trypucia. Zajęcia nauki języka polskiego prowadzone są dwa razy w miesiącu. Działalność duszpasterzy nie ogranicza się tylko do posługi kapłańskiej, ale również do pomocy materialnej Polakom w potrzebie. 6 A . Nadolny, Polonia holenderska, „Studia Polonijne" 1976, t. 1, s. 119, 50 lat Polskiej Misj i Katolickiej w Amsterdamie. 7 J . Leska-Ślęzak, op.cit., s. 135-137. 8 50 lat Polskiej Misji . . . , s. 5. 134 Joanna Leska-Ślęzak W 1949 r. powstał Polski Caritas w Holandii, który był zorientowany na pomoc Pola­kom w kraju (m.in. wysyłając paczki z lekarstwami i żywnością) szczególnie w okresie stanu wojennego. Caritas w Holandii niesie też pomoc misjonarzom pracującym w mi­sjach w Rodezji9. Polska Misja Katolicka w Amsterdamie od lat 80. wydaje biuletyny: „Nasza Wspól­nota", „Rodzina Polska", w 1990 r. zaczęto wydawać „Biuletyn", który ukazuje się 5 razy w roku, rozsyłany jest do około 300 osób. Praca duszpasterzy polskich w Holandii nie sprowadza się wyłącznie do posługi ka­płańskiej. Ważne są ich działania związane z krzewieniem kultury polskiej, edukacji oraz pomocy w życiu polskiego emigranta. 9 Ibidem, s. 8. 

Polish

Ogniwa działalności duszpasterskiej w Holandii

https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/cywilizacja/article/download/10881/9751

Ogniwa działalności duszpasterskiej w Holandii

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

University Scientific Journals (Univ. of Gdansk)